Ода и речь на открытие памятника, воздвигнутаго от лица Армянскаго учебнаго заведения в честь ревностнейших благотворителей
Հրատարակությունը հանդիսավոր-հիշատակային բնույթի պատմական սկզբնաղբյուր է, որը կապված է հայկական կրթական հաստատության անունից բարերարների պատվին կանգնեցված հուշարձանի բացման արարողության հետ։ Այն միավորում է երկու տարբեր, սակայն գաղափարապես փոխկապակցված խոսքային ձևեր՝ բանաստեղծական ներբողը և հրապարակային հանդիսավոր խոսքը։ Այս կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ դիտարկել տվյալ ժամանակաշրջանի գրական արտահայտչամիջոցները, պաշտոնական հռետորաբանությունը և կրթական ու բարեգործական միջավայրում ձևավորված արժեքային պատկերացումները։ Բանաստեղծական հատվածում բարերարների գործունեությունը ներկայացվում է բարձր ոճով՝ ընդգծելով կրթությանն աջակցելու, հասարակական օգտակար գործունեություն ծավալելու և ազգային մշակութային կյանքի զարգացմանը նպաստելու գաղափարները։ Հանդիսավոր խոսքն առավել անմիջականորեն բացահայտում է հուշարձանի ստեղծման շարժառիթները, հիշատակի պահպանման նշանակությունը և կրթական հաստատության վերաբերմունքը իր հովանավորների ու աջակիցների նկատմամբ։ Նյութը կարևոր է հայկական բարեգործության պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է այն հասարակական պատկերացումը, ըստ որի կրթական հաստատությունների գոյությունն ու զարգացումը սերտորեն կապված էին մասնավոր նվիրատվությունների, մեկենասության և համայնքային աջակցության հետ։ Միաժամանակ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բարերարի կերպարի խորհրդանշական կառուցումը և հասարակական երախտագիտության արտահայտման ձևերը։ Հուշարձանի բացման արարողությունը ներկայանում է ոչ միայն որպես կոնկրետ անձանց հիշատակին նվիրված իրադարձություն, այլև որպես հանրային հիշողության ձևավորման միջոց, որի միջոցով կրթական հաստատությունը փոխանցում էր բարեգործության, կրթության և հասարակական ծառայության արժեքները հաջորդ սերունդներին։ Լեզվական և ոճական տեսանկյունից նյութը հետաքրքիր է հանդիսավոր բառապաշարի, հռետորական դարձվածքների, դիմումների, գնահատողական արտահայտությունների և ժամանակաշրջանին բնորոշ գրական լեզվի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է արժեքավոր տեղեկություններ տրամադրել նաև հայկական ուսումնական հաստատությունների պատմության, դրանց հասարակական կապերի, հիշատակի մշակույթի և կրթական գործի կազմակերպման վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը միաժամանակ գրական, պատմական և մշակութաբանական նշանակություն ունեցող վավերագիր է, որի ուսումնասիրությունը նպաստում է հայկական կրթական ու բարեգործական ավանդույթների, հանդիսավոր հռետորաբանության և հանրային հիշողության ձևավորման պատմության առավել ամբողջական ընկալմանը։
