Вагаршян, Вагарш Лаэртович

Вагаршян, Вагарш Лаэртович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Իսլամը և արաբական ազգայնականությունը հետպատերազմյան շրջանի արևմտյան պատմագրության մեջ

Աշխատությունը նվիրված է իսլամի և արաբական ազգայնականության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը հետպատերազմյան շրջանի արևմտյան պատմագրության համատեքստում՝ ներկայացնելով, թե ինչպես են արևմտյան հետազոտողները մեկնաբանել կրոնի, ազգային ինքնագիտակցության, քաղաքական գաղափարախոսության և արաբական հասարակությունների պատմական զարգացման միջև առկա կապերը։ Ուսումնասիրության առանցքում իսլամի՝ որպես արաբական աշխարհի հոգևոր, մշակութային և քաղաքակրթական կյանքի հիմնարար բաղադրիչի, և արաբական ազգայնականության՝ որպես ազգային միասնության, ինքնության պահպանման ու քաղաքական ինքնորոշման ձգտում արտահայտող գաղափարական շարժման փոխազդեցությունն է։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը ներառում է արաբական ազգայնականության ձևավորման պատմական նախադրյալները, իսլամական ավանդույթի ազդեցությունը արաբ ժողովուրդների հավաքական ինքնության վրա, կրոնական և աշխարհիկ գաղափարախոսությունների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև ազգային միասնության գաղափարի զարգացումը ժամանակակից Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և հասարակական գործընթացներում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի արևմտյան պատմագրական մոտեցումների քննությունը, քանի որ տարբեր ժամանակաշրջաններում իսլամի և ազգայնականության հարաբերությունները մեկնաբանվել են պատմական, քաղաքական, սոցիոլոգիական և գաղափարախոսական տարբեր դիտանկյուններից։ Այս համատեքստում կարևոր են այն հարցերը, թե արդյոք արաբական ազգայնականությունը ձևավորվել է իսլամական քաղաքակրթական ժառանգության շարունակության հիման վրա, որքանով են կրոնական արժեքներն ազդել ազգային համախմբման գործընթացների վրա, և ինչպիսի դեր է ունեցել աշխարհիկ ազգայնականությունը արաբական քաղաքական մտքի ու պետականության զարգացման գործում։ Թեման հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ նաև արաբական աշխարհի պատմական առանձնահատկություններին, գաղութատիրության հետևանքներին, անկախության շարժումներին, ազգային ինքնության վերաիմաստավորմանը և հետպատերազմյան միջազգային հարաբերությունների ազդեցությանը տարածաշրջանի գաղափարական զարգացումների վրա։ Պատմագրական տեսանկյունից աշխատության կարևորությունն այն է, որ այն ուշադրությունը կենտրոնացնում է ոչ միայն բուն պատմական երևույթների, այլև դրանց վերաբերյալ արևմտյան գիտական պատկերացումների, մեկնաբանությունների և հետազոտական մոտեցումների վրա՝ հնարավորություն տալով հասկանալու, թե ինչպես է ձևավորվել իսլամի ու արաբական ազգայնականության մասին արևմտյան գիտական ընկալումը։ Այն արժեքավոր է արաբագիտության, իսլամագիտության, Մերձավոր Արևելքի պատմության, քաղաքական մտքի և պատմագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար, քանի որ նպաստում է կրոնական և ազգային ինքնությունների բարդ փոխհարաբերությունների ըմբռնմանը, ներկայացնում է արաբական հասարակությունների գաղափարական զարգացման կարևոր հիմնախնդիրները և խթանում է տարածաշրջանի պատմական ու քաղաքական գործընթացների նկատմամբ համակողմանի, համեմատական և քննադատական մոտեցման ձևավորումը։

Updated: 2026-11-20
Իսլամը և արաբական ազգայնականությունը հետպատերազմյան շրջանի արևմտյան պատմագրության մեջ

Free

Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more