Корхмазян, Р. С.

Корхмазян, Р. С.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Թուրք-գերմանական հարաբերությունները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին

Աշխատությունը նվիրված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին Թուրքիայի Հանրապետության և նացիստական Գերմանիայի միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական, տնտեսական և ռազմավարական հարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է միջազգային քաղաքականության այն բարդ իրադրությանը, որում Թուրքիան ստիպված էր ձևավորել իր արտաքին քաղաքական դիրքորոշումը՝ հաշվի առնելով եվրոպական պատերազմի զարգացումները, տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցությունը, սեփական պետական շահերը և մեծ տերությունների քաղաքական ազդեցությունը։ Հետազոտության առանցքում թուրք-գերմանական հարաբերությունների զարգացումն է պատերազմի նախաշեմից մինչև դրա ավարտը՝ հատուկ ուշադրությամբ երկու պետությունների փոխադարձ շահերին, դիվանագիտական շփումներին, քաղաքական պայմանավորվածություններին և համագործակցության տարբեր դրսևորումներին։ Քննարկվում են Գերմանիայի՝ Թուրքիայի նկատմամբ ունեցած քաղաքական և ռազմավարական հետաքրքրությունները, Բեռլինի ձգտումները՝ ամրապնդելու իր դիրքերը Մերձավոր Արևելքում, Բալկաններում և Սևծովյան տարածաշրջանում, ինչպես նաև Թուրքիայի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը եվրոպական պատերազմի ընդհանուր համատեքստում։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության առանձնահատկություններին, նրա չեզոքության քաղաքականությանը, պատերազմող պետությունների միջև հավասարակշռություն պահպանելու փորձերին և այն հանգամանքներին, որոնք պայմանավորում էին Անկարայի հարաբերությունները Բեռլինի, Լոնդոնի և Մոսկվայի հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տնտեսական համագործակցությունը, մասնավորապես՝ առևտրային կապերը, ռազմավարական նշանակություն ունեցող հումքի մատակարարումները, տնտեսական համաձայնագրերը և դրանց ազդեցությունը պատերազմի մասնակից պետությունների քաղաքական ու ռազմական հնարավորությունների վրա։ Քննության են առնվում նաև Գերմանիայի տնտեսական ներկայության ընդլայնման փորձերը Թուրքիայում, թուրքական տնտեսության նշանակությունը գերմանական ռազմարդյունաբերական պահանջների տեսանկյունից և տնտեսական փոխկախվածության դերը երկկողմ հարաբերությունների պահպանման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին դիվանագիտական բանակցությունները, տնտեսական շահերը և ռազմական իրադրության փոփոխությունները փոխազդում Թուրքիայի արտաքին քաղաքական որոշումների վրա, ինչպես նաև ինչպիսի ազդեցություն էին ունենում այդ հարաբերությունները տարածաշրջանային անվտանգության և միջազգային ուժերի դասավորության վրա։ Կարևոր ուշադրություն է դարձվում պատերազմի տարբեր փուլերում թուրք-գերմանական հարաբերությունների փոփոխություններին, դաշնակից պետությունների քաղաքական ճնշումներին, Գերմանիայի ռազմական հաջողությունների և հետագա պարտությունների պայմաններում Անկարայի դիրքորոշման վերափոխմանը, ինչպես նաև այն հանգամանքներին, որոնք ի վերջո հանգեցրին երկու երկրների հարաբերությունների էական փոփոխությանը։ Հետազոտության պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն թուրք-գերմանական հարաբերությունները դիտարկում է ոչ թե որպես մեկուսացված երկկողմ կապերի ամբողջություն, այլ որպես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի միջազգային քաղաքականության, եվրոպական դիվանագիտության և Մերձավոր Արևելքի աշխարհաքաղաքական գործընթացների բաղկացուցիչ մաս։ Հեղինակը ուշադրություն է հրավիրում Թուրքիայի քաղաքականության հակասական կողմերի, պետական շահերի և արտաքին ազդեցությունների փոխհարաբերության վրա՝ բացահայտելով պատերազմի տարիներին Անկարայի վարած քաղաքականության շարժառիթներն ու հետևանքները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Թուրքիայի նորագույն պատմության, գերմանական արտաքին քաղաքականության, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դիվանագիտական պատմության և միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում պատմաբաններին, արևելագետներին, քաղաքագետներին և միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ինչպես նաև հետաքրքրություն է ներկայացնում այն ընթերցողների համար, որոնք ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ պատերազմի տարիներին Թուրքիայի դերը, եվրոպական և մերձավորարևելյան քաղաքական գործընթացների փոխկապակցվածությունը և թուրք-գերմանական հարաբերությունների ազդեցությունը տարածաշրջանի պատմական զարգացումների վրա։

Updated: 2026-11-17
Թուրք-գերմանական հարաբերությունները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին

Free

Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more