Հանրակրթական դպրոցի աշակերտների հանդուրժողականության դաստիարակությունը

Literature

Ալեքսանդր Շիրվանզադե-ի «Զուր հույսեր» ստեղծագործությունը սոցիալ-հոգեբանական բնույթի պատմություն է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է մարդկանց կեղծ սպասումները, անիրատեսական երազանքներն ու դրանց հետևանքով առաջացող հիասթափությունները։ Ստեղծագործության հիմնական գաղափարն այն է, որ հասարակական միջավայրում շատ մարդիկ առաջնորդվում են ոչ թե իրական հնարավորություններով կամ առողջ դատողությամբ, այլ պատրանքներով ու հեշտ հաջողության հույսերով, որոնք ժամանակի ընթացքում փլուզվում են և բերում ցավալի գիտակցման։ Շիրվանզադեն բացահայտում է նաև այն սոցիալական պայմանները, որոնք նպաստում են նման «զուր հույսերի» ձևավորմանը՝ նյութական դժվարությունները, հասարակական անհավասարությունը և մարդկանց միջև մրցակցային հարաբերությունները։ Հերոսների ճակատագրերի միջոցով հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես են անիրական սպասումները աստիճանաբար վերածվում հիասթափության և հոգեբանական կոտրվածքի՝ ընդգծելով մարդու և իրականության բախման անխուսափելիությունը։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկացի նշանավոր դրամատուրգ Թենեսի Ուիլյամսի ստեղծագործության և 1930–1960-ական թվականների ամերիկյան թատերագրության զարգացման փոխկապակցված ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Ուիլյամսի դրամատուրգիական ժառանգությունն է՝ դիտարկված իր ժամանակաշրջանի հասարակական, մշակութային, գեղագիտական և գրական գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են XX դարի կեսերի ամերիկյան հասարակության փոփոխությունները, սոցիալական հակասությունները, անհատի և հասարակության հարաբերությունները, ընտանեկան ճգնաժամերը, միայնության զգացումը և ամերիկյան երազանքի հակասական կողմերը արտացոլվել դրամատուրգի ստեղծագործություններում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ամերիկյան թատրոնի զարգացման այն փուլին, երբ ավանդական թատերական ձևերը աստիճանաբար փոխակերպվում էին, իսկ դրամատուրգները ձգտում էին բեմականացնել մարդու ներաշխարհը, հոգեբանական բարդությունները և ժամանակակից հասարակության հակասությունները։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել Ուիլյամսի դրամաների թեմատիկ և գաղափարական առանձնահատկությունները, կերպարների հոգեբանական կառուցվածքը, ընտանեկան և սոցիալական հարաբերությունների ներկայացումը, ինչպես նաև հիշողության, ցանկության, միայնության, օտարացման և իրականությունից փախուստի մոտիվները։ Կարևորվում է նաև նրա ստեղծագործության լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ խորհրդանիշների, պատկերային համակարգի, երկխոսության, բեմական արտահայտչամիջոցների և հոգեբանական դրամատիզմի կիրառությունը։ Ուիլյամսի դրամատուրգիան դիտարկվում է ամերիկյան թատրոնի ընդհանուր զարգացման ֆոնին՝ համադրելով այն նույն ժամանակաշրջանի այլ հեղինակների ստեղծագործական որոնումների և դրամատուրգիական նորարարությունների հետ։ Այդ համատեքստում հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպիսի ազդեցություն են ունեցել եվրոպական դրամատուրգիայի ավանդույթները, հատկապես հոգեբանական և սիմվոլիստական թատրոնի սկզբունքները, ամերիկյան դրամատուրգիայի ձևավորման վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև 1930-ականների սոցիալական ու քաղաքական միջավայրին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիների հասարակական փոփոխություններին, հետպատերազմյան Ամերիկայի մշակութային մթնոլորտին և 1950–1960-ական թվականներին ձևավորված նոր գեղագիտական միտումներին։ Հատուկ նշանակություն ունի Ուիլյամսի ստեղծագործության և ամերիկյան թատրոնի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ նրա դրամաները նպաստեցին ամերիկյան բեմի թեմատիկ և հոգեբանական հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են քննարկվել նաև նրա պիեսների բեմական առանձնահատկությունները, կերպարների դերասանական մեկնաբանության հնարավորությունները և դրամատուրգիական կառուցվածքի ազդեցությունը թատերական ներկայացման վրա։ Աշխատությունը կարևոր է նաև ամերիկյան գրականության մեջ անհատի ներաշխարհի և սոցիալական միջավայրի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է դրամատուրգիական ստեղծագործությունը միաժամանակ հանդես գալ որպես անձնական հոգեբանական փորձառության արտահայտություն և տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական իրականության քննադատական արտացոլում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, թատերագետներին, ամերիկագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, դրամատուրգիայի հետազոտողներին, արվեստաբաններին, ուսանողներին և XX դարի ամերիկյան մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Թենեսի Ուիլյամսի ստեղծագործությունը ներկայացնում է որպես 1930–1960-ական թվականների ամերիկյան թատերագրության զարգացման կարևոր երևույթ՝ բացահայտելով նրա դրամատուրգիայի թեմատիկ, գաղափարական, հոգեբանական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները և ցույց տալով դրա նշանակությունը ժամանակակից ամերիկյան թատրոնի ձևավորման գործընթացում։

Journalism

Աշխատությունը նվիրված է 1990–2010 թվականների հայ գրական մամուլի զարգացման ընթացքի, բովանդակային առանձնահատկությունների և գրական-մշակութային կյանքում ունեցած դերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Հայաստանի անկախացմանը հաջորդած հասարակական, քաղաքական և մշակութային փոփոխությունների պայմաններում գրական պարբերականների գործունեությունը, դրանց գաղափարական և գեղագիտական ուղղվածությունը, ինչպես նաև նոր գրական միջավայրի ձևավորման գործընթացները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական թերթերի և ամսագրերի էջերում ներկայացված գեղարվեստական ստեղծագործություններին, գրաքննադատական հոդվածներին, գրականագիտական ուսումնասիրություններին, հրապարակախոսությանը, հարցազրույցներին, թարգմանություններին և մշակութային քննարկումներին։ Վերլուծվում է մամուլի նշանակությունը ժամանակակից հայ գրողների ստեղծագործությունների տարածման, նոր հեղինակների ներկայացման և գրական տարբեր սերունդների միջև կապի պահպանման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հետխորհրդային ժամանակաշրջանում գրական մամուլի առջև ծառացած կազմակերպական և բովանդակային խնդիրներին, հրատարակչական պայմանների փոփոխությանը, ընթերցողական միջավայրի վերափոխմանը և հասարակության մշակութային պահանջների ազդեցությանը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ տվյալ ժամանակահատվածի պարբերականները ոչ միայն ներկայացնում էին գրական ստեղծագործություններ, այլև հանդիսանում էին գրական գործընթացների գնահատման, նոր գեղագիտական հայեցակարգերի քննարկման և գրականության զարգացման ուղղությունների շուրջ բանավեճերի կարևոր հարթակներ։ Ուսումնասիրվում են ավանդական և նորարարական միտումների փոխհարաբերությունները, ազգային գրական ժառանգության վերարժևորման գործընթացը, համաշխարհային գրականության հետ կապերի ընդլայնումը և թարգմանական գրականության դերը։ Գրական մամուլի նյութերի միջոցով հնարավոր է հետևել նաև ժամանակաշրջանի հասարակական մտահոգությունների, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, մշակութային արժեքների և ժամանակակից մարդու խնդիրների գրական արտացոլմանը։ Առանձին նշանակություն ունի գրաքննադատության և գրականագիտական մտքի ուսումնասիրությունը, քանի որ մամուլի էջերում հրապարակված հոդվածներն ու քննարկումները արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի գրական գնահատման չափանիշների և տեսական մոտեցումների փոփոխությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս գրական մամուլը դիտարկել ոչ միայն որպես ստեղծագործությունների հրապարակման միջոց, այլև որպես հայ գրական կյանքի կազմակերպման, մտավոր հաղորդակցության և մշակութային հիշողության պահպանման կարևոր հաստատություն։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրաքննադատության, լրագրության, մամուլի պատմության և ժամանակակից մշակութային գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, բանասերների, լրագրողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը ներկայացնում է 1948-1967 թվականներին Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած կարևոր քաղաքական և դիվանագիտական զարգացումները՝ կենտրոնանալով Երուսաղեմի կարգավիճակի, Իսրայելի պետության ձևավորման ու ամրապնդման, ինչպես նաև Հայոց պատրիարքության գործունեության և դիրքորոշումների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանային հակամարտությունների, միջազգային դերակատարների քաղաքականության և կրոնական հաստատությունների փոխհարաբերությունների ազդեցությունը հայկական ներկայության, իրավունքների և պատմական ժառանգության պահպանման վրա։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում եկեղեցադիվանագիտական գործընթացներին, Սուրբ Երկրում հայկական համայնքի առջև ծառացած մարտահրավերներին, սեփականության և սրբավայրերի պահպանության խնդիրներին, ինչպես նաև տարածաշրջանի փոփոխվող քաղաքական միջավայրում Հայոց պատրիարքության ռազմավարական քայլերին։ Փաստաթղթային աղբյուրների, արխիվային նյութերի և պատմական վերլուծության համադրությամբ աշխատանքը ներկայացնում է ժամանակաշրջանի բազմակողմանի պատկերը՝ բացահայտելով քաղաքական, կրոնական և ազգային շահերի հատման կետերը և դրանց նշանակությունը հայ ժողովրդի ու հայկական եկեղեցու պատմության համար։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության եղանակակլիմայական պայմանների ձևավորման վրա ազդող բարիկական դաշտերի և սինօպտիկական գործընթացների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել մթնոլորտային ճնշման դաշտերի տարածաժամանակային փոփոխությունների, ցիկլոնների և անտիցիկլոնների շարժի, օդային զանգվածների ներթափանցման, մթնոլորտային ճակատների անցման և Հայաստանի տարածքում դիտվող եղանակային երևույթների միջև առկա փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրության արդիականությունը պայմանավորված է Հայաստանի Հանրապետության բարդ լեռնային ռելիեֆով, բարձրությունների զգալի տարբերություններով և տարբեր ծագման օդային զանգվածների փոխազդեցությամբ, որոնք միասին ձևավորում են երկրի տարածքում եղանակային պայմանների մեծ բազմազանություն։ Բարիկական դաշտը բնութագրում է մթնոլորտային ճնշման տարածական բաշխումը և կարևոր ցուցիչ է օդի շարժման ու մթնոլորտային շրջանառության բնույթը հասկանալու համար։ Ճնշման դաշտերի կառուցվածքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե տվյալ ժամանակահատվածում Հայաստանի վրա ինչպիսի մթնոլորտային համակարգ է գերակշռում, ինչ ուղղությամբ են տեղաշարժվում օդային զանգվածները և ինչ եղանակային հետևանքներ կարող են առաջանալ։ Սինօպտիկական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են բարձր և ցածր ճնշման կենտրոնների դիրքը, դրանց ինտենսիվությունը, շարժման ուղղությունն ու արագությունը, ինչպես նաև մթնոլորտային ճակատների և օդային հոսանքների առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ցիկլոնային և անտիցիկլոնային գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Ցիկլոնային համակարգերի ներգործությունը սովորաբար կապված է մթնոլորտի վերելքային շարժերի, ամպամածության ավելացման, տեղումների և քամու ուժգնացման հետ, մինչդեռ անտիցիկլոնային պայմանները հաճախ նպաստում են մթնոլորտի կայունացմանը, ամպամածության նվազմանը և պարզ եղանակի ձևավորմանը։ Հայաստանի բարդ ռելիեֆի պայմաններում այդ ընդհանուր օրինաչափությունները կարող են փոփոխվել տեղային ազդեցությունների հետևանքով, ինչն անհրաժեշտ է հաշվի առնել եղանակային գործընթացների գնահատման ժամանակ։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարիկական դաշտերի սեզոնային առանձնահատկություններին։ Ձմռանը Հայաստանի տարածքի եղանակային պայմանների վրա կարող են գերակշռող ազդեցություն ունենալ ցուրտ օդային զանգվածների ներթափանցումը, ցիկլոնային գործունեությունը և տարբեր ճնշման համակարգերի փոխազդեցությունը։ Գարնանը և աշնանը հաճախ դիտվում են մթնոլորտային շրջանառության արագ փոփոխություններ, օդային զանգվածների ակտիվ փոխանակություն և ճակատային գործընթացների հաճախակի զարգացում։ Ամռանը մեծանում է տաք և չոր օդային զանգվածների ազդեցությունը, ինչպես նաև տեղային ջերմային և կոնվեկտիվ գործընթացների դերը։ Այս սեզոնային տարբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի եղանակային ռեժիմի ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի օդային զանգվածների ծագման և տեղաշարժի ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի տարածք տարբեր ժամանակահատվածներում կարող են ներթափանցել տարբեր ջերմաստիճանային և խոնավային հատկություններ ունեցող օդային զանգվածներ, որոնց փոխազդեցությունը կարող է առաջացնել եղանակային կտրուկ փոփոխություններ։ Օդային զանգվածների շարժման ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գնահատել ցուրտ ներխուժումների, տաք օդի հոսքերի, խոնավ օդի ներթափանցման և չոր օդի տարածման ազդեցությունը Հայաստանի տարբեր շրջանների վրա։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է մթնոլորտային ճակատների ուսումնասիրությունը։ Տարբեր հատկություններով օդային զանգվածների սահմանային գոտիներում առաջացող ճակատային գործընթացները կարող են ուղեկցվել տեղումների, ամպամածության, քամու և ջերմաստիճանի արագ փոփոխություններով։ Ճակատների տեղաշարժի ուղղությունը և արագությունը, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը լեռնային ռելիեֆի հետ, կարևոր նշանակություն ունեն Հայաստանի տարածքում տեղումների և այլ եղանակային երևույթների տարածական բաշխման համար։ Ուսումնասիրության առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ խոշորամասշտաբ սինօպտիկական գործընթացները դիտարկվում են Հայաստանի լեռնային ռելիեֆի ազդեցության հետ փոխկապակցված։ Լեռները կարող են խոչընդոտել օդային զանգվածների ազատ շարժին, փոխել քամու ուղղությունը, առաջացնել վերելքային և վայրէջքային օդաշարժեր, ինչպես նաև պայմանավորել տեղումների տարածական տարբերությունները։ Հովիտներում և միջլեռնային գոգավորություններում կարող են ձևավորվել տեղային շրջանառություններ, որոնք որոշակի դեպքերում էապես փոփոխում են ընդհանուր սինօպտիկական իրավիճակի ազդեցությունը։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է Հայաստանի տարբեր բարձրադիր գոտիների եղանակային պայմանների համեմատական ուսումնասիրության համար։ Բարիկական դաշտերի և եղանակային երևույթների միջև կապի բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև վտանգավոր և անբարենպաստ եղանակային երևույթների ձևավորման պայմանները։ Ուժեղ քամիները, առատ տեղումները, ամպրոպները, ձյան առատ տեղումները, մառախուղները, ջերմաստիճանի կտրուկ անկումները, շոգերը և երաշտային պայմանները կարող են կապված լինել որոշակի սինօպտիկական իրավիճակների հետ։ Դրանց կրկնվող ձևերի բացահայտումը կարող է նպաստել վտանգավոր երևույթների առաջացման նախադրյալների ավելի վաղ հայտնաբերմանը և կանխատեսումների կատարելագործմանը։ Առանձին կարևորություն ունի սինօպտիկական գործընթացների ուսումնասիրությունը գյուղատնտեսության տեսանկյունից։ Ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխությունները, ուշ գարնանային կամ վաղ աշնանային ցրտահարությունները, երաշտները, կարկտային և առատ տեղումների հետ կապված երևույթները կարող են զգալի վնաս հասցնել գյուղատնտեսական արտադրությանը։ Սինօպտիկական իրավիճակների և նման երևույթների միջև կապերի բացահայտումը կարող է հնարավորություն տալ ավելի արդյունավետ կազմակերպելու գյուղատնտեսական աշխատանքների պլանավորումը և նվազեցնելու եղանակային ռիսկերը։ Ուսումնասիրության մեթոդական հիմքում կարող են ներառվել բազմամյա օդերևութաբանական դիտարկումների, բարիկական քարտեզների, ջերմաստիճանի, տեղումների, քամու և մթնոլորտային ճնշման տվյալների համադրական վերլուծությունը։ Տարբեր ժամանակահատվածների տվյալների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու Հայաստանի տարածքի համար առավել բնորոշ սինօպտիկական իրավիճակները, գնահատելու դրանց կրկնելիությունը և ուսումնասիրելու եղանակային հետևանքները։ Ժամանակակից մոտեցումների կիրառմամբ հնարավոր է համադրել նաև տարբեր բարձրությունների վրա մթնոլորտային վիճակի վերաբերյալ տվյալները՝ բացահայտելու մթնոլորտի ուղղաձիգ կառուցվածքը և օդային հոսանքների զարգացումը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև սինօպտիկական գործընթացների երկարաժամկետ փոփոխությունների գնահատումը։ Բազմամյա դիտարկումների հիման վրա հնարավոր է ուսումնասիրել որոշակի բարիկական իրավիճակների հաճախականության փոփոխությունները, դրանց սեզոնային դրսևորումները և եղանակային ռեժիմի վրա ունեցած ազդեցության հնարավոր փոփոխությունները։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում Հայաստանի տարածքի եղանակային և կլիմայական ռիսկերի գնահատման համար։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է ստացված արդյունքների կիրառման լայն հնարավորություններով։ Սինօպտիկական օրինաչափությունների բացահայտումը կարող է օգտակար լինել եղանակի կանխատեսման, վտանգավոր օդերևութաբանական երևույթների նախազգուշացման, գյուղատնտեսական պլանավորման, ջրային ռեսուրսների կառավարման, տրանսպորտի կազմակերպման և տարբեր տնտեսական ոլորտներում եղանակային ռիսկերի նվազեցման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Հայաստանի Հանրապետության եղանակակլիմայական պայմանները դիտարկել որպես խոշորամասշտաբ մթնոլորտային շրջանառության և տեղային աշխարհագրական գործոնների փոխազդեցության արդյունք։ Բարիկական դաշտերի, ցիկլոնային և անտիցիկլոնային գործունեության, օդային զանգվածների, մթնոլորտային ճակատների և լեռնային ռելիեֆի փոխկապակցված ուսումնասիրությունը նպաստում է Հայաստանի եղանակային ռեժիմի ձևավորման մեխանիզմների առավել ամբողջական բացահայտմանը և կարող է հիմք հանդիսանալ եղանակային կանխատեսումների ու կլիմայական ռիսկերի գնահատման մեթոդների կատարելագործման համար։

History

Այս աշխատությունը վերլուծում է Ադրբեջանում գործող հակահայկական տեղեկատվական համակարգի կառուցվածքը, մեխանիզմները և ազդեցության ոլորտները՝ ընդգծելով պետական, լրատվական և կուլտուրային գործոնների ներգրավվածությունը հայության նկատմամբ տարածվող դեղին մամուլի, քարոզչության և մանիպուլյացիաների մեջ: Գրքում մանրամասն ներկայացվում է տեղեկատվական գրոհների տեխնիկան, դրանց նպատակներն ու նպատակային լսարանը, ինչպես նաև հակազդման հնարավոր միջոցները՝ ներառյալ համայնքային, իրավական և միջազգայնորեն ընդունված մեթոդները: Աշխատությունը ընդգծում է հայ հասարակության ինքնագիտակցության և ազգային անվտանգության տեսանկյունից տեղեկատվական անվտանգությունն ապահովելու անհրաժեշտությունը, ցույց տալիս պատմական և ժամանակակից օրինակների համադրությամբ՝ ինչպես է տեղեկատվությունը ձևափոխվում քաղաքական նպատակների համար և ինչպիսի հետևանքներ ունի մշակութային, սոցիալական և ազգային ինքնության վրա: