Տեր-Մաթևոսյան, Վահրամ Համազասպի

Տեր-Մաթևոսյան, Վահրամ Համազասպի

menu_book View materials

Books by this author (2)

Online

History

Իսլամը Թուրքիայի հասարակական - քաղաքական կյանքում 1980 - 90-ական թվականներին

Պատմաքաղաքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1980–1990-ական թվականների Թուրքիայում իսլամի դերի և հասարակական ու քաղաքական գործընթացների հետ դրա փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանում կրոնական գործոնի դրսևորումները հասարակական կյանքում, քաղաքական դաշտում և պետական ու հասարակական ինստիտուտների գործունեության շրջանակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխարհիկության և կրոնական արժեքների փոխհարաբերություններին, քաղաքական ուժերի կողմից կրոնական գաղափարների ընկալմանն ու հասարակության տարբեր խմբերի դիրքորոշումներին։ Վերլուծվում են իսլամական ուղղվածություն ունեցող հասարակական և քաղաքական շարժումների զարգացման առանձնահատկությունները, դրանց գաղափարական հիմքերը և ազդեցությունը քաղաքական օրակարգի ձևավորման վրա։ Քննարկվում են նաև սոցիալական փոփոխությունների, ինքնության, կրթության և հանրային կյանքի տարբեր ոլորտներում կրոնական գործոնի նշանակության հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նշված ժամանակաշրջանի Թուրքիայի հասարակական-քաղաքական զարգացումների և կրոնի ու քաղաքականության փոխհարաբերությունների մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թուրքագիտության, քաղաքագիտության, կրոնագիտության և Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-10-07
Իսլամը Թուրքիայի հասարակական - քաղաքական կյանքում 1980 - 90-ական թվականներին

Free

Online

Political Science

Իսլամը Թուրքիայի հասարակական-քաղաքական կյանքում

Աշխատությունը նվիրված է իսլամի դերին և ազդեցությանը Թուրքիայի հասարակական ու քաղաքական կյանքի ձևավորման, զարգացման և փոխակերպման գործընթացներում՝ ներկայացնելով կրոնի, պետության, հասարակության և քաղաքական իշխանության միջև ձևավորված բարդ փոխհարաբերությունները։ Գրքում իսլամը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական հավատքի և հոգևոր կյանքի համակարգ, այլև որպես կարևոր հասարակական ու գաղափարական գործոն, որն իր ազդեցությունն է թողել Թուրքիայի քաղաքական մտածողության, պետական կառավարման սկզբունքների, հասարակական հարաբերությունների, ազգային ինքնության և քաղաքական գործընթացների վրա։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է կրոնի և աշխարհիկ պետության փոխհարաբերությունը Թուրքիայի պատմական ու քաղաքական զարգացման համատեքստում։ Այս տեսանկյունից կարևոր նշանակություն է ստանում Թուրքիայի Հանրապետության ձևավորման ընթացքում աշխարհիկության սկզբունքի հաստատումը, կրոնական կառույցների և պետական իշխանության հարաբերությունների վերափոխումը, ինչպես նաև իսլամի հասարակական դիրքի փոփոխությունը նոր քաղաքական համակարգի պայմաններում։ Հատուկ ուշադրության արժանի է այն հանգամանքը, որ իսլամը Թուրքիայի հասարակական կյանքում պահպանել է իր նշանակությունը՝ շարունակելով ներգործել մարդկանց աշխարհայացքի, արժեքային պատկերացումների, բարոյական նորմերի, մշակութային ավանդույթների և հանրային վարքագծի վրա։ Կրոնական ինքնագիտակցությունը, հասարակության ավանդական կառուցվածքը և քաղաքական արդիականացման գործընթացները դիտարկվում են որպես փոխկապակցված երևույթներ, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու թուրքական հասարակության ներքին առանձնահատկությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև իսլամի և քաղաքականության փոխազդեցության ուսումնասիրությունը՝ ներառելով կրոնական գաղափարների ներկայությունը քաղաքական կյանքում, իսլամական արժեքների օգտագործումը հասարակական ու քաղաքական դիսկուրսում, կրոնական ինքնության և քաղաքական կողմնորոշումների կապը, ինչպես նաև կրոնական գործոնի նշանակությունը քաղաքական ուժերի և հասարակական շարժումների գործունեության մեջ։ Թուրքիայի քաղաքական համակարգի ուսումնասիրության շրջանակում իսլամը հանդես է գալիս որպես այնպիսի գործոն, որի ազդեցությունը հնարավոր չէ սահմանափակել միայն կրոնական ոլորտով, քանի որ այն առնչվում է նաև իշխանության լեգիտիմության, հասարակական համախմբման, քաղաքական մասնակցության և ազգային ինքնության հարցերին։ Գրքի թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև ավանդական կրոնական արժեքների և ժամանակակից հասարակական զարգացումների փոխհարաբերությանը, աշխարհիկության ու կրոնականության միջև ձևավորված գաղափարական քննարկումներին, ինչպես նաև Թուրքիայի քաղաքական մշակույթի առանձնահատկություններին։ Հեղինակը թեման դիտարկում է թուրքական հասարակության պատմական, կրոնական և քաղաքական միջավայրի ամբողջության մեջ՝ ընդգծելով իսլամի բազմաշերտ նշանակությունը և դրա ազդեցության տարբեր դրսևորումները։ Աշխատության գիտաճանաչողական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Թուրքիայի հասարակական-քաղաքական կյանքի կրոնական բաղադրիչը, հասկանալու աշխարհիկ պետության և իսլամական ավանդույթի փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները և բացահայտելու այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով կրոնական գործոնը ներգործում է քաղաքական գործընթացների վրա։ Այն արժեքավոր նյութ է թուրքագիտությամբ, արևելագիտությամբ, քաղաքագիտությամբ, կրոնագիտությամբ և միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվողների համար, ինչպես նաև օգտակար ուսումնասիրություն է Թուրքիայի նորագույն պատմության, քաղաքական համակարգի և հասարակական զարգացման առանձնահատկություններն ավելի խորությամբ ճանաչելու նպատակով։

Updated: 2026-11-17
Իսլամը Թուրքիայի հասարակական-քաղաքական կյանքում

Free

Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more