Յուզբաշյան, Կ. Ն.

Յուզբաշյան, Կ. Ն.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ակադեմիկոս Հովսեփ Աբգարի Օրբելի

Գիրքը նվիրված է հայ և համաշխարհային արևելագիտության ականավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ ակադեմիկոս Հովսեփ Աբգարի Օրբելու կյանքին, գիտական գործունեությանը, բազմակողմանի ժառանգությանը և պատմամշակութային նշանակությանը։ Այն ներկայացնում է նշանավոր գիտնականի կենսագրական ուղին՝ անդրադառնալով նրա ձևավորմանը, գիտական հետաքրքրությունների զարգացմանը, մասնագիտական կայացմանը և գիտության տարբեր բնագավառներում ունեցած նշանակալի ներդրմանը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում Օրբելու գիտական գործունեության այն ուղղություններին, որոնք առնչվում են հայագիտությանը, արևելագիտությանը, Հայաստանի պատմությանը, հնագիտությանը, միջնադարյան մշակույթին, պատմական հուշարձանների ուսումնասիրությանը և տարածաշրջանի ժողովուրդների պատմամշակութային կապերին։ Ներկայացվում է նրա բացառիկ դերը Հայաստանի պատմական անցյալի, հատկապես հայկական միջնադարյան մշակույթի, ճարտարապետության, վիմագրության և պատմական սկզբնաղբյուրների գիտական հետազոտության ու հանրահռչակման գործում։ Գիտնականի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական գիտական ձեռքբերումների ամբողջություն, այլև որպես հայագիտության և արևելագիտության զարգացման կարևոր փուլ, որի ընթացքում ձևավորվել և ամրապնդվել են հետազոտական նոր մոտեցումներ, գիտական սկզբունքներ ու մասնագիտական ավանդույթներ։ Կարևորվում է նրա մասնակցությունը գիտական հաստատությունների զարգացմանը, գիտահետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը, մասնագետների պատրաստմանն ու գիտական մտքի տարածմանը։ Ներկայացված կենսագրական նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Օրբելու անձնական և մասնագիտական հատկանիշների, գիտնականի պատասխանատվության, պատմական ժառանգության նկատմամբ նրա վերաբերմունքի, աշխատասիրության և գիտության հանդեպ ունեցած նվիրվածության մասին։ Նրա կերպարը ներկայացվում է որպես գիտական բարձր պատրաստվածության, լայն աշխարհայացքի, հետազոտական հետևողականության և ազգային մշակութային արժեքների պահպանման գիտակցման օրինակ։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկություններից է գիտնականի անհատական կենսագրությունը հայագիտության և համաշխարհային գիտության ընդհանուր պատմության համատեքստում դիտարկելու մոտեցումը, որի շնորհիվ ընթերցողը կարողանում է հասկանալ ոչ միայն նրա կատարած աշխատանքի բնույթն ու նշանակությունը, այլև այն գիտական ու մշակութային միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են նրա գաղափարներն ու հետազոտական հետաքրքրությունները։ Աշխատանքն ունի կենսագրական, գիտահանրամատչելի և պատմագիտական արժեք՝ միաժամանակ ծառայելով որպես տեղեկատու նյութ հայ մտավորականության, արևելագիտության պատմության և հայկական գիտական ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Հովսեփ Օրբելու գիտական վաստակը, նրա մտավոր ժառանգությունը և հայ ու համաշխարհային մշակույթի զարգացման գործում ունեցած ներդրումը ճանաչելու տեսանկյունից՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու այն բացառիկ անհատականության մասին, որի գործունեությունը նշանակալի հետք է թողել հայագիտության, արևելագիտության և պատմամշակութային արժեքների գիտական ուսումնասիրության բնագավառներում։

Updated: 2026-11-18
Ակադեմիկոս Հովսեփ Աբգարի Օրբելի

Free

Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more