Нахри, Эсмира Йакуб кызы

Нахри, Эсмира Йакуб кызы

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Ախթալիի դիվանը՝ որպես VII–VIII դարերի արաբական բանաստեղծական ավանդույթի ուսումնասիրության աղբյուր

Աշխատությունը նվիրված է արաբական դասական պոեզիայի ձևավորման և զարգացման կարևորագույն ժամանակաշրջաններից մեկի՝ VII–VIII դարերի բանաստեղծական ավանդույթի ուսումնասիրությանը՝ որպես հետազոտության հիմնական նյութ օգտագործելով Ախթալիի դիվանը։ Այն անդրադառնում է արաբական գրականության պատմության այն շրջանին, երբ նախաիսլամական բանաստեղծական ժառանգությունը, իսլամի տարածման հետևանքով առաջացած հասարակական ու մշակութային փոփոխությունները և նոր գրական մտածողության ձևավորումը փոխազդում էին՝ ստեղծելով արաբական պոեզիայի հետագա զարգացման հիմքերը։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ է հատկացվում դիվանի՝ որպես բանաստեղծական ստեղծագործությունների ժողովածուի գիտական արժեքին, դրա միջոցով արաբական պոեզիայի թեմատիկ, գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների բացահայտմանը, ինչպես նաև ժամանակաշրջանի գրական ճաշակի, բանաստեղծական արտահայտչամիջոցների և ավանդական ձևերի ուսումնասիրությանը։ Հատուկ ուշադրության առարկա է Ախթալի ստեղծագործական ժառանգությունը, որը կարևոր տեղ է զբաղեցնում վաղ միջնադարյան արաբական գրականության մեջ և հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այդ ժամանակաշրջանի բանաստեղծական մտածողության, լեզվական արտահայտչականության, գեղարվեստական պատկերավորման և գրական ժանրերի զարգացման մասին։ Դիվանի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև արաբական պոեզիայի բանավոր և գրավոր ավանդույթների փոխհարաբերությունները, դասական բանաստեղծական ձևերի պահպանման ու վերափոխման գործընթացները և բանաստեղծական ստեղծագործության հասարակական նշանակությունը հասկանալու տեսանկյունից։ Աշխատությունը նպաստում է վաղ արաբական գրականության պատմական միջավայրի և մշակութային առանձնահատկությունների բացահայտմանը՝ դիտարկելով պոեզիան ոչ միայն որպես գեղարվեստական ինքնուրույն երևույթ, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունների, աշխարհայացքի, արժեքային համակարգի և մշակութային հիշողության արտահայտություն։ Հետազոտությունը արժեքավոր է արաբագիտության, արևելագիտության և համեմատական գրականագիտության բնագավառների մասնագետների, արաբական դասական գրականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների և ուսանողների համար, քանի որ առաջարկում է գրական սկզբնաղբյուրի միջոցով ուսումնասիրելու արաբական բանաստեղծական ավանդույթի պատմական զարգացումը, դրա գեղարվեստական ժառանգականությունը և տեղը միջնադարյան արևելյան գրականության ընդհանուր համատեքստում։

Updated: 2026-11-21
Ախթալիի դիվանը՝ որպես VII–VIII դարերի արաբական բանաստեղծական ավանդույթի ուսումնասիրության աղբյուր

Free

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more