Ախտաբանական ֆիզիոլոգիա

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում XVI դարի և XVII դարի առաջին կեսի ժողովրդագրական գործընթացների պատմական ուսումնասիրությանը՝ բնակչության թվաքանակի, տեղաբաշխման, էթնիկական կազմի և տեղաշարժերի առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, ռազմական, սոցիալ-տնտեսական և վարչատարածքային իրադարձությունների ազդեցությունները Հայաստանի բնակչության ժողովրդագրական կառուցվածքի և բնակավայրերի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Պարսկաստանի միջև հակամարտություններին, պատերազմական գործողություններին, սահմանային փոփոխություններին և դրանց հետևանքով առաջացած բնակչության տեղաշարժերին։ Ուսումնասիրվում են հայ բնակչության բռնագաղթերը, վերաբնակեցման գործընթացները, բնակավայրերի ամայացումը և վերականգնումը, ինչպես նաև բնակչության տարածքային բաշխման փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղական և քաղաքային բնակչության հարաբերակցությանը, բնակավայրերի տնտեսական գործունեությանը, հարկային պարտավորություններին և ժողովրդագրական զարգացման վրա սոցիալական պայմանների ազդեցությանը։ Կարևորվում է XVII դարի սկզբին Շահ Աբաս I-ի կազմակերպած բռնագաղթի ժողովրդագրական հետևանքների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև հայ բնակչության տեղահանության և նոր բնակավայրերում հաստատման գործընթացների պատմական նշանակությունը։ Դիտարկվում են նաև բնակչության էթնիկական և դավանական կազմի փոփոխությունները, բնական աճի և մահացության վրա ազդող գործոնները, ընտանիքների ու համայնքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են օգտագործվել օսմանյան հարկային գրանցամատյաններ, պարսկական վարչական փաստաթղթեր, հայկական ձեռագրերի հիշատակարաններ, ժամանակագիրների հաղորդումներ, եկեղեցական աղբյուրներ և օտարերկրյա ճանապարհորդների տեղեկություններ։ Կարևորվում են պատմական աղբյուրների համեմատական քննությունը, ժողովրդագրական տվյալների հավաստիության գնահատումը և բնակչության թվաքանակի վերակազմության մեթոդաբանական դժվարությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի վաղ նոր շրջանի պատմության, պատմական ժողովրդագրության, բնակչության տեղաշարժերի և տարածաշրջանի էթնոժողովրդագրական փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ժողովրդագրագետների, ազգագրագետների, պատմական աշխարհագրության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

History

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի օգնության կոմիտեի գործունեությանը 1921–1937 թվականների ընթացքում՝ դիտարկելով այն որպես սփյուռքահայ հասարակական-մարդասիրական կարևոր կառույց, որը ձևավորվել էր Առաջին համաշխարհային պատերազմի և դրա հետևանքով առաջացած հայության ծանր սոցիալ-տնտեսական ու մարդասիրական ճգնաժամերի պայմաններում։ Կոմիտեի հիմնական նպատակը եղել է օգնության կազմակերպումը գաղթական հայ բնակչությանը, ինչպես նաև խորհրդային Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական վերականգնմանն աջակցելը՝ սննդի, հագուստի, դեղորայքի և ֆինանսական միջոցների հավաքագրման ու բաշխման միջոցով։ Նրա գործունեությունը ծավալվել է տարբեր երկրներում ձևավորված մասնաճյուղերի և տեղական հանձնախմբերի միջոցով, որոնք համագործակցում էին հայկական համայնքների, եկեղեցական կառույցների և միջազգային մարդասիրական կազմակերպությունների հետ։ Այս գործընթացում առանձնահատուկ նշանակություն է ունեցել սփյուռքահայության համախմբումը համազգային օգնության գաղափարի շուրջ, որը ոչ միայն նյութական աջակցություն էր ապահովում, այլ նաև ուժեղացնում էր ազգային ինքնության և համերաշխության զգացումը օտար միջավայրերում։

Technology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մետալուրգիական արտադրության ընթացքում առաջացող թափոնախարամների օգտագործմամբ ֆերոսիլիցիումի ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը և տեխնոլոգիական գործընթացի արդյունավետության ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մետալուրգիական թափոնները վերածել օգտակար երկրորդային հումքի՝ դրանցում պարունակվող երկաթի և սիլիցիումի միացությունները կիրառելով ֆերոսիլիցիումի արտադրության համար։ Նման մոտեցումը կարևոր է ինչպես մետալուրգիական արտադրության թափոնների ծավալը նվազեցնելու, այնպես էլ բնական հանքային հումքի օգտագործումը սահմանափակելու և արտադրական գործընթացների ռեսուրսաարդյունավետությունը բարձրացնելու տեսանկյունից։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սկզբնական թափոնախարամների քիմիական և հանքաբանական կազմը, դրանցում երկաթի, սիլիցիումի և այլ բաղադրիչների պարունակությունը, ինչպես նաև նյութի ֆիզիկական հատկությունները։ Հումքի կազմի մանրամասն վերլուծությունը անհրաժեշտ է տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալ պարամետրերը որոշելու համար, քանի որ տարբեր ծագում ունեցող խարամները կարող են զգալիորեն տարբերվել օգտակար բաղադրիչների պարունակությամբ և կառուցվածքով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆերոսիլիցիումի ստացման համար հումքի նախապատրաստումը։ Այն կարող է ներառել խարամի մանրացում, տեսակավորում, հարստացում, անհրաժեշտ բաղադրիչների խառնում և վերականգնիչ նյութերի ավելացում։ Նախապատրաստման պայմանների ճիշտ ընտրությունը կարող է էապես ազդել հետագա վերականգնման գործընթացի արդյունավետության և ստացվող համաձուլվածքի որակի վրա։ Աշխատանքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի մետալուրգիական վերականգնման գործընթացի ուսումնասիրությունը, որի ընթացքում սիլիցիումի միացություններից ստացվող սիլիցիումը միավորվում է երկաթի հետ՝ ձևավորելով պահանջվող համաձուլվածքը։ Կարող են ուսումնասիրվել ջերմաստիճանի, հումքի բաղադրության, վերականգնիչի քանակի, գործընթացի տևողության և այլ տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը ֆերոսիլիցիումի ելքի և քիմիական կազմի վրա։ Տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալացման հիմնական խնդիրներից է օգտակար բաղադրիչների առավելագույն վերականգնումը՝ նվազագույն էներգետիկ և նյութական ծախսերով։ Այդ նպատակով կարող են համեմատվել տարբեր հումքային խառնուրդներ և վերականգնման ռեժիմներ, ինչպես նաև գնահատվել ստացված արտադրանքի մաքրությունը, սիլիցիումի պարունակությունը և մետալուրգիական հատկությունները։ Ստացված ֆերոսիլիցիումի որակի գնահատումը կարող է իրականացվել քիմիական, մետալոգրաֆիական և ֆիզիկաքիմիական մեթոդներով։ Ուսումնասիրվում են համաձուլվածքի հիմնական բաղադրիչների պարունակությունը, կառուցվածքը, հնարավոր խառնուրդների առկայությունը և արտադրանքի համապատասխանությունը հետագա մետալուրգիական կիրառությունների պահանջներին։ Ֆերոսիլիցիումը լայնորեն օգտագործվում է պողպատի և թուջի արտադրության մեջ՝ որպես սիլիցիում պարունակող հավելանյութ և դեզօքսիդացնող նյութ, ուստի ստացված արտադրանքի որակը կարևոր է դրա գործնական արժեքի որոշման համար։ Հետազոտության էական կողմերից է նաև արտադրական թափոնների վերամշակման տնտեսական և բնապահպանական նշանակությունը։ Խարամների օգտակար բաղադրիչների վերադարձը արտադրական շրջանառություն կարող է նվազեցնել դրանց կուտակման հետ կապված բնապահպանական խնդիրները, կրճատել թափոնների պահեստավորման համար անհրաժեշտ տարածքները և միաժամանակ ստեղծել լրացուցիչ հումքային ռեսուրս։ Բացի դրանից, երկրորդային հումքի օգտագործումը կարող է նվազեցնել առաջնային հանքային հումքի արդյունահանման և վերամշակման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է մետալուրգիական թափոնների հիման վրա ֆերոսիլիցիումի ստացման տեխնոլոգիական սխեմայի մշակման հնարավորության մեջ։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են կիրառվել մետալուրգիական ձեռնարկություններում՝ արտադրական թափոնների վերամշակման, օգտակար բաղադրիչների կորզման և հավելյալ արժեք ունեցող արտադրանքի ստացման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մետալուրգներին, նյութագետներին, հանքահարստացման մասնագետներին, արտադրական տեխնոլոգներին և արդյունաբերական թափոնների վերամշակման ոլորտի հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է մետալուրգիական թափոնների վերամշակման և համաձուլվածքների արտադրության խնդիրները՝ նպատակ ունենալով մշակել տեխնոլոգիական և ռեսուրսաարդյունավետ եղանակ, որի միջոցով արտադրական խարամները կարող են վերածվել ֆերոսիլիցիումի ստացման համար պիտանի երկրորդային հումքի՝ միաժամանակ բարձրացնելով մետալուրգիական արտադրության տնտեսական և բնապահպանական արդյունավետությունը։

Medicine

Այս աշխատությունը նվիրված է երիտասարդ տարիքի անձանց ծամիչ ատամների օրթոպեդիկ բուժման կլինիկական և ֆունկցիոնալ հիմնավորման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել ծամիչ ատամների վնասվածքների կամ կորստի դեպքում կիրառվող օրթոպեդիկ բուժման տարբեր մոտեցումների արդյունավետությունը և հիմնավորել այնպիսի բուժական լուծումների ընտրությունը, որոնք առավելագույնս համապատասխանում են երիտասարդ պացիենտների ատամնածնոտային համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկություններին։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ծամիչ ատամների վիճակի գնահատման կլինիկական չափանիշները, դրանց մասնակցությունը ծամելու գործընթացին և ամբողջ ատամնածնոտային համակարգի հավասարակշռության պահպանմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ատամների և հարակից հյուսվածքների վիճակին, օկլյուզիոն հարաբերություններին, ծամողական արդյունավետությանը և ստորին ծնոտի շարժումների առանձնահատկություններին։ Երիտասարդ պացիենտների դեպքում բուժման պլանավորումը պահանջում է առանձնահատուկ մոտեցում, քանի որ անհրաժեշտ է ոչ միայն վերականգնել կորցրած կամ խախտված ֆունկցիան, այլև հնարավորինս պահպանել բնական ատամների, պարոդոնտի և ատամնածնոտային համակարգի հետագա առողջ զարգացումն ու կայունությունը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համեմատվել օրթոպեդիկ բուժման տարբեր մեթոդներ և կոնստրուկցիաներ՝ գնահատելով դրանց կլինիկական արդյունքները, ֆունկցիոնալ արդյունավետությունը, հարմարավետությունը և երկարաժամկետ կիրառելիությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բուժման արդյունքների օբյեկտիվ գնահատմանը՝ հաշվի առնելով ծամելու ֆունկցիայի վերականգնումը, օկլյուզիայի կայունությունը, հյուսվածքների վիճակը և պացիենտի սուբյեկտիվ գոհունակությունը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև ախտորոշման և բուժման պլանավորման ժամանակակից մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ճշգրիտ որոշել օրթոպեդիկ միջամտության անհրաժեշտությունը և ընտրել կոնկրետ պացիենտի համար առավել նպատակահարմար տարբերակը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել երիտասարդների շրջանում ծամիչ ատամների վերականգնման բուժական մեթոդների կատարելագործմանը, հնարավոր բարդությունների կանխարգելմանը և օրթոպեդիկ բուժման երկարաժամկետ արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարևոր է ինչպես կլինիկական ստոմատոլոգիայի, այնպես էլ ատամնաբուժական վերականգնողական մոտեցումների զարգացման տեսանկյունից և կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ բուժման անհատական պլանավորման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել օրթոպեդ-ստոմատոլոգներին, ատամնաբույժներին, վերականգնողական բժշկության մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ստոմատոլոգիական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզում խաղողագործության և գինեգործության ոլորտների զարգացման տնտեսական, արտադրական և կազմակերպական խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են մարզի խաղողագործական տնտեսությունների վիճակը, խաղողի արտադրության ծավալների և արդյունավետության վրա ազդող գործոնները, հողային ու ջրային ռեսուրսների օգտագործումը, այգիների մշակության տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները և արտադրողների առջև ծառացած հիմնական դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղողի արտադրությունից մինչև վերամշակում և պատրաստի գինեգործական արտադրանքի իրացում ձևավորվող ամբողջ արժեշղթային՝ ուսումնասիրելով գյուղացիական տնտեսությունների, մթերող և վերամշակող կազմակերպությունների ու իրացման համակարգերի փոխհարաբերությունները։ Քննության են առնվում խաղողի մթերման կազմակերպումը, գնագոյացման մեխանիզմները, արտադրողների եկամտաբերությունը, վերամշակող ձեռնարկությունների արտադրական կարողությունները և հումքի որակի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները։ Կարևորվում են ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման, այգիների վերականգնման և ընդլայնման, բարձրորակ տնկանյութի կիրառման, ոռոգման արդյունավետության բարձրացման և արտադրական ծախսերի օպտիմալացման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գինեգործական արտադրանքի որակի, տեսականու ընդլայնման, ապրանքանիշերի զարգացման, ներքին շուկայում մրցունակության և արտահանման հնարավորությունների բարձրացման հարցերին։ Վերլուծվում են ոլորտի ներդրումային միջավայրը, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, պետական աջակցության մեխանիզմները և գյուղատնտեսական ռիսկերի կառավարման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում է նաև արտադրողների և վերամշակողների միջև երկարաժամկետ համագործակցության ձևավորման նշանակությունը, որը կարող է նպաստել մթերման գործընթացի կայունությանը և արտադրության կանխատեսելիության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքում հնարավոր է բացահայտել ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները և ձևակերպել առաջարկություններ՝ ուղղված արտադրողականության բարձրացմանը, խաղողի և գինու որակի բարելավմանը, վերամշակման կարողությունների արդյունավետ օգտագործմանը, ներդրումների խթանմանը և իրացման նոր շուկաների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի Արմավիրի մարզի ագրարային տնտեսության կայուն զարգացման, գյուղական բնակչության տնտեսական ակտիվության բարձրացման և Հայաստանի խաղողագինեգործական ոլորտի մրցունակության ամրապնդման տեսանկյունից։

Informatics

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և բանկային համակարգերի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բաշխված տեղեկատվական համակարգերի վերլուծության ու թեստավորման մեթոդների, ինչպես նաև բանկային գործընթացների ճշգրտությունն ապահովող գործիքային միջոցների մշակմանը։ Քննության են առնվում բաշխված ծրագրային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, առանձին բաղադրիչների փոխգործակցությունը, տվյալների փոխանցման և մշակման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգերի աշխատանքի հուսալիության, տվյալների ամբողջականության, գործարքների համաձայնեցվածության և ծրագրային բաղադրիչների ճիշտ փոխգործակցության ստուգմանը։ Վերլուծվում են ծրագրային ապահովման թեստավորման, սխալների հայտնաբերման, համակարգի վիճակի վերահսկման և հնարավոր խափանումների կանխարգելման մեթոդները։ Քննարկվում են նաև բանկային գործառնությունների ավտոմատացման պայմաններում գործընթացների կատարման ճշգրտության ստուգման, գործարքների հաջորդականության վերահսկման և տեղեկատվական համակարգերի կայուն աշխատանքի ապահովման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակելու ծրագրային և գործիքային լուծումներ, որոնք նպաստում են բանկային տեղեկատվական համակարգերի հուսալիության և վերահսկելիության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ծրագրային ճարտարագիտության, բաշխված համակարգերի, ծրագրային ապահովման թեստավորման և բանկային տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։