Книги автора (1)

Онлайн

История

Թուրք-իրանական հարաբերությունները XVI և XVII դարերի առաջին կեսին և Հայաստանը

Աշխատությունը նվիրված է XVI դարում և XVII դարի առաջին կեսին Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Իրանի միջև ձևավորված քաղաքական, ռազմական ու դիվանագիտական հարաբերությունների պատմությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքին, պատմական ճակատագրին և տարածաշրջանային իրադարձությունների զարգացման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Քննության առանցքում երկու հզոր արևելյան պետությունների միջև երկարատև մրցակցությունն է, որի հիմքում ընկած էին տարածքային ընդարձակման ձգտումները, քաղաքական գերիշխանության հաստատման նպատակները, տնտեսական շահերը, ռազմավարական նշանակություն ունեցող ճանապարհների ու սահմանային տարածքների վերահսկողությունը, ինչպես նաև կրոնական և գաղափարախոսական հակասությունները։ Օսմանյան և Սեֆյան պետությունների հակամարտությունը վճռորոշ նշանակություն ունեցավ Առաջավոր Ասիայի քաղաքական քարտեզի ձևավորման համար և անմիջականորեն անդրադարձավ Հայաստանի վրա, որը հայտնվել էր երկու կայսրությունների շահերի բախման գոտում։ Հայկական տարածքների նկատմամբ վերահսկողության համար մղվող պայքարը, ռազմական արշավանքները, սահմանների փոփոխությունները, քաղաքական պայմանավորվածություններն ու պատերազմների հետևանքները պայմանավորեցին Հայաստանի տարբեր հատվածների վարչաքաղաքական ենթակայության փոփոխությունները և խոր ազդեցություն ունեցան հայ ժողովրդի պատմական զարգացման վրա։ Աշխատության կարևոր պատմագիտական ուղղություններից մեկը Հայաստանի դերի բացահայտումն է թուրք-իրանական հակամարտության համատեքստում՝ այն դիտարկելով ոչ միայն որպես երկու պետությունների միջև վիճարկվող տարածք, այլև որպես պատմականորեն, աշխարհագրորեն և տնտեսական առումով կարևոր տարածաշրջան, որի նկատմամբ վերահսկողությունը նշանակալի էր երկու կողմերի համար։ XVI դարում Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Իրանի միջև ծավալված պատերազմները, դրանց հաջորդած քաղաքական բանակցությունները և կնքված հաշտության պայմանագրերը նոր իրողություններ էին ստեղծում Հայաստանի համար՝ ազդելով նրա տարածքային ամբողջականության, բնակչության կենսապայմանների, տնտեսական գործունեության և արտաքին կապերի վրա։ Հատուկ պատմական նշանակություն ունի նաև XVII դարի առաջին կեսի իրադարձությունների ուսումնասիրությունը, երբ երկու պետությունների միջև պայքարը շարունակվում էր, իսկ Հայաստանի տարածքները կրկին դառնում էին ռազմական գործողությունների և քաղաքական վերադասավորումների կարևոր թատերաբեմ։ Այս ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին կայսերական շահերը, ռազմական հաջողություններն ու պարտությունները և դիվանագիտական համաձայնությունները փոխկապակցվում Հայաստանի պատմական ընթացքի հետ։ Գրքի գիտական արժեքը պայմանավորված է հայոց պատմությունը տարածաշրջանային և միջազգային քաղաքական գործընթացների լայն շրջանակում դիտարկելու մոտեցմամբ։ Այն նպաստում է Օսմանյան և Սեֆյան պետությունների փոխհարաբերությունների, նրանց արտաքին քաղաքական նպատակների, հակամարտությունների պատճառների և հետևանքների, ինչպես նաև Հայաստանի նկատմամբ իրականացվող քաղաքականության պատմական գնահատմանը։ Միաժամանակ աշխատությունը կարևոր է Հայաստանի աշխարհաքաղաքական նշանակության, հարևան տերությունների մրցակցության պայմաններում հայկական տարածքների ռազմավարական դերի և հայ ժողովրդի պատմական փորձառության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն բարդ պատմական ժամանակաշրջանի մասին, երբ Հայաստանի քաղաքական ճակատագիրը մեծապես պայմանավորվում էր տարածաշրջանային երկու հզոր ուժերի հարաբերակցությամբ, և բացահայտելու այդ գործընթացների երկարաժամկետ ազդեցությունը Հայաստանի հետագա պատմության վրա։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է հայոց միջնադարյան և վաղ նոր շրջանի պատմությամբ, հայ-իրանական ու հայ-թուրքական պատմական առնչություններով, Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Իրանի արտաքին քաղաքականությամբ, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, պատմաբանների, արևելագետների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-11-17
Թուրք-իրանական հարաբերությունները XVI և XVII դարերի առաջին կեսին և Հայաստանը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее