Թերլեմեզյան, Փանոս

Թերլեմեզյան, Փանոս

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Իմ կյանքի հուշերը

Գիրքը հայ նշանավոր գեղանկարիչ Փանոս Թերլեմեզյանի ինքնակենսագրական հուշագրությունն է, որն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու արվեստագետի կյանքի ուղուն, անձնական փորձառություններին, աշխարհայացքի ձևավորմանը, ստեղծագործական որոնումներին և այն պատմական ու հասարակական միջավայրին, որտեղ անցել է նրա կյանքն ու ձևավորվել նրա արվեստը։ Հուշագրության հիմքում սեփական անցյալի վերաիմաստավորումն է՝ մանկության և պատանեկության տարիներից մինչև հասուն ստեղծագործական կյանք, երբ անձնական ապրումները, հասարակական իրադարձությունները և գեղարվեստական հետաքրքրությունները միահյուսվում են մեկ ամբողջական կենսապատումի մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է իր կյանքի կարևոր իրադարձությունները, անցած ճանապարհի դժվարությունները, հանդիպումներն ու տպավորությունները՝ ընթերցողին փոխանցելով ոչ միայն սեփական կենսագրության պատկերը, այլև այն ժամանակաշրջանի հոգևոր, մշակութային և հասարակական մթնոլորտը, որի անմիջական մասնակիցն ու ականատեսն է եղել։ Ստեղծագործության կարևոր առանցքներից մեկը արվեստագետի անհատականության և մասնագիտական ինքնության ձևավորումն է, կերպարվեստի նկատմամբ նրա վերաբերմունքը, գեղագիտական ընկալումների զարգացումը և ստեղծագործական աշխատանքի նշանակությունը։ Հուշագրության միջոցով բացահայտվում է արվեստի հանդեպ նվիրվածությունը՝ որպես ոչ միայն անհատական ինքնարտահայտման, այլև ազգային մշակույթի պահպանման, զարգացման և հանրահռչակման կարևոր միջոց։ Փանոս Թերլեմեզյանի կենսագրությունն առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայ կերպարվեստի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ նրա կյանքն ու գործունեությունը կապված են հայ մշակութային զարթոնքի, ազգային գեղարվեստական մտածողության զարգացման և հայ կերպարվեստի նոր ուղղությունների ձևավորման կարևոր ժամանակաշրջանի հետ։ Նրա հիշողությունները արժեքավոր պատկերացում են տալիս նաև հայ մտավորականության ու արվեստագետների կյանքի պայմանների, հասարակական հարաբերությունների, ազգային ինքնագիտակցության, հայրենիքի և մշակութային ժառանգության նկատմամբ վերաբերմունքի մասին։ Անձնական հիշողությունների և պատմական իրականության համադրությունը ստեղծագործությանը հաղորդում է փաստագրական ու ճանաչողական նշանակություն՝ այն դարձնելով ոչ միայն մեկ արվեստագետի կյանքի պատմություն, այլև իր ժամանակի մշակութային կյանքի յուրօրինակ վկայություն։ Գրական առումով հուշագրությունն առանձնանում է ինքնակենսագրական պատումին բնորոշ անմիջականությամբ, անձնական դիտարկումներով, հիշողությունների վերարտադրմամբ և անցյալի իրադարձություններին հետահայաց գնահատական տալու հնարավորությամբ։ Հեղինակի անհատական ձայնը, ապրումների և իրադարձությունների ներկայացումը թույլ են տալիս ավելի խորությամբ ընկալել ստեղծագործող մարդու ներաշխարհը, նրա արժեքային համակարգը, նպատակներն ու ձգտումները։ Գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուր է Փանոս Թերլեմեզյանի կյանքի և ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների, հայ կերպարվեստի պատմաբանների, արվեստաբանների, մշակութաբանների և հայ մտավորականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Միաժամանակ այն հետաքրքիր ընթերցանություն է բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են ճանաչել հայ մշակույթի նշանավոր ներկայացուցիչների անձնական պատմությունները, հասկանալ արվեստագետի ձևավորման ընթացքը և ծանոթանալ այն պատմական իրողություններին, որոնք ազդեցություն են ունեցել հայ արվեստի զարգացման վրա։ Ստեղծագործությունն իր կենսագրական, պատմական և մշակութային շերտերի ամբողջությամբ նպաստում է ազգային հիշողության պահպանմանը, հայ գեղարվեստական ժառանգության ավելի խոր ճանաչմանը և ընթերցողի մեջ անցյալի, մշակույթի ու արվեստի նկատմամբ գիտակցված հետաքրքրության ձևավորմանը։

Updated: 2026-11-18
Իմ կյանքի հուշերը

Free

Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more