Books by this author (1)
History
Թուրք-իրանական հարաբերությունները XVI և XVII դարերի առաջին կեսին և Հայաստանը
Աշխատությունը նվիրված է XVI դարում և XVII դարի առաջին կեսին Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Իրանի միջև ձևավորված քաղաքական, ռազմական ու դիվանագիտական հարաբերությունների պատմությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքին, պատմական ճակատագրին և տարածաշրջանային իրադարձությունների զարգացման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Քննության առանցքում երկու հզոր արևելյան պետությունների միջև երկարատև մրցակցությունն է, որի հիմքում ընկած էին տարածքային ընդարձակման ձգտումները, քաղաքական գերիշխանության հաստատման նպատակները, տնտեսական շահերը, ռազմավարական նշանակություն ունեցող ճանապարհների ու սահմանային տարածքների վերահսկողությունը, ինչպես նաև կրոնական և գաղափարախոսական հակասությունները։ Օսմանյան և Սեֆյան պետությունների հակամարտությունը վճռորոշ նշանակություն ունեցավ Առաջավոր Ասիայի քաղաքական քարտեզի ձևավորման համար և անմիջականորեն անդրադարձավ Հայաստանի վրա, որը հայտնվել էր երկու կայսրությունների շահերի բախման գոտում։ Հայկական տարածքների նկատմամբ վերահսկողության համար մղվող պայքարը, ռազմական արշավանքները, սահմանների փոփոխությունները, քաղաքական պայմանավորվածություններն ու պատերազմների հետևանքները պայմանավորեցին Հայաստանի տարբեր հատվածների վարչաքաղաքական ենթակայության փոփոխությունները և խոր ազդեցություն ունեցան հայ ժողովրդի պատմական զարգացման վրա։ Աշխատության կարևոր պատմագիտական ուղղություններից մեկը Հայաստանի դերի բացահայտումն է թուրք-իրանական հակամարտության համատեքստում՝ այն դիտարկելով ոչ միայն որպես երկու պետությունների միջև վիճարկվող տարածք, այլև որպես պատմականորեն, աշխարհագրորեն և տնտեսական առումով կարևոր տարածաշրջան, որի նկատմամբ վերահսկողությունը նշանակալի էր երկու կողմերի համար։ XVI դարում Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Իրանի միջև ծավալված պատերազմները, դրանց հաջորդած քաղաքական բանակցությունները և կնքված հաշտության պայմանագրերը նոր իրողություններ էին ստեղծում Հայաստանի համար՝ ազդելով նրա տարածքային ամբողջականության, բնակչության կենսապայմանների, տնտեսական գործունեության և արտաքին կապերի վրա։ Հատուկ պատմական նշանակություն ունի նաև XVII դարի առաջին կեսի իրադարձությունների ուսումնասիրությունը, երբ երկու պետությունների միջև պայքարը շարունակվում էր, իսկ Հայաստանի տարածքները կրկին դառնում էին ռազմական գործողությունների և քաղաքական վերադասավորումների կարևոր թատերաբեմ։ Այս ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին կայսերական շահերը, ռազմական հաջողություններն ու պարտությունները և դիվանագիտական համաձայնությունները փոխկապակցվում Հայաստանի պատմական ընթացքի հետ։ Գրքի գիտական արժեքը պայմանավորված է հայոց պատմությունը տարածաշրջանային և միջազգային քաղաքական գործընթացների լայն շրջանակում դիտարկելու մոտեցմամբ։ Այն նպաստում է Օսմանյան և Սեֆյան պետությունների փոխհարաբերությունների, նրանց արտաքին քաղաքական նպատակների, հակամարտությունների պատճառների և հետևանքների, ինչպես նաև Հայաստանի նկատմամբ իրականացվող քաղաքականության պատմական գնահատմանը։ Միաժամանակ աշխատությունը կարևոր է Հայաստանի աշխարհաքաղաքական նշանակության, հարևան տերությունների մրցակցության պայմաններում հայկական տարածքների ռազմավարական դերի և հայ ժողովրդի պատմական փորձառության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն բարդ պատմական ժամանակաշրջանի մասին, երբ Հայաստանի քաղաքական ճակատագիրը մեծապես պայմանավորվում էր տարածաշրջանային երկու հզոր ուժերի հարաբերակցությամբ, և բացահայտելու այդ գործընթացների երկարաժամկետ ազդեցությունը Հայաստանի հետագա պատմության վրա։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է հայոց միջնադարյան և վաղ նոր շրջանի պատմությամբ, հայ-իրանական ու հայ-թուրքական պատմական առնչություններով, Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Իրանի արտաքին քաղաքականությամբ, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, պատմաբանների, արևելագետների, ուսանողների և ընթերցողների համար։
Updated: 2026-11-17