Հայոց ինքնության հիմնահարցեր

Technology

Սա շինարարական ինժեներիայի ոլորտին պատկանող տեխնիկական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է կաղապարային (օպալուբկայի) համակարգերի կատարելագործման հիմնական խնդիրներին, որտեղ վերլուծվում են բետոնային կոնստրուկցիաների ձևավորման գործընթացում օգտագործվող կաղապարների կառուցվածքային, տեխնոլոգիական և շահագործական պահանջները, աշխատանքը ընդգրկում է կաղապարային համակարգերի ամրության և կոշտության բարձրացման, հավաքման և ապամոնտաժման գործընթացների պարզեցման, բազմակի օգտագործման արդյունավետության ավելացման և նյութական ծախսերի նվազեցման խնդիրները, միաժամանակ դիտարկվում են աշխատանքի անվտանգ պայմանների ապահովման, շինարարական ժամանակի կրճատման և արտադրողականության բարձրացման ինժեներական լուծումները, ինչպես նաև նոր նյութերի և մոդուլային համակարգերի կիրառման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս բարելավել բետոնային աշխատանքների որակը և ընդհանուր շինարարական գործընթացի արդյունավետությունը։

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է ցինիզմի սոցիոմշակութային բնույթի ուսումնասիրությանը և դրա դրսևորմանը զանգվածային հասարակության պայմաններում ձևավորվող անհատի վարքագծում, մտածողության մեջ ու արժեքային համակարգում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ցինիզմի՝ որպես հասարակական միջավայրին հարմարվելու, սեփական դիրքորոշումը թաքցնելու կամ սոցիալական իրականության նկատմամբ որոշակի վերաբերմունք արտահայտելու ձևի վերլուծության վրա։ Այն դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական բնավորության գիծ կամ բարոյական դիրքորոշում, այլև որպես մշակութային և սոցիալական երևույթ, որի ձևավորումը պայմանավորված է հասարակական հարաբերությունների, արժեքային համակարգերի և զանգվածային գիտակցության փոփոխություններով։ Քննության է առնվում ամբոխի մարդու գաղափարը՝ որպես զանգվածային հասարակության մեջ անհատի ինքնության, ինքնուրույն դատողության և պատասխանատվության խնդիրները հասկանալու տեսական միջոց։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող է անհատը խմբային միջավայրում աստիճանաբար ընդունել գերիշխող կարծիքները, վարքային ձևերը և գնահատականները՝ սահմանափակելով սեփական քննադատական ու ինքնուրույն դիրքորոշումը։ Այս համատեքստում ցինիկ վերաբերմունքը կարող է հանդես գալ որպես սոցիալական դիմակ, որի միջոցով մարդը փորձում է պաշտպանվել հասարակական հակասություններից, հիասթափությունից, արժեքների նկատմամբ անվստահությունից կամ սեփական դիրքի անորոշությունից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում «դիմակ» հասկացության սոցիոմշակութային նշանակությանը։ Դիմակը մեկնաբանվում է որպես այն դերային կերպարը, որը մարդը ներկայացնում է հասարակությանը՝ երբեմն տարբերելով այն իր ներքին համոզմունքներից և իրական ապրումներից։ Հասարակական միջավայրում ընդունված վարքականոնները, հեղինակության պահպանման անհրաժեշտությունը, խմբային ճնշումը և հասարակական գնահատականից կախվածությունը կարող են նպաստել նման դերային վարքագծի ձևավորմանը։ Ցինիզմն այս դեպքում կարող է ծառայել որպես հեռավորություն պահպանելու միջոց, երբ անհատը կասկածի տակ է դնում բարոյական սկզբունքները, հասարակական իդեալները կամ այլ մարդկանց գործողությունների անկեղծ շարժառիթները։ Քննության է առնվում դասական ցինիզմի և ժամանակակից ցինիկ գիտակցության տարբերությունը։ Հին փիլիսոփայական ավանդույթի որոշ ձևերում հասարակական պայմանականությունների քննադատությունը կապված էր ազատության, պարզության և կեղծ արժեքներից հրաժարվելու ձգտման հետ, մինչդեռ ժամանակակից սոցիոմշակութային միջավայրում ցինիզմը կարող է արտահայտվել ընդհանուր անվստահությամբ, հեգնական վերաբերմունքով և արժեքների իրական նշանակության նկատմամբ կասկածով։ Այս տարբերակումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հասկացության պատմական վերափոխումները և հասկանալ, թե ինչու նույն եզրույթը տարբեր ժամանակաշրջաններում կարող է ունենալ էապես տարբեր բովանդակություն։ Առանձին նշանակություն է տրվում զանգվածային մշակույթի ազդեցությանը։ Զանգվածային հաղորդակցությունը, հանրային կարծիքի ձևավորման մեխանիզմները, սպառողական մշակույթը և հասարակական վարքի ստանդարտացումը կարող են նպաստել անհատականության որոշ դրսևորումների միօրինակացմանը։ Ուսումնասիրվում է այն հակասությունը, երբ մարդը մի կողմից ձգտում է առանձնանալ զանգվածից, իսկ մյուս կողմից՝ իր վարքով և գնահատականներով հաճախ հետևում է նույն զանգվածի կողմից ընդունված ձևերին։ Ցինիկ կեցվածքը կարող է այդ պայմաններում ստեղծել ինքնուրույնության արտաքին տպավորություն՝ առանց իրական քննադատական ինքնուրույնության ձևավորման։ Քննության են առնվում նաև հասարակական արժեքների արժեզրկման գործընթացները։ Երբ բարոյական, քաղաքական կամ մշակութային գաղափարների և հասարակական իրականության միջև առաջանում է նկատելի հակասություն, անհատի մոտ կարող է ձևավորվել անվստահություն ոչ միայն կոնկրետ հաստատությունների, այլև ընդհանուր արժեքային համակարգի նկատմամբ։ Այդ պայմաններում հեգնանքը, կասկածամտությունը և ցուցադրական անտարբերությունը կարող են դառնալ հասարակական վարքի տարածված ձևեր։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ նման վերաբերմունքը երբեմն համատեղվում է հենց այն համակարգին հարմարվելու հետ, որը մարդը քննադատում է։ Այս հակասությունը հնարավորություն է տալիս ցինիզմը դիտարկել որպես ժամանակակից հասարակության բարդ ինքնապաշտպանական և հարմարվողական մեխանիզմներից մեկը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կոնֆորմիզմի խնդրին և դրա հարաբերակցությանը ցինիզմի հետ։ Անհատը կարող է գիտակցել հասարակական հարաբերությունների որոշ թերություններ, քննադատել դրանք խոսքային մակարդակում, սակայն միաժամանակ շարունակել գործել ընդունված կանոնների համաձայն։ Այդպիսի իրավիճակում քննադատական խոսքը դեռևս չի նշանակում իրական ինքնուրույնություն կամ հասարակական պատասխանատվություն։ Հետազոտվում է նաև անանունության և պատասխանատվության թուլացման ազդեցությունը զանգվածային վարքագծի վրա։ Խմբի մաս կազմող մարդը որոշ իրավիճակներում կարող է սեփական գործողությունների պատասխանատվությունը վերագրել ընդհանուր միջավայրին՝ իր ընտրությունը ներկայացնելով որպես բոլորի կողմից ընդունված վարք։ Ցինիկ վերաբերմունքը կարող է լրացուցիչ արդարացման միջոց դառնալ՝ ստեղծելով այն պատկերացումը, թե հասարակական կյանքում բոլոր գործողություններն ի վերջո պայմանավորված են միայն անձնական շահերով։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է անհատի ինքնության խնդիրը։ Սոցիալական դերերի բազմազանությունը և հասարակության տարբեր խմբերի պահանջները կարող են ստեղծել իրավիճակ, երբ մարդու արտաքին վարքագիծը զգալիորեն տարբերվում է նրա անձնական համոզմունքներից։ Այդ հակասության երկարատև պահպանությունը կարող է նպաստել սեփական արժեքների նկատմամբ անվստահության և սոցիալական հարաբերությունների ձևական ընկալման զարգացմանը։ Դիտարկվում է նաև ցինիզմի և բարոյական պատասխանատվության փոխհարաբերությունը։ Եթե մարդը հասարակական նորմերն ու արժեքները ընկալում է միայն որպես պայմանականություններ, ապա կարող է թուլանալ սեփական գործողությունները բարոյական չափանիշներով գնահատելու պատրաստակամությունը։ Միաժամանակ քննադատական վերաբերմունքը ինքնին չի նույնացվում ցինիզմի հետ. տարբերակվում են հիմնավորված քննադատությունը, կասկածը և այն դիրքորոշումը, որը սկզբունքորեն ժխտում է արժեքների ու անկեղծ շարժառիթների հնարավորությունը։ Այս տարբերակումը կարևոր է սոցիալական քննադատության և արժեքային նիհիլիզմի սահմանները հասկանալու համար։ Քննության են առնվում նաև հանրային հաղորդակցության մեջ հեգնանքի, ծաղրի և ցուցադրական անտարբերության գործառույթները։ Դրանք կարող են մի կողմից ծառայել հասարակական խնդիրների քննադատությանը, իսկ մյուս կողմից՝ ստեղծել հոգեբանական ու սոցիալական հեռավորություն և նվազեցնել իրական մասնակցության պատրաստակամությունը։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը պայմանավորված է անհատի և զանգվածի փոխհարաբերությունների, սոցիալական դերերի, արժեքային ճգնաժամերի և ժամանակակից մշակույթի մեջ ձևավորվող վարքային ռազմավարությունների համատեղ ուսումնասիրությամբ։ Ցինիզմի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հասարակական կյանքի այն հակասությունները, որոնց պայմաններում մարդը կարող է հասկանալ իր շրջապատի խնդիրները, սակայն դրանց նկատմամբ ընտրել հեռավորություն, հեգնանք կամ հարմարվողականություն։ Նյութը նպաստում է զանգվածային գիտակցության, հասարակական արժեքների փոփոխության, ինքնության և սոցիալական պատասխանատվության խնդիրների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել սոցիալական փիլիսոփայության, մշակութաբանության, սոցիոլոգիայի, սոցիալական հոգեբանության, էթիկայի և զանգվածային հասարակության տեսության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Geography

Այս աշխատությունը նվիրված է Լոռու մարզի ժողովրդագրական իրավիճակի աշխարհագրական վերլուծությանը՝ բնակչության թվաքանակի, տարածական բաշխման, կազմի, բնական և մեխանիկական շարժի, ինչպես նաև ժողովրդագրական փոփոխությունների հիմնական միտումների ուսումնասիրմանը։ Աշխատանքում Լոռու մարզի ժողովրդագրական գործընթացները դիտարկվում են մարզի բնական, սոցիալ-տնտեսական և տարածքային առանձնահատկությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում բնակչության խտությանը և բնակեցման տարածական կառուցվածքին, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի հարաբերակցությանը, ինչպես նաև տարբեր համայնքների միջև բնակչության տեղաբաշխման տարբերություններին։ Առանձին կարևորություն է տրվում բնակչության տարիքային և սեռային կազմին, ծնելիության և մահացության ցուցանիշներին, բնական աճի դինամիկային և դրանց ազդեցությանը մարզի ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև ներքին և արտաքին միգրացիոն գործընթացների ուսումնասիրություն, որոնք էական ազդեցություն են ունենում բնակչության թվաքանակի, տարիքային կազմի և աշխատուժի տարածական բաշխման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային կենտրոնների և գյուղական բնակավայրերի ժողովրդագրական զարգացումների տարբերություններին, բնակչության նվազման կամ աճի տարածքային առանձնահատկություններին և դրանց պատճառներին։ Ժողովրդագրական իրավիճակի գնահատման միջոցով բացահայտվում են մարզի առջև ծառացած հիմնական խնդիրները՝ բնակչության նվազում, ծերացում, երիտասարդ բնակչության արտահոսք, որոշ բնակավայրերի ժողովրդագրական թուլացում և աշխատունակ բնակչության կառուցվածքային փոփոխություններ։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ժողովրդագրական գործընթացների ազդեցությունը մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման, աշխատաշուկայի, ենթակառուցվածքների և տարածքային կազմակերպման վրա։ Աշխատանքը կարող է հիմք ծառայել Լոռու մարզի ժողովրդագրական քաղաքականության և տարածքային զարգացման ծրագրերի մշակման համար՝ հաշվի առնելով տարբեր բնակավայրերի առանձնահատկությունները և երկարաժամկետ ժողովրդագրական միտումները։

Political Science

Գիրքը նվիրված է էկոլոգիական անվտանգության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը ռազմավարական գնահատման համատեքստում՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով՝ դիտարկելով շրջակա միջավայրի պահպանության և կայուն զարգացման փոխկապակցվածությունը պետական քաղաքականության և ռազմավարական պլանավորման գործընթացներում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են էկոլոգիական անվտանգության հիմնական սպառնալիքները, բնական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման սկզբունքները և ռազմավարական էկոլոգիական գնահատման մեթոդաբանությունը՝ որպես շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցությունների կանխատեսման և նվազեցման գործիք։ Հեղինակը ուսումնասիրում է բնապահպանական քաղաքականության իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, ռազմավարական ծրագրերի և զարգացման նախագծերի գնահատման ընթացակարգերը, ինչպես նաև միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում։ Գրքում քննարկվում են նաև էկոլոգիական ռիսկերի գնահատման, որոշումների կայացման գործընթացում բնապահպանական գործոնների ինտեգրման և հանրային մասնակցության ապահովման հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շրջակա միջավայրի պահպանության, տնտեսական զարգացման և սոցիալական շահերի միջև հավասարակշռության ապահովման հիմնախնդիրներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական և կիրառական մոտեցումները՝ առաջարկելով ռազմավարական գնահատման համակարգի կատարելագործման և էկոլոգիական անվտանգության բարձրացման արդյունավետ ուղիներ։ Գիրքը նախատեսված է բնապահպանների, պետական կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, իրավաբանների, գիտահետազոտողների, ուսանողների և շրջակա միջավայրի կառավարման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է լճային էկոհամակարգերում տեղի ունեցող ռադիոէկոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ջրային ավազանի հատակային նստվածքներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նստվածքների կազմը, կառուցվածքը, ռադիոնուկլիդների կուտակման և տարածական բաշխման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը լճի ջրային միջավայրի և կենսաբանական բաղադրիչների հետ։ Հատակային նստվածքները դիտարկվում են որպես ջրային էկոհամակարգում տարբեր նյութերի, այդ թվում՝ ռադիոակտիվ տարրերի կուտակման և պահպանման կարևոր միջավայր, ինչը հնարավորություն է տալիս դրանց ուսումնասիրության միջոցով գնահատել լճի էկոլոգիական վիճակը և ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցած փոփոխությունները։ Աշխատության մեջ կարող են ներկայացվել ռադիոմետրիկ և ռադիոքիմիական հետազոտությունների արդյունքներ, նմուշառման և վերլուծության մեթոդներ, ինչպես նաև տարբեր խորություններից և տարածքային հատվածներից ստացված տվյալների համեմատական գնահատականներ։ Կարևոր նշանակություն ունի բնական և մարդածին ծագման ռադիոնուկլիդների տարբերակումը, դրանց հնարավոր աղբյուրների բացահայտումը և շրջակա միջավայրում տարածման ու միգրացիայի օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև նստվածքներում ռադիոակտիվ նյութերի կուտակման վրա ազդող ֆիզիկաքիմիական և երկրաքիմիական գործոններին, ինչպես նաև նստվածք–ջուր փոխազդեցություններին, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ռադիոնուկլիդների հետագա շարժունակությունը։ Ստացված տվյալները կարևոր են լճի երկարաժամկետ էկոլոգիական մոնիթորինգի, ռադիացիոն անվտանգության գնահատման և ջրային ռեսուրսների պահպանության տեսանկյունից։ Հետազոտական մոտեցումները կարող են նաև հնարավորություն տալ վերականգնելու շրջակա միջավայրի ռադիոէկոլոգիական փոփոխությունների պատմությունը և գնահատելու ինչպես բնական, այնպես էլ մարդածին գործոնների ազդեցությունը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ռադիոէկոլոգիայի, բնապահպանության, ջրաբանության, լիմնոլոգիայի, երկրաքիմիայի և շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի ոլորտներում մասնագիտացող ուսանողներին, գիտաշխատողներին և մասնագետներին։

History

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է 1918–1920 թվականներին Հյուսիսային Կովկասում ձևավորված հայ գաղթական համայնքների իրավիճակին՝ այն դիտարկելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտի, Օսմանյան կայսրության փլուզման և տարածաշրջանային քաղաքական անկայունության լայն համատեքստում։ Նյութում վերլուծվում են հայ բնակչության զանգվածային տեղաշարժերի պատճառները, որոնք պայմանավորված էին պատերազմական գործողություններով, բռնություններով և սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամերով, ինչպես նաև նոր բնակավայրերում հարմարվելու գործընթացները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գաղթականների սոցիալական կառուցվածքին, զբաղվածության ձևերին և տեղական իշխանությունների ու համայնքների հետ հարաբերություններին, որոնք հաճախ որոշվում էին ինչպես քաղաքական, այնպես էլ տնտեսական գործոններով։ Ուսումնասիրությունը նաև ընդգծում է բարեգործական և ինքնօգնության կազմակերպությունների դերը, որոնք փորձել են մեղմել գաղթականության ծանր պայմանները՝ ապահովելով սնունդ, կացարան և կրթական նվազագույն հնարավորություններ։ Միաժամանակ ներկայացվում են գաղթականության երկարաժամկետ հետևանքները՝ կապված հայկական սփյուռքի ձևավորման, ժողովրդագրական փոփոխությունների և տարածաշրջանում հայկական համայնքային կյանքի վերակազմակերպման հետ։