Лордкипанидзе, М. Н.

Лордкипанидзе, М. Н.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Արխմազիսխևիում և Բագինեթիում հայտնաբերված գլիպտիկայի հուշարձանները

Աշխատությունը նվիրված է Արխմազիսխևիի և Բագինեթիի հնագիտական տարածքներում հայտնաբերված գլիպտիկայի հուշարձանների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հին աշխարհի փոքրածավալ փորագրական արվեստի կարևոր նմուշները և դրանց նշանակությունը տարածաշրջանի պատմության, մշակույթի ու գեղարվեստական ավանդույթների հետազոտության տեսանկյունից։ Գլիպտիկան՝ կնիքների, գեմմաների, մատանիների քարերի և այլ փոքր չափերի նյութերի վրա կատարված փորագրությունների արվեստը, հնագույն հասարակությունների նյութական ու հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրման արժեքավոր աղբյուրներից է։ Նման առարկաները ոչ միայն արտահայտում են իրենց ժամանակաշրջանի գեղարվեստական ճաշակն ու վարպետների տեխնիկական հմտությունները, այլև տեղեկություններ են հաղորդում կրոնական պատկերացումների, դիցաբանական ավանդույթների, խորհրդանշական համակարգերի, հասարակական հարաբերությունների և առօրյա կյանքի մասին։ Արխմազիսխևին և Բագինեթին պատմական Մցխեթայի շրջանի կարևոր հնագիտական կենտրոններից են, որոնք կապված են հին Իբերիայի՝ արևելավրացական թագավորության քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքի հետ։ Այս տարածքներից հայտնաբերված գլիպտիկայի նմուշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանում գեղարվեստական ազդեցությունների տարածման, մշակութային փոխառությունների և տարբեր քաղաքակրթական ավանդույթների փոխազդեցության մասին։ Փորագրված քարերի պատկերագրական և ոճական առանձնահատկությունները կարևոր նշանակություն ունեն հնագիտական նյութի դասակարգման, ժամանակագրական համադրությունների և հին արվեստի զարգացման ընթացքի բացահայտման համար։ Դրանց վրա արտացոլված պատկերները, զարդանախշերն ու խորհրդանշական տարրերը կարող են ծառայել որպես պատմական միջավայրի, կրոնական մտածողության և հասարակական ինքնության ուսումնասիրման լրացուցիչ աղբյուրներ։ Հատկապես կարևոր է գլիպտիկայի դիտարկումը տարածաշրջանի լայն պատմամշակութային համատեքստում, քանի որ նման առարկաների տարածումն ու գեղարվեստական լուծումները հաճախ վկայում են տարբեր ժողովուրդների միջև առևտրական, քաղաքական և մշակութային կապերի գոյության մասին։ Աշխատության թեման արժեքավոր է ինչպես հնագիտության և արվեստի պատմության մասնագետների, այնպես էլ հին Կովկասի պատմությամբ, Իբերիայի թագավորության մշակույթով և տարածաշրջանի հնագույն քաղաքակրթությունների նյութական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է գլիպտիկայի՝ որպես պատմական գիտության կարևոր օժանդակ բնագավառի ճանաչմանը և ընդգծում է փոքրածավալ արվեստի առարկաների նշանակությունը անցյալի հասարակությունների մշակութային կյանքի վերակազմության գործում։

Updated: 2026-11-21
Արխմազիսխևիում և Բագինեթիում հայտնաբերված գլիպտիկայի հուշարձանները

Free

Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more