Խուրշուդյան, Էդուարդ Շահենի

Խուրշուդյան, Էդուարդ Շահենի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հայաստանը և Սասանյան Պարսկաստանը

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Սասանյան Պարսկաստանի միջև գոյություն ունեցած քաղաքական, ռազմական, հասարակական և մշակութային հարաբերությունների պատմությանը՝ անդրադառնալով այն պատմական ժամանակաշրջանին, երբ Հայաստանը գտնվում էր Սասանյան Իրանի հզոր քաղաքական ազդեցության ներքո և իր պետական ու հասարակական զարգացման ընթացքում ստիպված էր դիմակայել տարածաշրջանային ուժերի շահերի բախմանը։ Գրքում քննարկվում են երկու երկրների փոխհարաբերությունների ձևավորման պատմական նախադրյալները, Սասանյան արքայատոհմի հաստատումից հետո տարածաշրջանում ստեղծված քաղաքական իրադրությունը, Հայաստանի նկատմամբ պարսկական պետության վարած քաղաքականությունը և այդ քաղաքականության ազդեցությունը հայ ժողովրդի պատմական ընթացքի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հայաստանի քաղաքական ինքնուրույնության պահպանման, հայկական թագավորական իշխանության, նախարարական համակարգի և երկրի ներքին կառավարման առանձնահատկությունների դիտարկումը Սասանյան Պարսկաստանի հետ հարաբերությունների համատեքստում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայ-պարսկական հարաբերությունների բարդ բնույթի մասին, երբ քաղաքական ենթակայությունը, դիվանագիտական փոխհարաբերությունները, ռազմական հակամարտությունները և մշակութային առնչությունները միահյուսված էին տարածաշրջանի պատմական զարգացումներին։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքը՝ որպես Հռոմեական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի միջև գտնվող ռազմավարական նշանակության երկիր, որի տարածքը, քաղաքական կողմնորոշումը և ներքին կայունությունը մշտապես կարևոր նշանակություն ունեին երկու տերությունների համար։ Հեղինակը ներկայացնում է այն պատմական հանգամանքները, որոնք պայմանավորել են Հայաստանի և Սասանյան Իրանի հարաբերությունների ընթացքը՝ ընդգծելով արտաքին քաղաքական ճնշումների պայմաններում հայկական պետականության, ազգային ինքնության և ավանդական հասարակական կառույցների պահպանման խնդիրը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայ ժողովրդի պատմության մեջ պարսկական ազդեցության տարբեր դրսևորումները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ այդ հարաբերություններն արտահայտվել են ոչ միայն քաղաքական և ռազմական ոլորտներում, այլև վարչական, տնտեսական ու մշակութային փոխազդեցությունների միջոցով։ Աշխատությունը նպաստում է ուշ անտիկ և վաղ միջնադարյան Հայաստանի պատմական իրադրության, տարածաշրջանային քաղաքական հարաբերությունների և հայ-իրանական պատմական կապերի առավել ամբողջական ընկալմանը։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է հայոց պատմությամբ, Սասանյան պետության պատմությամբ, հին և վաղ միջնադարյան միջազգային հարաբերություններով ու Հայաստանի քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվողների համար՝ միաժամանակ կարևոր նշանակություն ունենալով հայ-իրանական պատմական առնչությունների ուսումնասիրության և այդ ժամանակաշրջանի պատմական գործընթացների վերաբերյալ գիտելիքների խորացման համար։

Updated: 2026-11-19
Հայաստանը և Սասանյան Պարսկաստանը

Free

Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more