Անգլերեն լեզվի ուսումնական ձեռնարկ

Political Science

Հրատարակությունը ներառում է Ազգային ընդհանուր ժողովի քառասունմեկերորդ նիստի արձանագրային նյութերը և փաստագրում է հայ համայնքի ներկայացուցչական կառույցի գործունեության առանձին փուլը։ Ատենագրությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժողովի օրակարգը, քննարկված հարցերը, մասնակիցների ելույթներն ու առաջարկությունները, ինչպես նաև որոշումների ընդունման ընթացքը։ Ազգային ընդհանուր ժողովը կարևոր դեր ուներ հայ համայնքի կազմակերպական, եկեղեցական, կրթական և հասարակական կյանքի կառավարման ու կարգավորման գործում, ուստի նրա նիստերի արձանագրությունները արժեքավոր տեղեկություններ են պարունակում ժամանակի ազգային հաստատությունների գործունեության և ներքին հարաբերությունների վերաբերյալ։ Դրանցում արտացոլվող քննարկումները կարող են առնչվել համայնքային կառավարման սկզբունքներին, եկեղեցական գործերին, կրթական հաստատությունների խնդիրներին, ֆինանսական միջոցների տնօրինմանը, վարչական պատասխանատվությանը և հասարակական կարիքներին։ Արձանագրային ձևը հնարավորություն է տալիս հետևելու ոչ միայն ընդունված որոշումներին, այլև դրանց նախապատմությանը՝ բացահայտելով տարբեր կարծիքների բախումը, առաջարկների հիմնավորումները և համաձայնության հասնելու մեխանիզմները։ Նյութը կարևոր է նաև հայոց նոր շրջանի պաշտոնական գրագրության, վարչական լեզվի և հասարակական-քաղաքական բառապաշարի ուսումնասիրության համար։ Նիստերի փաստաթղթային շարքը հետազոտողին թույլ է տալիս ժողովի առանձին քննարկումները դիտարկել ավելի լայն պատմական համատեքստում և հասկանալ ազգային ինքնակազմակերպման ու համայնքային կառավարման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը նշանակալի սկզբնաղբյուր է հայոց հասարակական կյանքի, ազգային կառույցների պատմության և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կազմակերպական գործունեության ուսումնասիրության համար։

Political Science

ԵԱՀԿ-ն՝ Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպությունը, միջազգային կառույց է, որը զբաղվում է անվտանգության, մարդու իրավունքների, ժողովրդավարության և հակամարտությունների կարգավորման հարցերով Եվրոպայում, Կենտրոնական Ասիայում և Հյուսիսային Ամերիկայում։ Հայաստան–Ադրբեջան հարաբերությունների համատեքստում ԵԱՀԿ-ն հատկապես հայտնի է իր դերակատարությամբ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացում։ Այդ նպատակով ստեղծվել էր ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, որը համանախագահությամբ առաջնորդվում էր ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի և Ֆրանսիայի կողմից և նպատակ ուներ խաղաղ բանակցությունների միջոցով գտնել հակամարտության լուծում։ Խմբի հիմնական աշխատանքը եղել է կողմերի միջև երկխոսության խթանումը, առաջարկությունների ներկայացումը և խաղաղ կարգավորման տարբերակների մշակումը։ Հայաստան–Ադրբեջան հակամարտությունը սկսվել է դեռ խորհրդային շրջանի վերջին տարիներին և վերաճել զինված բախումների, որոնք հատկապես սրվել են 1990-ականներին, 2016 թվականի ապրիլյան պատերազմում և 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմում։ Այս գործընթացներում ԵԱՀԿ-ն փորձել է հանդես գալ որպես միջնորդական հարթակ, սակայն հակամարտության վերջնական կարգավորումը չի իրականացվել նրա շրջանակներում։ 2020 թվականի պատերազմից հետո տարածաշրջանային իրավիճակը զգալիորեն փոխվել է, և Մինսկի խմբի գործունեությունը փաստացի նվազել է։ Չնայած դրան, ԵԱՀԿ-ն շարունակում է ընդգծել խաղաղության, սահմանների հստակեցման, ուժի չկիրառման և դիվանագիտական բանակցությունների կարևորությունը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորման համար։ Կազմակերպությունը նաև ուշադրություն է դարձնում մարդու իրավունքների, փախստականների խնդիրների և տարածաշրջանային անվտանգության հարցերին։

Law

Աշխատությունը նվիրված է մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների իրավական կարգավորման, պաշտպանության և երաշխավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրական համակարգում։ Քննարկվում են մարդու իրավունքների գաղափարի ձևավորման պատմական նախադրյալները, դրանց միջազգային իրավական հիմքերը և ազգային օրենսդրության հետ փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ ամրագրված մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքներին, դրանց բովանդակությանը, իրականացման պայմաններին և իրավական պաշտպանության մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են անձնական, քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային իրավունքների առանձնահատկությունները, դրանց օրենսդրական կարգավորման սկզբունքները և պետական մարմինների պարտավորությունները մարդու իրավունքների ապահովման ոլորտում։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային պայմանագրերի, Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի և Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի նշանակությանը ներպետական իրավական համակարգի զարգացման տեսանկյունից։ Կարևորվում են դատական պաշտպանության իրավունքը, արդար դատաքննության երաշխիքները, օրենքի առջև հավասարությունը, խտրականության արգելքը և իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների հասանելիությունը։ Դիտարկվում են նաև Մարդու իրավունքների պաշտպանի ինստիտուտի դերը, սահմանադրական արդարադատության նշանակությունը և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող հիմնախնդիրները։ Աշխատությունն անդրադառնում է ազգային օրենսդրության և միջազգային իրավական չափանիշների համապատասխանեցման, իրավական բարեփոխումների և մարդու իրավունքների պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղություններին։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի իրավական պետության ամրապնդման, ժողովրդավարական սկզբունքների զարգացման և մարդու արժանապատվության պաշտպանության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, սահմանադրական և միջազգային իրավունքի մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, իրավապաշտպանների, հետազոտողների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Literature

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Մելքիսեդեկ արքեպիսկոպոս Մուրադյանցի գործունեությանը՝ որպես խմբագրի, հրապարակախոսի և հասարակական-մշակութային գործչի։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել նրա մտավոր ու լրագրողական ժառանգությունը, բացահայտել նրա խմբագրական գործունեության առանձնահատկությունները և ցույց տալ այն դերը, որ նա ունեցել է հայ մամուլի ու հասարակական մտքի զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել նրա հրապարակախոսական հոդվածների թեմատիկ ուղղությունները, լեզուն, ոճը, բարձրացրած հասարակական և մշակութային խնդիրները, ինչպես նաև մամուլի միջոցով ընթերցող հասարակության վրա ազդեցություն գործելու նրա ձգտումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խմբագրի գործունեությանը, քանի որ պարբերական մամուլի ձևավորման և զարգացման շրջանում խմբագիրը ոչ միայն նյութերի ընտրություն և խմբագրում իրականացնող մասնագետ էր, այլև որոշակի գաղափարական ու մշակութային ուղղություն ձևավորող գործիչ։ Մուրադյանցի հրապարակախոսական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ կրթության, ազգային ինքնագիտակցության, բարոյական արժեքների, եկեղեցական և հասարակական կյանքի, մշակույթի ու ազգային ժառանգության պահպանության վերաբերյալ նրա պատկերացումներին։ Նրա հոդվածներում և հրապարակումներում արտահայտված տեսակետները կարող են դիտարկվել նաև տվյալ ժամանակաշրջանի հայ հասարակական մտքի ընդհանուր զարգացման համատեքստում՝ բացահայտելով այն հիմնախնդիրները, որոնք առավել կարևոր էին հասարակության համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև նրա խմբագրած կամ նրա գործունեության հետ կապված պարբերականների բնույթին, հրապարակվող նյութերի ընտրության սկզբունքներին և դրանցում արտահայտվող հասարակական դիրքորոշումներին։ Հատուկ նշանակություն ունի հրապարակախոսի լեզվական և ոճական ձեռագրի ուսումնասիրությունը, քանի որ հրապարակախոսական խոսքը միաժամանակ պահանջում է տեղեկատվական հստակություն, համոզչականություն և հասարակական խնդիրների մատչելի ներկայացում։ Նրա գործունեության վերլուծությունը կարող է ցույց տալ, թե ինչպես էին կրոնական, ազգային, կրթական և մշակութային գաղափարները միահյուսվում հայ մամուլի հրապարակախոսական դաշտում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայ լրագրության և մամուլի պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն անհատների մասին, որոնք իրենց խմբագրական և հրապարակախոսական աշխատանքով նպաստել են ազգային հասարակական մտքի ձևավորմանն ու տարածմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Մելքիսեդեկ արքեպիսկոպոս Մուրադյանցին որպես բազմակողմանի մտավոր և հասարակական գործիչ՝ ընդգծելով նրա ներդրումը հայ պարբերական մամուլի, հրապարակախոսության և մշակութային-ազգային մտքի զարգացման գործում։

Culture

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Նոր Ջուղայի ապարանքների ճարտարապետությանը՝ XVII–XIX դարերի ընթացքում դրանց ձևավորման, զարգացման, հատակագծային և ծավալատարածական առանձնահատկությունների, հարդարանքի ու գեղարվեստական արժեքի համակողմանի քննությանը։ Նոր Ջուղան՝ Սպահանի հարավային հատվածում ձևավորված հայկական թաղամասը, ստեղծվել է Շահ Աբբաս I-ի օրոք 17-րդ դարի սկզբին՝ 1604 թվականի բռնագաղթերի հետևանքով այնտեղ տեղափոխված հայերի բնակեցմամբ։ Հայկական համայնքի տնտեսական հզորացումը հետագայում արտահայտվեց նաև բնակելի և հասարակական ճարտարապետության զարգացման մեջ՝ ձևավորելով առանձնահատուկ քաղաքային միջավայր։ Նոր Ջուղայի առանձնատներն ու ապարանքները ոչ միայն բնակության վայրեր էին, այլև հարուստ վաճառականական ընտանիքների սոցիալական դիրքի, տնտեսական կարողության և մշակութային ինքնության արտահայտման միջոց։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է ապարանքների հատակագծային կառուցվածքի բացահայտումը։ Նման կառույցների ձևավորման վրա ազդել են ինչպես հայկական ավանդական բնակելի ճարտարապետության որոշ սկզբունքներ, այնպես էլ Իրանի տեղական ճարտարապետական մշակույթը, կլիմայական պայմանները և քաղաքաշինական միջավայրը։ Փակ կամ կիսափակ բակերը, դրանց շուրջ խմբավորված բնակելի և օժանդակ տարածքները, ստվերոտ անցումները, այգիները և ջրային տարրերը ձևավորում էին բնակության համար հարմարավետ միջավայր՝ համապատասխանելով Սպահանի տաք և չոր կլիմային։ Նոր Ջուղայի հայկական առանձնատների կարևոր առանձնահատկություններից է արտաքին համեմատաբար զուսպ ճարտարապետության և ներսի հարուստ հարդարանքի հակադրությունը։ Շենքերի ներքին տարածքները հաճախ զարդարվել են որմնանկարներով, բուսական ու երկրաչափական զարդանախշերով, հայելային և այլ դեկորատիվ լուծումներով։ Նոր Ջուղայի ճարտարապետության մեջ հատկապես ուշագրավ է եվրոպական, իրանական և հայկական գեղարվեստական ավանդույթների փոխազդեցությունը։ Հայ վաճառականները ակտիվ կապեր ունեին եվրոպական և ասիական տարբեր կենտրոնների հետ, և այդ միջազգային առևտրական ու մշակութային կապերը ներթափանցում էին նաև բնակելի ճարտարապետություն։ Նոր Ջուղայի տների ներքին հարդարանքում հանդիպող եվրոպական թեմաներով որմնանկարները, իրանական դեկորատիվ մոտիվները և հայկական մշակութային խորհրդանիշները ձևավորում են յուրահատուկ սինթեզ, որը առանձնացնում է այդ միջավայրը։ Նոր Ջուղայի ճարտարապետական ժառանգության վերաբերյալ ուսումնասիրություններում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Վանք թաղամասը, որտեղ պահպանվել են հայկական եկեղեցիներ, բնակելի տներ և պատմական այլ կառույցներ։ Նոր Ջուղայի հայկական եկեղեցիների ճարտարապետությունը նույնպես բնութագրվում է հայկական և իրանական ավանդույթների համադրմամբ, իսկ դրանց ներքին հարդարանքը հաճախ հարուստ է որմնանկարներով։ Ապարանքների ուսումնասիրության համար կարևոր է նաև դրանց սոցիալական գործառույթը։ XVII–XIX դարերում Նոր Ջուղայի հայ վաճառականները ձևավորել էին լայն միջազգային առևտրական ցանցեր, որոնք կապում էին Սպահանը Հնդկաստանի, Ռուսաստանի, Եվրոպայի և Մերձավոր Արևելքի առևտրական կենտրոնների հետ։ Այդ տնտեսական գործունեության արդյունքում ձևավորված հարստությունը հնարավորություն էր տալիս կառուցելու ընդարձակ և ճոխ առանձնատներ, որոնք միաժամանակ ծառայում էին որպես ընտանեկան բնակավայր, ընդունելությունների վայր և հասարակական հեղինակության ցուցիչ։ Այդ պատճառով ապարանքի ճարտարապետությունը պետք է դիտարկել նաև համայնքի սոցիալական պատմության համատեքստում։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև տարածական կազմակերպման և կենցաղային կյանքի փոխհարաբերությունը։ Բնակելի համալիրների տարբեր հատվածների՝ ընդունելության սրահների, ընտանեկան տարածքների, օժանդակ շինությունների, բակերի և այգիների դասավորությունը արտացոլում էր ընտանիքի կենցաղը, հասարակական հարաբերությունները և մասնավոր ու հանրային տարածքների տարանջատման սկզբունքները։ Այս առումով ապարանքը պարզապես ճարտարապետական կառույց չէ, այլ պատմական աղբյուր, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել Նոր Ջուղայի հայ համայնքի կենսակերպը և սոցիալական կառուցվածքը։ Ժամանակի ընթացքում այդ կառույցների մի մասը վերափոխվել է, վնասվել կամ կորցրել նախնական տեսքը, ինչն առավել է ընդգծում դրանց փաստագրական և մշակութային արժեքը։ Նոր Ջուղայի պատմական միջավայրի պահպանումը ներկայումս կարևոր խնդիր է, քանի որ այստեղ պահպանված հայկական հուշարձանները ներկայացնում են Իրանի հայկական համայնքի բազմադարյա ներկայության և մշակութային փոխազդեցությունների եզակի վկայություններ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը արժեքավոր է Նոր Ջուղայի XVII–XIX դարերի բնակելի ճարտարապետության առանձնահատկությունները, հայկական վաճառականական վերնախավի կենցաղն ու մշակույթը, ինչպես նաև հայկական, իրանական և եվրոպական ճարտարապետական ու դեկորատիվ ավանդույթների փոխազդեցությունը հասկանալու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել ճարտարապետության պատմությամբ, հայկական սփյուռքի մշակույթով, իրանագիտությամբ, արվեստագիտությամբ, հուշարձանների պահպանությամբ և հայկական ճարտարապետական ժառանգությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Literature

Գիրքը ներկայացնում է ֆրանսիացի գրող Ժակ-Անրի Բեռնարդեն դը Սեն-Պիեռի հայտնի «Պողոս և Վիրջինիա» վիպակը, որը եվրոպական գրականության մեջ առանձնանում է բնության, սիրո, բարոյական մաքրության և մարդկային զգացմունքների ներդաշնակության թեմաների պատկերումով։ Պատմության գործողությունները ծավալվում են Մավրիկիոս կղզու բնության գրկում, որտեղ հասարակական պայմանականություններից հեռու մեծանում են երկու երիտասարդներ՝ Պողոսն ու Վիրջինիան։ Նրանց մանկության ընկերությունը աստիճանաբար վերածվում է անկեղծ սիրո, սակայն այդ պարզ ու ներդաշնակ աշխարհը բախվում է սոցիալական տարբերություններին, ընտանեկան որոշումներին և ճակատագրական հանգամանքներին։ Հեղինակը հակադրում է բնության բնական ներդաշնակությունը հասարակական անհավասարությանը, նյութական շահին և մարդկային հարաբերությունները սահմանափակող պայմանականություններին։ Բնապատկերները պարզապես գործողության միջավայր չեն․ դրանք արտահայտում են հերոսների ապրումները, ընդգծում նրանց անմեղությունը և ստեղծում պատմության հուզական մթնոլորտը։ Ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ ունեն նաև մայրական նվիրվածությունը, ընկերությունը, անձնազոհությունը, հավատարմությունը և մարդկային արժանապատվությունը։ Վիպակը մեծ ազդեցություն է ունեցել եվրոպական զգայապաշտ և ռոմանտիկական գրականության զարգացման վրա՝ ձևավորելով բնության ու զգացմունքների իդեալականացված պատկերման ազդեցիկ օրինակ։ Հայերեն հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ թարգմանական գրականության և Կալկաթայի հայ կրթամշակութային միջավայրի պատմության համար՝ ցույց տալով եվրոպական գեղարվեստական ստեղծագործությունների տարածումը հայ ընթերցողների շրջանում։