ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱՌԵՎՏՈՒՐ-Գլոբալ Էս-Փի-Սի

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ցածրաչափ կիսահաղորդչային համակարգերի օպտիկական հատկությունների տեսական և ֆիզիկական ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այն կառուցվածքներին, որոնցում լիցքակիրների էներգիայի և իմպուլսի միջև կապը բնութագրվում է բարդ դիսպերսիոն օրենքով։ Հետազոտության առանցքում քվանտային չափային սահմանափակման ազդեցությունն է էլեկտրոնային վիճակների, էներգետիկ սպեկտրի և նյութի՝ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման հետ փոխազդեցության վրա։ Դիտարկվում են քվանտային հորերի, լարերի և այլ ցածրաչափ կառուցվածքների առանձնահատկությունները, որտեղ համակարգի չափերի փոքրացման հետևանքով փոխվում են թույլատրելի էներգետիկ վիճակները և օպտիկական անցումների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ոչ ստանդարտ դիսպերսիայի պայմաններում էներգետիկ գոտիների կառուցվածքին, վիճակների խտությանը և օպտիկական անցումների հավանականությանը։ Քննվում են լույսի կլանման, անդրադարձման, բեկման և ճառագայթային գործընթացների հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը համակարգի կառուցվածքային պարամետրերից և արտաքին ֆիզիկական պայմաններից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դիէլեկտրական արձագանքի և օպտիկական հաղորդականության ուսումնասիրությունը, որոնք հնարավորություն են տալիս բնութագրելու նյութի փոխազդեցությունը տարբեր հաճախականությունների էլեկտրամագնիսական դաշտերի հետ։ Վերլուծվում է, թե բարդ դիսպերսիոն կախվածությունն ինչպես կարող է փոխել օպտիկական սպեկտրների ձևը, ռեզոնանսային առանձնահատկությունները և միջգոտիական կամ ներգոտիական անցումների դրսևորումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել քվանտային մեխանիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի և կիսահաղորդիչների տեսության մաթեմատիկական մեթոդներ՝ համապատասխան էներգետիկ վիճակներն ու օպտիկական բնութագրերը մոդելավորելու համար։ Առանձին նշանակություն ունի տեսական արդյունքների համադրումը ցածրաչափ համակարգերին բնորոշ ֆիզիկական երևույթների հետ՝ պարզելու համար, թե կառուցվածքի երկրաչափությունը և էներգետիկ սպեկտրի առանձնահատկությունները ինչպես են կառավարում օպտիկական արձագանքը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև նոր սերնդի օպտոէլեկտրոնային և նանոֆոտոնային համակարգերի ֆիզիկական հիմքերը հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, քվանտային տեսության և օպտիկայի մոտեցումները՝ ուղղված բարդ էներգետիկ կառուցվածք ունեցող ցածրաչափ համակարգերում լույս-նյութ փոխազդեցության օրինաչափությունների բացահայտմանը։

Mathematics

Այս թեման վերաբերում է գրաֆների տեսության կոմբինատոր խնդիրներին, մասնավորապես՝ գրաֆների միջակայքային տոտալ ներկումներին, որտեղ ուսումնասիրվում է գրաֆի գագաթների և կողերի այնպիսի ներկման ձևեր, որոնց դեպքում օգտագործվող գույները ոչ միայն տարբերակված են հարևան տարրերի համար, այլ նաև յուրաքանչյուր գագաթի շուրջ ընկած ներկված տարրերի բազմությունը կազմում է անընդմեջ թվային միջակայք։ Այլ կերպ ասած՝ տոտալ ներկման պայմաններում յուրաքանչյուր գագաթին կից գագաթները և կողերը ստանում են գույներ այնպես, որ տվյալ գագաթի «տեսադաշտում» հայտնվող գույների հավաքածուն լինի հաջորդական ամբողջ թվերի հատված, ինչը ստեղծում է լրացուցիչ խիստ սահմանափակումներ դասական ճիշտ ներկման խնդիրների համեմատ։ Այս ուսումնասիրությունները կարևոր են թե՛ տեսական կոմբինատորիկայում, թե՛ կիրառական ոլորտներում, օրինակ՝ ժամանակացույցերի կազմման, հաճախականությունների բաշխման կամ ռեսուրսների բաշխման օպտիմալացման խնդիրներում, որտեղ անհրաժեշտ է խուսափել կոնֆլիկտներից և միաժամանակ ապահովել կառուցվածքային կարգավորվածություն։ Մաթեմատիկորեն այս խնդիրները հաճախ կապված են NP-դժվար դասի խնդիրների հետ և պահանջում են հատուկ կառուցողական մեթոդներ կամ սահմանափակ դասերի գրաֆների համար ապացուցված թեորեմներ, ինչպիսիք են ծառերը, երկկողմանի գրաֆները կամ կանոնավոր կառուցվածք ունեցող ցանցերը։

Other Subjects

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության թռչնաշխարհի համակարգված ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է տարածաշրջանի օրնիտոֆաունայի մասին համապարփակ տվյալների ժողովածու, որտեղ ամփոփված են երկարամյա դաշտային հետազոտությունների, դիտարկումների և հավաքած նյութերի արդյունքները։ Աշխատությունը ընդգրկում է Հայաստանի տարածքում հանդիպող թռչունների տեսակային կազմը, դրանց տարածվածությունը տարբեր էկոլոգիական գոտիներում՝ սկսած ցածրադիր կիսաանապատներից մինչև բարձր լեռնային էկոհամակարգեր, ինչպես նաև անդրադառնում է միգրացիոն ուղիներին, բազմացման առանձնահատկություններին և սեզոնային տեղաշարժերին։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինչպես տարածված, այնպես էլ հազվագյուտ և սահմանափակ տարածում ունեցող տեսակներին՝ ներկայացնելով նրանց կենսակերպը, բնադրման պայմանները և սննդային վարքագիծը։ Այն նաև կարևորում է Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի դերը որպես թռչունների միգրացիոն կարևոր հանգույց, որտեղ հատվում են Եվրոպա-Ասիա ուղղության տարբեր թռիչքային ուղիներ, ինչը նպաստում է օրնիտոֆաունայի բազմազանությանը։ Աշխատությունը գիտական արժեք ունի նաև կենսաերկրաբանական տեսանկյունից, քանի որ թույլ է տալիս հասկանալ տարածաշրջանի կենդանական աշխարհի ձևավորման պատմական գործընթացները և համեմատել այն հարակից Կովկասյան տարածքների ֆաունայի հետ։ Բացի այդ, այն կարևոր աղբյուր է ժամանակակից բնապահպանական և պահպանական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ տրամադրում է պատմական բազային տվյալներ, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել տեսակների թվաքանակի փոփոխությունները և էկոլոգիական իրավիճակի զարգացումը ժամանակի ընթացքում։

Agriculture

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գյուղատնտեսության մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոնոմիային, հողագիտությանը, գյուղատնտեսական տեխնիկային, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը և գյուղատնտեսության այլ ուղղություններին վերաբերող նոր հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի գիտական նվաճումները, տեխնոլոգիական նորարարությունները և արդի զարգացման միտումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր մասնագիտական գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տեղեկություններ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ գիտահետազոտական, ուսումնական և գործնական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական փորձի կատարելագործմանը և ոլորտի զարգացմանն ուղղված ժամանակակից տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

History

Աշխատությունը նվիրված է XII դարի կեսերից մինչև XIII դարի առաջին տասնամյակները Կիլիկիայում հայկական պետականության ամրապնդման, Ռուբինյանների իշխանության քաղաքական հզորացման և թագավորական պետական համակարգի ձևավորման պատմական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն ներքին և արտաքին գործոնների վրա, որոնք նպաստեցին հայկական իշխանության տարածքային ընդարձակմանը, կենտրոնական իշխանության ամրապնդմանը և տարածաշրջանային ազդեցության աճին։ Քննության են առնվում Ռուբինյան իշխանների վարած քաղաքականությունը, ռազմական և դիվանագիտական գործունեությունը, հարևան պետությունների ու քաղաքական ուժերի հետ հարաբերությունները, ինչպես նաև Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքի նշանակությունը հայկական պետականության զարգացման համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Բյուզանդական կայսրության, խաչակիր պետությունների, Անտիոքի իշխանության, Իկոնիայի սելջուկյան սուլթանության և տարածաշրջանի մյուս ուժերի հետ ձևավորված բարդ հարաբերություններին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում արտահայտվել են ինչպես հակամարտություններով, այնպես էլ դաշինքներով և քաղաքական համաձայնություններով։ Ներկայացվում է Թորոս Բ-ի, Մլեհի, Ռուբեն Գ-ի և Լևոն Բ-ի գործունեության նշանակությունը պետական իշխանության ամրապնդման և Կիլիկիայի հայկական տարածքների քաղաքական միավորման գործընթացում։ Հատուկ տեղ է զբաղեցնում Լևոն Բ-ի քաղաքականությունը, որի օրոք հայկական իշխանությունը հասավ զարգացման նոր աստիճանի և միջազգային ճանաչման արդյունքում վերածվեց թագավորության։ Թագավորական իշխանության հաստատումը դիտարկվում է որպես երկարատև քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական գործընթացի արդյունք, որը զգալիորեն բարձրացրեց հայկական պետության միջազգային հեղինակությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև պետական կառավարման համակարգի զարգացման, ազնվականության և եկեղեցու դերակատարության, տնտեսական կենտրոնների ամրապնդման և առևտրական ճանապարհների վերահսկման հետ կապված հարցերը։ Կիլիկիայի ծովային և ցամաքային հաղորդակցության ուղիները կարևոր նշանակություն ունեին արտաքին առևտրի և միջազգային հարաբերությունների զարգացման համար՝ նպաստելով հայկական պետության տնտեսական և քաղաքական դիրքերի ամրապնդմանը։ Անդրադարձ է կատարվում Հայոց եկեղեցու և պետական իշխանության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև արևմտաեվրոպական քաղաքական ու եկեղեցական կենտրոնների հետ կապերի զարգացմանը։ 1198 թվականին թագավորական իշխանության պաշտոնական հաստատումից հետո տեղի ունեցած գործընթացները դիտարկվում են պետական կառույցների հետագա ամրապնդման և միջազգային հարաբերությունների ընդլայնման համատեքստում։ Ժամանակաշրջանի ավարտական փուլում կարևոր նշանակություն են ստանում գահաժառանգության և իշխանության շարունակականության խնդիրները, որոնք ազդեցություն ունեցան Կիլիկիայի հայկական պետականության հետագա քաղաքական զարգացման վրա։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել այն պատմական պայմանների և քաղաքական մեխանիզմների մասին, որոնց շնորհիվ տեղական հայկական իշխանապետությունը աստիճանաբար վերածվեց միջնադարյան հայկական հզոր թագավորության։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայոց միջնադարյան պատմության, Կիլիկյան Հայաստանի, խաչակրաց ժամանակաշրջանի և Մերձավոր Արևելքի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հայագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է 19–20-րդ դարերում հայերեն երաժշտական տերմինաբանության ձևավորման, զարգացման և համակարգման գործընթացների լեզվաբանական ու պատմամշակութային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երաժշտության տեսությանը, կատարողական արվեստին, գործիքագիտությանը, ձայնային երևույթներին, երաժշտական ձևերին և ժանրերին վերաբերող մասնագիտական բառապաշարն է՝ դիտարկված տարբեր ժամանակաշրջանների գրավոր աղբյուրների և երաժշտագիտական գրականության համատեքստում։ Քննվում են տերմինների ծագման հիմնական ուղիները, հայերենի ներքին բառակազմական հնարավորությունների օգտագործումը, հին և միջին հայերենից ժառանգված բառերի նոր իմաստային կիրառությունները, ինչպես նաև այլ լեզուներից կատարված փոխառություններն ու պատճենումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե եվրոպական երաժշտական մշակույթի և մասնագիտական կրթության զարգացման հետ մեկտեղ ինչպես են հայերենում ձևավորվել նոր հասկացությունների անվանումները և ինչ սկզբունքներով են դրանք հարմարեցվել լեզվի հնչյունական, ձևաբանական ու բառակազմական համակարգին։ Ուսումնասիրվում են միևնույն հասկացության համար տարբեր ժամանակներում գործածված զուգահեռ անվանումները, դրանց մրցակցությունը և աստիճանական տերմինաբանական կայունացումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արևելահայ և արևմտահայ լեզվական միջավայրերում ձևավորված երաժշտական բառապաշարի համեմատությունը՝ բացահայտելով ընդհանուր հիմքերը և տերմինագործածության տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում երաժշտագիտական աշխատությունների, դասագրքերի, բառարանների, պարբերական մամուլի և թարգմանական գրականության նշանակությանը մասնագիտական բառապաշարի տարածման և նորմավորման գործում։ Տերմինները դիտարկվում են ոչ միայն որպես մասնագիտական հասկացությունների անվանումներ, այլև որպես երաժշտական մշակույթի զարգացման պատմությունը արտացոլող լեզվական միավորներ։ Նրանց փոփոխությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու երաժշտական գիտելիքի նոր ոլորտների ներմուծմանը, ազգային երաժշտագիտական մտքի զարգացմանը և միջազգային տերմինաբանության հետ հայերենի փոխազդեցությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տերմինագիտության, պատմական բառագիտության, երաժշտագիտության և լեզվամշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայերեն երաժշտական մասնագիտական բառապաշարի զարգացման և համակարգման հիմնական օրինաչափությունները։