ԱՆՏԻՊ (2024-2025)

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայոց լեզվում ժխտման արտահայտման միջոցների, դրանց քերականական, իմաստաբանական և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ժխտման լեզվաբանական բնույթը, դրա դերը խոսքի իմաստային կառուցվածքում, ինչպես նաև ժխտական նշանակության ձևավորման և արտահայտման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի ժխտական մասնիկներին, բայական ժխտական ձևերին, ժխտական դերանուններին և մակբայներին, ինչպես նաև նախադասության տարբեր անդամների հետ դրանց փոխհարաբերություններին։ Ուսումնասիրվում են ընդհանուր և մասնակի ժխտման առանձնահատկությունները, ժխտման շարահյուսական ընդգրկումը, հաստատական և ժխտական կառույցների փոխակերպման հնարավորությունները և ժխտական արտահայտությունների իմաստային նրբերանգները։ Անդրադարձ է կատարվում ժխտման միջոցների կիրառությանը գրական և խոսակցական հայերենում, դրանց ոճական գործառույթներին, հաղորդակցական նշանակությանը և խոսքի համատեքստից կախված մեկնաբանություններին։ Կարևորվում են հայերենի քերականական համակարգում ժխտման արտահայտության պատմական զարգացման, լեզվական տարբեր մակարդակների փոխազդեցության և ժխտական կառուցվածքների դասակարգման հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայագետների, բանասերների, հայոց լեզվի ուսուցիչների, դասախոսների, թարգմանիչների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Linguistics

Այս գիրքը նախատեսված է անգլերեն լեզվի ուսուցումը համատեղելու մշակութային գիտելիքների ձեռքբերման հետ՝ օգտագործելով մեդիա աղբյուրներ որպես հիմնական ուսուցման գործիք։ Այն օգնում է սովորողին զարգացնել լեզվական հմտությունները՝ դիտելով, կարդալով և վերլուծելով տարբեր տեսակի մեդիա նյութեր՝ ֆիլմեր, նորություններ, հարցազրույցներ, հեռուստահաղորդումներ և թվային բովանդակություն։ Գրքում ընդգրկված են առաջադրանքներ, որոնք ուղղված են լսողական ընկալման, բառապաշարի հարստացման, ընթերցանության և խոսքային հմտությունների զարգացմանը՝ միաժամանակ ներկայացնելով անգլախոս երկրների մշակութային առանձնահատկությունները։ Հեղինակը շեշտադրում է լեզվի և մշակույթի անբաժանելի կապը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է մեդիան արտացոլում հասարակական արժեքները, մտածողությունը և հաղորդակցական վարքագիծը։ Նյութը կառուցված է գործնական մոտեցմամբ՝ թույլ տալով սովորողին ակտիվորեն ներգրավվել լեզվի օգտագործման իրական իրավիճակներում։ Գիրքը օգտակար է անգլերեն սովորողների, ուսուցիչների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են զարգացնել իրենց լեզվական կարողությունները և միաժամանակ ավելի լավ հասկանալ անգլախոս աշխարհը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բարձր տեխնոլոգիական ճյուղերի զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիների վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է բարձր տեխնոլոգիական ոլորտների նշանակությունը երկրի տնտեսական զարգացման, մրցունակության բարձրացման, նորարարական ներուժի ընդլայնման և միջազգային շուկաներում Հայաստանի դիրքերի ամրապնդման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, գիտատար արտադրության, ինժեներական ծառայությունների, հեռահաղորդակցության և այլ բարձր տեխնոլոգիական ուղղությունների զարգացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ձևավորման վրա ազդող տնտեսական, գիտական, կրթական և ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պատրաստմանն ու պահպանմանը, գիտության և բիզնեսի համագործակցությանը, հետազոտությունների և մշակումների ֆինանսավորմանը, տեխնոլոգիական ձեռնարկությունների զարգացմանը, ներդրումային միջավայրին և նորարարական ենթակառուցվածքների ձևավորմանը։ Քննարկվում են նաև ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրները, այդ թվում՝ ֆինանսական ռեսուրսների սահմանափակ հասանելիությունը, մասնագիտական ներուժի արտահոսքը, տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների անհավասար զարգացումը, գիտական արդյունքների առևտրայնացման դժվարությունները և միջազգային շուկաներում մրցակցության պայմանները։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է պետական տնտեսական և նորարարական քաղաքականության դերը՝ բարձր տեխնոլոգիական ոլորտների համար բարենպաստ միջավայրի ստեղծման, ներդրումների խթանման և տեխնոլոգիական ձեռնարկատիրության զարգացման գործում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտակար լինել Հայաստանի տեխնոլոգիական զարգացման ռազմավարությունների մշակման, տնտեսական քաղաքականության կատարելագործման և գիտելիքահենք տնտեսության ձևավորման գործընթացում։ Այն կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, տեխնոլոգիական ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման և բիզնեսի ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին, ձեռնարկատերերին և բարձր տեխնոլոգիաների զարգացման հարցերով զբաղվող ուսանողներին։

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի հյուսիս-արևելյան հատվածի ծառաբույսերի բազմազանության ուսումնասիրությանը և առավել արժեքավոր տեսակների կենսազանգվածի փոփոխության դինամիկայի բացահայտմանը։ Աշխատության հիմնական նպատակը տարածաշրջանի դենդրոֆլորայի տեսակային կազմի, տարածական բաշխման, էկոլոգիական առանձնահատկությունների և անտառային համայնքների կառուցվածքի ուսումնասիրությունն է, ինչպես նաև այնպիսի ծառատեսակների կենսազանգվածի գնահատումը, որոնք ունեն բարձր բնապահպանական, տնտեսական կամ անտառատնտեսական արժեք։ Աշխատության ուսումնասիրության օբյեկտը կապված է Հայաստանի հյուսիս-արևելյան անտառային տարածքների հետ, որոնք առանձնանում են բարդ ռելիեֆով, բարձրությունների զգալի տարբերություններով և արտահայտված ուղղաձիգ գոտիականությամբ։ Այս պայմանները ձևավորում են բազմազան կենսամիջավայրեր և պայմանավորում ծառային ու թփային բուսականության տեսակային կազմի փոփոխությունը՝ կախված բարձրությունից, լանջերի դիրքադրությունից, խոնավության պայմաններից, հողի առանձնահատկություններից և մարդածին ազդեցությունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է անտառային համայնքների տեսակային կազմի բացահայտումը և դրանց կառուցվածքի գնահատումը։ Այդ համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել հիմնական անտառկազմող տեսակները, ուղեկցող ծառատեսակները, թփային բուսականությունը և դրանց հարաբերակցությունը տարբեր բարձրադիր գոտիներում։ Հյուսիս-արևելյան Հայաստանի անտառներում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հաճարենու, կաղնու, բոխու, լորենու, թխկու, հացենու և այլ ծառատեսակներ, որոնց տարածվածությունն ու գերակայությունը կարող են փոխվել տեղանքի բնական պայմանների և անտառի պատմական օգտագործման ազդեցությամբ։ Բարձրությունների գոտիականության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ինչպես է փոխվում դենդրոֆլորայի բազմազանությունը տարբեր բարձրություններում և որ գոտիներում են ստեղծվում ծառային բուսականության զարգացման առավել բարենպաստ պայմանները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նաև անտառային տարածքների մարդածին փոփոխություններին, անտառահատումներին, հողօգտագործման փոփոխություններին և դրանց հետևանքով բնական անտառային համայնքների կառուցվածքի վերափոխմանը։ Աշխատության առանցքային բաղադրիչներից է կենսազանգվածի գնահատումը։ Ծառերի կենսազանգվածը կարևոր ցուցանիշ է անտառային էկոհամակարգերի արտադրողականությունը, ածխածնի կուտակումը, նյութերի շրջանառությունը և անտառային ռեսուրսների տնտեսական ներուժը գնահատելու համար։ Կենսազանգվածի դինամիկայի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս հետևել ծառատեսակների աճի և զարգացման ընթացքին, գնահատել անտառային պաշարների փոփոխությունները և կանխատեսել դրանց հնարավոր զարգացումը տարբեր բնական ու մարդածին պայմաններում։ Հատկապես կարևոր է արժեքավոր տեսակների առանձնացումը և դրանց պաշարների վիճակի գնահատումը, քանի որ նման տեսակները կարող են ունենալ ոչ միայն փայտանյութային, այլև հողապաշտպան, ջրակարգավորիչ, կենսաբազմազանության պահպանման և էկոհամակարգային այլ նշանակություններ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել անտառների գույքագրման, անտառային ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման, պահպանության և վերականգնման ծրագրերի մշակման ժամանակ։ Դրանք կարևոր են նաև կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում անտառային էկոհամակարգերի դիմադրողականության գնահատման և ածխածնի կուտակման ներուժի ուսումնասիրության համար։ Հետազոտության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն համադրում է դենդրոլոգիական բազմազանության, անտառային էկոլոգիայի և կենսազանգվածի քանակական գնահատման խնդիրները՝ հնարավորություն տալով տարածաշրջանի անտառները դիտարկել որպես փոխկապակցված և փոփոխվող էկոհամակարգեր։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել բուսաբաններին, դենդրոլոգներին, անտառագետներին, բնապահպաններին, էկոլոգներին և Հայաստանի անտառային ռեսուրսների պահպանությամբ ու կառավարմամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է Հայաստանի հյուսիս-արևելյան անտառային բուսականության բազմազանության, դրա տարածական օրինաչափությունների և արժեքավոր ծառատեսակների կենսազանգվածի փոփոխությունների ուսումնասիրման գործում՝ ստեղծելով գիտական հիմք անտառային էկոհամակարգերի պահպանության, կայուն կառավարման և երկարաժամկետ գնահատման համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Համադանի և Ֆարսի շրջանների հետ կապված ֆահլավիյաթի՝ միջնադարյան իրանական տեղական լեզուներով ու բարբառներով ստեղծված բանաստեղծական ժառանգության լեզվական, գրական և պատմամշակութային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն չափածո բնագրերն են, որոնք արժեքավոր նյութ են իրանական լեզուների պատմական զարգացման, տարածաշրջանային խոսվածքների և դասական պարսկերենի հետ դրանց փոխհարաբերությունների բացահայտման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պահպանված տեքստերի բառապաշարին, հնչյունական և քերականական առանձնահատկություններին, ձևաբանական կառուցվածքներին ու բարբառային տարրերին, որոնց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական պատկերի առանձին կողմեր։ Համադանի և Ֆարսի նյութերը դիտարկվում են ինչպես առանձին տարածաշրջանային ավանդույթների, այնպես էլ իրանական լեզվամշակութային ընդհանուր տարածքի համատեքստում։ Քննվում է ֆահլավիյաթ հասկացության պատմական բովանդակությունը, դրա կիրառությունը միջնադարյան աղբյուրներում և այդ անվան տակ պահպանված ստեղծագործությունների լեզվական պատկանելության որոշման խնդիրը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ձեռագրերում և գրական աղբյուրներում պահպանված տարբերակների տեքստաբանական քննությունը, քանի որ տեղական խոսքի առանձնահատկությունները հետագա ընդօրինակման ընթացքում կարող էին փոփոխվել կամ հարմարեցվել դասական պարսկերենի նորմերին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բանաստեղծական ձևերին, պատկերային համակարգին, սիրային, փիլիսոփայական, կենցաղային և ժողովրդական մոտիվներին՝ ցույց տալով լեզվաբանական նյութի և գեղարվեստական ավանդույթի փոխկապակցվածությունը։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տարբեր շրջանների լեզվական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց կապերը հին և միջին իրանական լեզուների ու նոր իրանական բարբառների հետ։ Այս նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև պատմական բարբառագիտության համար, քանի որ որոշ տեղական լեզվական ձևեր առավել ամբողջական կերպով պահպանվել են հենց բանաստեղծական հատվածների միջոցով։ Միաժամանակ ֆահլավիյաթը դիտարկվում է որպես տարածաշրջանային մշակութային ինքնության և բանավոր ու գրավոր ավանդույթների փոխազդեցության արտահայտություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրանագիտության, պատմական լեզվաբանության, բարբառագիտության, տեքստաբանության և գրականագիտության մեթոդները՝ նպաստելով միջնադարյան Իրանի լեզվական բազմազանության և տեղական բանաստեղծական մշակույթի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Literature

Գիրքը մատենագիտական բնույթի աշխատություն է՝ նվիրված հայ մեծանուն բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի կյանքի, ստեղծագործության և գրական ժառանգության վերաբերյալ նյութերի համակարգված ներկայացմանը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Չարենցի ստեղծագործական գործունեության, նրա երկերի հրատարակությունների, տարբեր տարիներին լույս տեսած գրքերի, առանձին ստեղծագործությունների, ինչպես նաև բանաստեղծի մասին գրված գրականագիտական, քննադատական, կենսագրական և հետազոտական աշխատությունների մասին։ Մատենագիտության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն ոչ միայն տեղեկատու նշանակություն ունի, այլև կարող է ծառայել որպես հետազոտական գործիք՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և համակարգելով բանաստեղծի բազմաշերտ գրական ժառանգության ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ գրականությունը։ Ներկայացված նյութերը կարող են ներառել Չարենցի ստեղծագործությունների տարբեր հրատարակություններ, ժողովածուներ, թարգմանություններ, մամուլում հրապարակված նյութեր և նրա կյանքի ու գործունեությանն առնչվող այլ աղբյուրներ։ Առանձին արժեք են ներկայացնում այն մատենագիտական տվյալները, որոնք հնարավորություն են տալիս հետևելու Չարենցի երկերի հրատարակման պատմությանը և նրա ստեղծագործության շուրջ ձևավորված գրականագիտական մտքի զարգացմանը։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար է հայ գրականության ուսումնասիրողների, գրականագետների, ուսանողների, դասախոսների, գրադարանավարների և հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են Չարենցի ստեղծագործության կամ 20-րդ դարի հայ գրականության պատմության ուսումնասիրությամբ։ Այն նաև արժեքավոր տեղեկատու աղբյուր է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ուսումնասիրել բանաստեղծի գրական ժառանգությունը և դրա վերաբերյալ ձևավորված գիտական ու քննադատական գրականությունը։