Վիճակագրության ընդհանուր տեսություն

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ռոտորային մեքենաների դինամիկական որակի, երկարակեցության և հուսալիության ապահովման հիմնախնդիրներին արդեն նախագծման փուլում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն հաշվարկային, կառուցվածքային և տեխնոլոգիական գործոնները, որոնք որոշում են ռոտորային համակարգերի աշխատանքի կայունությունը, թրթռումային վարքը, ծառայության ժամկետը և խափանումների նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Աշխատության մեջ ռոտորային մեքենաները դիտարկվում են որպես բարդ դինամիկական համակարգեր, որոնց աշխատանքի արդյունավետությունը մեծապես կախված է պտտվող տարրերի հավասարակշռությունից, պտտման հաճախականությունից, հենարանների և առանցքակալների հատկություններից, կառուցվածքային կոշտությունից և այլ մեխանիկական պարամետրերից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նախագծման փուլում դինամիկական բնութագրերի կանխատեսմանը, քանի որ շահագործման ընթացքում առաջացող թրթռումները, ռեզոնանսային երևույթները և անկայունության ռեժիմները կարող են հանգեցնել արագացված մաշվածության կամ վթարային խափանումների։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են մշակվել ռոտորային համակարգերի մաթեմատիկական և հաշվարկային մոդելներ, որոնց միջոցով գնահատվում են սեփական հաճախականությունները, կրիտիկական պտտման արագությունները, տատանումների ամպլիտուդները և դինամիկական կայունությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նյութերի մեխանիկական հատկություններին, կառուցվածքային չափերին, զանգվածների բաշխմանը և ռոտորի հավասարակշռությանը, քանի որ այդ գործոնների փոքր փոփոխություններն անգամ կարող են էապես փոխել մեքենայի դինամիկական վարքը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հոգնածության երևույթներին, մաշվածությանը և կրկնվող դինամիկական բեռնվածքներին, որոնք անմիջականորեն կապված են մեքենայի երկարակեցության հետ։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև նախագծային լուծումների օպտիմալացման մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է նվազեցնել թրթռումները, բարձրացնել կայունությունը և կանխել շահագործման վտանգավոր ռեժիմների առաջացումը։ Հուսալիության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է նաև հնարավոր խափանումների պատճառների նախնական բացահայտումը և դրանց ազդեցության գնահատումը մեքենայի ընդհանուր աշխատանքի վրա։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել հավանականային գնահատման, ռիսկերի վերլուծության, տեխնիկական ախտորոշման և թվային մոդելավորման մեթոդներ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ հուսալիությունն ու երկարակեցությունը դիտարկվում են ոչ միայն որպես շահագործման ընթացքում վերահսկվող ցուցանիշներ, այլև որպես նախագծային փուլում կանխորոշվող հատկություններ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դեռևս մեքենայի ստեղծման ընթացքում հայտնաբերել թույլ օղակները, կատարել կառուցվածքային փոփոխություններ և նվազեցնել հետագա վերանորոգման ու սպասարկման ծախսերը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մեթոդներն ու հաշվարկային մոտեցումները կարող են կիրառվել տուրբոմեքենաների, էլեկտրական մեքենաների, կոմպրեսորների, պոմպերի և այլ պտտվող մեխանիզմների նախագծման ու կատարելագործման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մեքենաշինության ինժեներներին, մեխանիկական համակարգերի նախագծողներին, ռոտորային դինամիկայի մասնագետներին, հուսալիության և տեխնիկական ախտորոշման ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է 1990–2015 թվականների հայ գրականության մեջ կենսագրական վեպի զարգացման առանձնահատկությունների, ժանրային կառուցվածքի և գեղարվեստական միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրական պատմական, մշակութային կամ հասարակական անհատների կյանքի նյութի գեղարվեստական վերակերտման սկզբունքներն են, փաստագրական հիմքի և հեղինակային երևակայության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև կենսագրական փաստի՝ գրական պատումի վերածվելու մեխանիզմները։ Քննվում է, թե ինչպես է գրողը պատմական աղբյուրներից, հուշագրություններից, նամակներից, վկայություններից և այլ փաստագրական նյութերից ստացված տեղեկությունները ներառում վիպական կառուցվածքի մեջ՝ ստեղծելով հերոսի ամբողջական գեղարվեստական կերպար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կենսագրական վեպի և հարակից ժանրերի՝ պատմավեպի, հուշագրության, վավերագրական արձակի ու գեղարվեստական կենսագրության սահմանների և փոխազդեցությունների խնդրին։ Ուսումնասիրվում են ժամանակի կազմակերպման, պատմողական տեսանկյան, հեղինակային ներկայության, հոգեբանական կերպավորման, փաստի և հորինվածքի հարաբերակցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գլխավոր կերպարի ներաշխարհի վերակազմությունը, քանի որ կենսագրական արձակը ձգտում է ոչ միայն ներկայացնել անձի կյանքի իրադարձությունները, այլև գեղարվեստական միջոցներով մեկնաբանել նրա ընտրությունները, գաղափարական աշխարհը, ստեղծագործական գործունեությունն ու հարաբերությունները ժամանակաշրջանի հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հետխորհրդային շրջանի մշակութային փոփոխությունների ազդեցությանը ժանրի զարգացման վրա, պատմական հիշողության վերարժևորմանը և ազգային անցյալի նշանավոր դեմքերի նկատմամբ նոր հետաքրքրության ձևավորմանը։ Վերլուծվում է անհատի կենսագրության և պատմական ժամանակի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է մեկ անձի կյանքի պատմությունը դառնալ ավելի լայն հասարակական, քաղաքական և մշակութային գործընթացների գեղարվեստական արտացոլման միջոց։ Ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունների համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժանրի ներսում ձևավորված տարբեր պատմողական ռազմավարությունները և գեղագիտական միտումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է ժամանակակից հայ արձակի ժանրային համակարգի ուսումնասիրությանը՝ կենսագրական վեպը դիտարկելով որպես փաստագրական հիշողությունը, պատմական փորձը և գեղարվեստական երևակայությունը միավորող գրական ձև։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է գլուտամինի ընտանիքին պատկանող նյարդատրանսմիտերային ամինաթթուների դերի ուսումնասիրությանը նյարդային համակարգում զարգացող ախտաբանական գործընթացների պայմաններում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով նյարդատոքսիկ ազդեցությունների և վարակային գործոնների հետ կապված կենսաքիմիական ու բջջային փոփոխություններին։ Հետազոտության առանցքում նյարդային հյուսվածքում ամինաթթվային փոխանակության, նյարդային ազդակների հաղորդման և բջիջների նյութափոխանակային հավասարակշռության միջև փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում է գլուտամատի, գլուտամինի և դրանց նյութափոխանակության հետ կապված այլ միացությունների նշանակությունը կենտրոնական նյարդային համակարգի բնականոն գործունեության համար, ինչպես նաև դրանց հարաբերակցության փոփոխությունները տարբեր ախտաբանական պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գլուտամատային նյարդահաղորդման խանգարումներին, քանի որ այս համակարգի չափազանց ակտիվացումը կարող է կապված լինել նեյրոնների ֆունկցիոնալ ծանրաբեռնվածության, բջջային հոմեոստազի խախտման և նյարդային հյուսվածքի վնասման գործընթացների հետ։ Դիտարկվում են նեյրոնների և գլիալ բջիջների փոխհարաբերությունները՝ հատկապես ամինաթթուների փոխանակման և նյարդային միջավայրում դրանց հավասարակշռության պահպանման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վարակային գործընթացների ընթացքում առաջացող բորբոքային և նյութափոխանակային փոփոխությունների կապը նյարդատրանսմիտերային համակարգերի գործունեության հետ։ Քննվում է, թե իմունային պատասխանի ակտիվացումը և բորբոքային միջնորդանյութերի փոփոխությունները ինչպես կարող են անդրադառնալ նյարդային բջիջների կենսաքիմիական վիճակի և նյարդահաղորդման վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև օքսիդատիվ սթրեսի, էներգետիկ նյութափոխանակության խանգարումների և բջջային պաշտպանական մեխանիզմների փոխազդեցությանը։ Նյարդատոքսիկացիայի համատեքստում դիտարկվում են այն ընդհանուր կենսաբանական մեխանիզմները, որոնց միջոցով վնասակար գործոնները կարող են փոփոխել նյարդային հյուսվածքի նյութափոխանակությունը և ազդել ամինաթթվային նյարդահաղորդման հավասարակշռության վրա։ Այս գործընթացների համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այն մասին, թե ինչպես կարող են տարբեր ծագման ախտաբանական ազդեցությունները հանգեցնել ընդհանուր կենսաքիմիական և նեյրոֆիզիոլոգիական փոփոխությունների։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է նեյրոքիմիայի, կենսաքիմիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի և ախտաֆիզիոլոգիայի մոտեցումները՝ նպաստելով նյարդային համակարգի ախտաբանական վիճակներում ամինաթթվային նյարդահաղորդման դերի և դրա կարգավորման մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է որոշ մեխանիկական համակարգերի կայունության և կայունացման խնդիրների տեսական ու կիրառական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դինամիկական վարքի վերլուծության մաթեմատիկական մեթոդները։ Գրքում դիտարկվում են շարժվող մեխանիկական համակարգերի մոդելներ, դրանց հավասարակշռության վիճակները և այդ վիճակների կայունության պայմանները՝ օգտագործելով դիֆերենցիալ հավասարումների, Լյապունովի մեթոդի և կառավարման տեսության գործիքակազմը։ Հեղինակը վերլուծում է այն խնդիրները, որոնք կապված են համակարգերի տատանումների նվազեցման, արտաքին ազդեցությունների պայմաններում կայուն վարքի ապահովման և ավտոմատ կառավարման մեխանիզմների նախագծման հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կայունացման ալգորիթմներին, հետադարձ կապի կիրառությանը և ոչ գծային դինամիկ համակարգերի վարքի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են տեսական արդյունքներ, թե ինչպես կարելի է ապահովել մեխանիկական համակարգերի կայունությունը տարբեր պայմաններում, ինչպես նաև կիրառական օրինակներ ինժեներական համակարգերից՝ ներառյալ շարժիչ մեխանիզմներ, ռոբոտային կառուցվածքներ և տատանողական համակարգեր։ Աշխատությունը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, ինժեներների, կառավարման համակարգերի մասնագետների և գիտական հետազոտողներ համար, ովքեր զբաղվում են դինամիկական համակարգերի մոդելավորմամբ, կայունության վերլուծությամբ և ավտոմատ կառավարման խնդիրներով։

Pedagogy

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Մատթեոս Մամուրյանի մանկավարժական գործունեությանը, կրթական հայացքներին և հայ կրթամշակութային կյանքի զարգացման գործում ունեցած ներդրմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում է Մամուրյանի գործունեությունը որպես մանկավարժ և մտավորական՝ դիտարկելով նրա պատկերացումները կրթության նպատակի, ուսուցման կազմակերպման, դաստիարակության և մարդու մտավոր ու բարոյական զարգացման վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա մանկավարժական գաղափարների ձևավորման պատմական և հասարակական միջավայրին, ինչպես նաև այն խնդիրներին, որոնց առջև կանգնած էր հայ կրթական համակարգը նրա գործունեության ժամանակաշրջանում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Մամուրյանի մոտեցումները ազգային կրթության, մայրենի լեզվի, գիտելիքի տարածման և կրթության միջոցով հասարակության առաջընթացին նպաստելու հարցերում։ Նրա մանկավարժական ժառանգությունը դիտարկվում է նաև ժամանակի հայ մտավորականության և կրթական շարժումների համատեքստում՝ ցույց տալով դրա կապը ազգային ինքնագիտակցության, մշակույթի պահպանման և հասարակական զարգացման գաղափարների հետ։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև ուսուցչի դերի, սովորողի ձևավորման, կրթության բովանդակության և կրթական միջավայրի վերաբերյալ Մամուրյանի տեսակետները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը հայ մանկավարժական մտքի պատմության համար։ Գիրքը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ ներկայացնում է Մատթեոս Մամուրյանին ոչ միայն որպես գրական և հասարակական գործիչ, այլև որպես կրթության և դաստիարակության խնդիրներով զբաղվող մտավորական։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, ուսանողներին և հայ մշակույթի ու մտավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Literature

Հերակլեսը հին հունական դիցաբանության ամենահայտնի հերոսներից է, որի ծնունդն ու դաստիարակությունը կապված են ինչպես աստվածային, այնպես էլ մարդկային աշխարհների հետ։ Ըստ առասպելների՝ նա Զևսի և մահկանացու կնոջ՝ Ալկմենեի որդին էր, ինչի պատճառով էլ ուներ արտասովոր ուժ և աստվածային ծագում։ Սակայն նրա ծնունդը բարդ և վտանգավոր էր, քանի որ Զևսի կինը՝ Հերան, խանդից փորձում էր վնասել նրան դեռ մանկուց։ Հերան ուղարկում էր օձեր, որպեսզի սպանեն մանուկ Հերակլեսին, սակայն նա արդեն այդ տարիքում ցուցաբերում է իր արտասովոր ուժը՝ խեղդելով օձերին իր ձեռքերով։ Նրա դաստիարակությունը իրականացվել է տարբեր ուսուցիչների կողմից, ովքեր նրան սովորեցրել են երաժշտություն, մարտարվեստ, ձիավարություն և ռազմավարություն։ Սակայն Հերակլեսի բնավորությունը հաճախ եղել է դժվար կառավարելի, և նրա ուժը երբեմն հանգեցրել է ողբերգական հետևանքների։ Այս դաստիարակության փուլը կարևոր դեր է ունեցել նրա հետագա հերոսական կյանքի ձևավորման մեջ, քանի որ հենց այստեղ են ձևավորվել նրա ֆիզիկական ուժը, քաջությունը և մարտական հմտությունները, որոնք նրան դարձրել են դիցաբանական մեծագույն հերոսներից մեկը։