Лордкипанидзе, М. Н.

Лордкипанидзе, М. Н.

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Արխմազիսխևիում և Բագինեթիում հայտնաբերված գլիպտիկայի հուշարձանները

Աշխատությունը նվիրված է Արխմազիսխևիի և Բագինեթիի հնագիտական տարածքներում հայտնաբերված գլիպտիկայի հուշարձանների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հին աշխարհի փոքրածավալ փորագրական արվեստի կարևոր նմուշները և դրանց նշանակությունը տարածաշրջանի պատմության, մշակույթի ու գեղարվեստական ավանդույթների հետազոտության տեսանկյունից։ Գլիպտիկան՝ կնիքների, գեմմաների, մատանիների քարերի և այլ փոքր չափերի նյութերի վրա կատարված փորագրությունների արվեստը, հնագույն հասարակությունների նյութական ու հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրման արժեքավոր աղբյուրներից է։ Նման առարկաները ոչ միայն արտահայտում են իրենց ժամանակաշրջանի գեղարվեստական ճաշակն ու վարպետների տեխնիկական հմտությունները, այլև տեղեկություններ են հաղորդում կրոնական պատկերացումների, դիցաբանական ավանդույթների, խորհրդանշական համակարգերի, հասարակական հարաբերությունների և առօրյա կյանքի մասին։ Արխմազիսխևին և Բագինեթին պատմական Մցխեթայի շրջանի կարևոր հնագիտական կենտրոններից են, որոնք կապված են հին Իբերիայի՝ արևելավրացական թագավորության քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կյանքի հետ։ Այս տարածքներից հայտնաբերված գլիպտիկայի նմուշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանում գեղարվեստական ազդեցությունների տարածման, մշակութային փոխառությունների և տարբեր քաղաքակրթական ավանդույթների փոխազդեցության մասին։ Փորագրված քարերի պատկերագրական և ոճական առանձնահատկությունները կարևոր նշանակություն ունեն հնագիտական նյութի դասակարգման, ժամանակագրական համադրությունների և հին արվեստի զարգացման ընթացքի բացահայտման համար։ Դրանց վրա արտացոլված պատկերները, զարդանախշերն ու խորհրդանշական տարրերը կարող են ծառայել որպես պատմական միջավայրի, կրոնական մտածողության և հասարակական ինքնության ուսումնասիրման լրացուցիչ աղբյուրներ։ Հատկապես կարևոր է գլիպտիկայի դիտարկումը տարածաշրջանի լայն պատմամշակութային համատեքստում, քանի որ նման առարկաների տարածումն ու գեղարվեստական լուծումները հաճախ վկայում են տարբեր ժողովուրդների միջև առևտրական, քաղաքական և մշակութային կապերի գոյության մասին։ Աշխատության թեման արժեքավոր է ինչպես հնագիտության և արվեստի պատմության մասնագետների, այնպես էլ հին Կովկասի պատմությամբ, Իբերիայի թագավորության մշակույթով և տարածաշրջանի հնագույն քաղաքակրթությունների նյութական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է գլիպտիկայի՝ որպես պատմական գիտության կարևոր օժանդակ բնագավառի ճանաչմանը և ընդգծում է փոքրածավալ արվեստի առարկաների նշանակությունը անցյալի հասարակությունների մշակութային կյանքի վերակազմության գործում։

Обновлено. 2026-11-21
Արխմազիսխևիում և Բագինեթիում հայտնաբերված գլիպտիկայի հուշարձանները

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее