Матраджи, Захия

Матраджи, Захия

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Ժամանակակից սիրիական դրամատուրգիայի ձևավորումը (1847–1973 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից սիրիական դրամատուրգիայի ձևավորման, զարգացման և կայացման պատմական ու գրական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով սիրիական թատերական արվեստի սկզբնավորման և աստիճանական վերափոխման կարևոր ժամանակաշրջանը։ Այն անդրադառնում է 19-րդ դարի կեսերից մինչև 20-րդ դարի երկրորդ կեսն ընկած ժամանակահատվածում սիրիական դրամատուրգիայի ձևավորման նախադրյալներին, դրա վրա ազդած հասարակական, քաղաքական, պատմական և մշակութային հանգամանքներին, ինչպես նաև արաբական գրականության ընդհանուր զարգացման համատեքստում սիրիական թատերգության ունեցած առանձնահատուկ դերին։ Աշխատության առանցքում ժամանակակից սիրիական դրամատուրգիայի՝ որպես ինքնուրույն գրական և գեղարվեստական ուղղության առաջացման ուսումնասիրությունն է, որի համար էական նշանակություն են ունեցել արաբական մշակույթի վերածննդի շարժումները, կրթության տարածումը, արևմտյան գրականության և թատերական ավանդույթների ազդեցությունը, թարգմանական գործունեությունը և ազգային մշակութային ինքնագիտակցության զարգացումը։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այն պատմական գործընթացը, որի ընթացքում ավանդական գեղարվեստական արտահայտչաձևերը աստիճանաբար փոխակերպվել են ժամանակակից դրամատիկական կառույցների, իսկ թատերական ստեղծագործությունը դարձել է հասարակական կյանքի, ազգային ինքնության, սոցիալական հակասությունների և մարդկային հարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլման կարևոր միջոց։ Սիրիական դրամատուրգիայի զարգացումը դիտարկվում է նաև արաբական աշխարհի մտավոր և մշակութային վերափոխումների շրջանակում՝ ընդգծելով տարածաշրջանային գրական փոխազդեցությունների, եվրոպական թատերական փորձի յուրացման և տեղական գեղարվեստական ավանդույթների համադրման նշանակությունը։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, հասարակական փոփոխությունները, ազգային-ազատագրական գաղափարները և քաղաքական իրադրության վերափոխումները ներգործել դրամատիկական գրականության թեմատիկ ուղղվածության, գաղափարական բովանդակության և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դրամատուրգիայի՝ որպես հասարակական մտածողության և քննադատական դիրքորոշման արտահայտման ձևի նշանակությանը, ինչպես նաև նրա մասնակցությանը սիրիական ազգային մշակույթի և ժամանակակից գրականության ձևավորմանը։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է սիրիական թատերգության պատմական զարգացման ընթացքը համակարգված դիտարկելու, դրա ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները բացահայտելու և արաբական ժամանակակից գրականության պատմության մեջ սիրիական դրամատուրգիայի տեղն ու նշանակությունը ներկայացնելու հնարավորությամբ։ Այն կարևոր նյութ է արաբագիտության, արևելագիտության, համեմատական գրականագիտության և թատերագիտության ուսումնասիրողների համար, ինչպես նաև օգտակար ընթերցանություն՝ Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, սիրիական մշակույթով, արաբական գրականության զարգացմամբ և արևելյան հասարակությունների գեղարվեստական ինքնարտահայտման ձևերով հետաքրքրվողների համար։

Updated: 2026-11-21
Ժամանակակից սիրիական դրամատուրգիայի ձևավորումը (1847–1973 թթ.)

Free

Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more