Աղվանքը մ. թ. ա. I -մ. թ. VI դ.դ. (պատմաաշխարհագրական քննություն)

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործության հոգեբանական և հոգեվերլուծական առանձնահատկությունների բացահայտմանը՝ գրողի գեղարվեստական աշխարհի ներքին կառուցվածքը, կերպարների հոգեբանական դրսևորումները և մարդկային վարքի խորքային շարժառիթները վերլուծելու նպատակով։ Հետազոտության առանցքում այն հարցն է, թե ինչպես են մարդու գիտակցական և ենթագիտակցական ապրումները, ներքին հակասությունները, ցանկությունները, վախերը, մեղքի զգացումը, տառապանքը, սերը, կորուստը և ինքնության որոնումը վերածվում գեղարվեստական պատկերների ու կերպարային համակարգերի։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Թումանյանի ստեղծագործությունը դիտարկել ոչ միայն ազգային բանահյուսական, սոցիալական և փիլիսոփայական համատեքստերում, այլև մարդու հոգեկանի խորքային շերտերի արտահայտության տեսանկյունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի կերպարների հոգեբանական կառուցվածքին, նրանց ներքին մղումներին և արտաքին վարքի ու ներաշխարհի միջև առկա հարաբերություններին։ Կարող են ուսումնասիրվել մարդկային հարաբերությունների, ընտանեկան կապերի, սիրո, ծնողական զգացմունքների, սոցիալական ճնշումների և բարոյական ընտրության այնպիսի դրսևորումներ, որոնք բացահայտում են կերպարների հոգեկան բարդ աշխարհը։ Հոգեվերլուծական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ նաև խորհրդանիշների, երազային կամ ենթագիտակցական պատկերների, կրկնվող մոտիվների և այլ խորքային իմաստային կառուցվածքների դերին։ Թումանյանի ստեղծագործություններում բնությունը, կենդանական աշխարհը, ճանապարհը, տունը, մութն ու լույսը, մահը և կյանքի շարունակականությունը կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես սյուժետային կամ գեղարվեստական բաղադրիչներ, այլև որպես հոգեբանական վիճակների ու ներքին գործընթացների խորհրդանշական արտահայտություններ։ Աշխատությունում կարևոր նշանակություն ունի նաև բանահյուսական նյութի և անհատական ստեղծագործական հոգեբանության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Թումանյանը հաճախ օգտագործում է ժողովրդական պատումներ, առասպելական ու հեքիաթային մոտիվներ, սակայն դրանք վերակազմավորում է՝ դրանց միջոցով արտահայտելով մարդու ներքին ապրումները, բարոյական հակասությունները և գոյաբանական հարցերը։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել նաև հեղինակի ստեղծագործության մեջ ողբերգականի և զավեշտականի համադրությունը՝ որպես մարդկային հոգեբանության հակասական կողմերի բացահայտման միջոց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տառապանքի, կարեկցանքի, խղճի և արդարության թեմաներին, որոնք Թումանյանի գեղարվեստական աշխարհում հաճախ ձեռք են բերում ոչ միայն սոցիալական, այլև խորապես հոգեբանական նշանակություն։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև հեղինակի քնարական ստեղծագործությունների ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով անձնական զգացմունքի, ինքնախորհրդածության, միայնության, սիրո և հոգևոր որոնման արտահայտությունները։ Այս համատեքստում գրական տեքստը դիտարկվում է որպես ներաշխարհի բացահայտման միջոց, որտեղ արտաքին իրադարձությունները հաճախ զուգահեռվում են կերպարի կամ քնարական հերոսի ներքին փոփոխությունների հետ։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է հոգեբանական վերլուծության և հոգեվերլուծական մեկնաբանության սահմանների տարբերակումը՝ խուսափելով կերպարների և հեղինակային աշխարհի պարզեցված մեկնաբանություններից և փորձելով դրանք դիտարկել գեղարվեստական ամբողջության մեջ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, հոգեբանության և հոգեվերլուծության մասնագետներին, հայ գրականության հետազոտողներին, մշակութաբաններին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Թումանյանի ստեղծագործությունը ներկայացնում է որպես մարդկային հոգեկանի բազմաշերտ արտահայտության հարուստ գեղարվեստական համակարգ՝ բացահայտելով նրա կերպարների ներքին աշխարհը, ենթագիտակցական մղումները, հոգեբանական հակասությունները և խորհրդանշական կառուցվածքները և ցույց տալով, թե ինչպես են այդ բաղադրիչները ձևավորում գրողի ստեղծագործության խորքային գեղագիտական ու փիլիսոփայական նշանակությունը։

History

Պատմաժողովրդագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Կարսի նահանգի վարչական կառուցվածքի և բնակչության ժողովրդագրական պատկերի ուսումնասիրությանը 19-րդ դարի առաջին երեսնամյակի ընթացքում։ Քննության են առնվում նահանգի վարչատարածքային բաժանումը, բնակավայրերի տեղաբաշխումը, բնակչության կազմն ու տարածքային բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական և ռազմական իրադարձությունների պայմաններում տեղի ունեցած ժողովրդագրական տեղաշարժերին, բնակչության արտագաղթի և վերաբնակեցման գործընթացներին։ Վերլուծվում են տարբեր բնակավայրերի ու վարչական միավորների բնակչության վերաբերյալ պատմական տեղեկությունները և դրանց միջոցով տարածաշրջանի ժողովրդագրական փոփոխությունների հիմնական միտումները։ Քննարկվում են նաև վարչական կառավարման համակարգի առանձնահատկությունները և դրանց կապը նահանգի հասարակական ու ժողովրդագրական գործընթացների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Կարսի տարածաշրջանի բնակչության պատմական զարգացման և վարչատարածքային կազմակերպման մասին 19-րդ դարի սկզբին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, պատմական ժողովրդագրության, պատմական աշխարհագրության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Finance

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերում ֆինանսական գործառնությունների հաշվառման և դրանց ամփոփ ցուցանիշների վերլուծության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են բանկային գործունեության ֆինանսական գործառնությունների հաշվապահական հաշվառման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրանց ձևավորման առանձնահատկությունները և ֆինանսական տեղեկատվության համակարգման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկերի ակտիվային և պասիվային գործառնությունների, վարկային և ներդրումային գործունեության, ներգրավված միջոցների, եկամուտների և ծախսերի, շահույթի և այլ ֆինանսական արդյունքների հաշվառման կազմակերպմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բանկային հաշվառման միջոցով ձևավորվող տեղեկատվության ամբողջականության, հավաստիության և օպերատիվության ապահովման խնդիրները, քանի որ ֆինանսական գործառնությունների ճիշտ արտացոլումը կարևոր նշանակություն ունի բանկի իրական ֆինանսական վիճակի գնահատման և կառավարչական որոշումների ընդունման համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ֆինանսական և ամփոփ ցուցանիշների վերլուծության մեթոդաբանությունը։ Դիտարկվում են բանկի ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքն ու դինամիկան, կապիտալի բավարարությունը, իրացվելիությունը, շահութաբերությունը, եկամտաբերությունը, ծախսերի մակարդակը, վարկային պորտֆելի որակը և ֆինանսական կայունության այլ բնութագրիչներ։ Վերլուծական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս բացահայտել բանկի գործունեության արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները, գնահատել առկա ֆինանսական ռիսկերը և բացահայտել կառավարման բարելավման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև հաշվապահական հաշվառման և ֆինանսական վերլուծության փոխկապակցվածությանը, քանի որ հաշվառման համակարգում ձևավորվող տեղեկատվության որակը անմիջականորեն ազդում է վերլուծության արդյունքների հավաստիության վրա։ ՀՀ առևտրային բանկերի օրինակով կատարվող ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տեսական դրույթները կապել բանկային ոլորտի իրական գործելակերպի հետ և բացահայտել հաշվառման ու վերլուծության ոլորտում առկա խնդիրները։ Կարևորվում է ֆինանսական տեղեկատվության կառավարման կատարելագործումը, հաշվետվությունների վերլուծական հնարավորությունների ընդլայնումը և բանկերի գործունեության գնահատման առավել արդյունավետ մեթոդների կիրառումը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բանկերի հաշվապահների, ֆինանսական վերլուծաբանների, աուդիտորների, տնտեսագետների, բանկային կառավարման մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և տնտեսագիտական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։ Այն կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ նաև առևտրային բանկերի ֆինանսական վիճակի գնահատման, կառավարման որոշումների հիմնավորման և ֆինանսական արդյունավետության բարձրացման գործընթացներում։

Other Subjects

Այս գործնական-ուսուցողական ձեռնարկը նախատեսված է շինարարական մասնագիտության նորեկների և երիտասարդ մասնագետների համար՝ ներկայացնելով շինարարության հիմնական տեխնոլոգիական գործընթացները, աշխատանքային կազմակերպման սկզբունքները և մասնագիտական հմտությունների ձևավորման ուղիները։ Աշխատության մեջ բացատրվում են շինարարական նյութերի հատկությունները, գործիքների և մեքենաների ճիշտ կիրառությունը, անվտանգության տեխնիկայի պահանջները, ինչպես նաև տարբեր տեսակի շինարարական աշխատանքների կատարման հիմնական փուլերը։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում արտադրական կարգապահությանը, աշխատանքի որակի ապահովմանը և թիմային աշխատանքի կարևորությանը՝ որպես արդյունավետ շինարարական գործունեության հիմք։ Ներկայացվում են նաև գործնական խորհուրդներ՝ կապված մասնագիտական փորձի կուտակման, աշխատանքային իրավիճակների ճիշտ գնահատման և տեխնիկական խնդիրների լուծման հետ։ Աշխատությունը համադրում է տեխնիկական գիտելիքներն ու կիրառական փորձը՝ նպատակ ունենալով աջակցել երիտասարդ շինարարների մասնագիտական աճին և ոլորտում կայացմանը։

Culture

Այս արվեստաբանական ուսումնասիրությունը նվիրված է միջնադարյան հայկական մանրանկարչության մեջ արտահայտված թատերական և պարային տարրերի վերլուծությանը՝ որպես պատկերային մտածողության և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների յուրահատուկ շերտի։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ձեռագրային նկարազարդումների կոմպոզիցիոն կառուցվածքները, կերպարների շարժման դինամիկան, ժեստերի ու դիրքերի արտահայտչականությունը, որոնք վկայում են թատերական ներկայացման և ժողովրդական պարարվեստի ազդեցության մասին պատկերային արվեստի վրա։ Հեղինակը վերլուծում է միջնադարյան հայկական մանրանկարներում հանդիպող հանդիսավոր տեսարանները, ծիսական գործողությունները և պատմողական դրվագները՝ ընդգծելով դրանց բեմադրական բնույթը և շարժման ռիթմիկ կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատկերային տարածության կառուցման առանձնահատկություններին, կերպարների փոխազդեցությանը և գեղարվեստական սիմվոլիկային, որոնք մոտեցնում են մանրանկարչությունը թատերական մտածողությանը։ Աշխատության մեջ նաև դիտարկվում են ժողովրդական պարերի շարժական ձևերի հնարավոր ազդեցությունները պատկերային համակարգի վրա՝ որպես մշակութային փոխազդեցության դրսևորում։ Հետազոտությունը կարևոր ներդրում է միջնադարյան արվեստի, հայ մանրանկարչության և թատերագիտության ուսումնասիրության մեջ՝ բացահայտելով գեղարվեստական արտահայտչաձևերի միջդիսցիպլինար կապերը։

Psychology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տարբեր նշանային արտահայտչամիջոցների համադրմամբ կազմված ուսումնական տեքստի ընկալման և հասկացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ուսումնական տեղեկատվությունը փոխանցվում է ոչ միայն բառային լեզվի միջոցով, այլև տարբեր նշանային համակարգերի՝ պատկերների, գծապատկերների, աղյուսակների, քարտեզների, պայմանական նշանների, բանաձևերի, գրաֆիկների և այլ տեսողական միջոցների օգնությամբ։ Նման բազմակոդային տեղեկատվության ընկալումը սովորողից պահանջում է ոչ միայն տեքստի բառային բովանդակության ըմբռնում, այլև տարբեր նշանային բաղադրիչների ճանաչում, մեկնաբանում և դրանց միջև իմաստային կապերի հաստատում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է ուսումնական տեքստի կառուցվածքը և դրա տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Բառային և ոչ բառային տեղեկատվության համադրումը կարող է նպաստել նյութի առավել ամբողջական ներկայացմանը, սակայն միաժամանակ կարող է առաջացնել լրացուցիչ ճանաչողական դժվարություններ, եթե տարբեր նշանային միջոցների միջև կապերը հստակ չեն կամ դրանց մեկնաբանման համար սովորողը չունի անհրաժեշտ գիտելիքներ և հմտություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր նշանային արտահայտչամիջոցների դերի բացահայտումը ուսումնական տեղեկատվության ընկալման գործընթացում։ Պատկերային նյութը կարող է պարզաբանել բառային տեղեկությունը, գրաֆիկը՝ ներկայացնել քանակական հարաբերություններ, աղյուսակը՝ համակարգել տվյալները, իսկ սխեման՝ տեսանելի դարձնել առարկաների կամ երևույթների միջև կառուցվածքային կապերը։ Այս միջոցների ճիշտ համադրումը կարող է հեշտացնել բարդ տեղեկատվության յուրացումը և նպաստել սովորողի մտավոր գործունեության ակտիվացմանը։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստի հասկացման մակարդակներին։ Սովորողի կողմից նյութի ընկալումը կարող է սահմանափակվել առանձին բառերի և փաստերի ճանաչմամբ կամ հասնել ավելի բարձր մակարդակի, երբ նա կարողանում է բացահայտել հիմնական գաղափարը, առանձնացնել կարևոր և երկրորդական տեղեկությունը, հաստատել պատճառահետևանքային կապեր, համադրել տարբեր աղբյուրներից ստացված տեղեկատվությունը և ինքնուրույն ձևակերպել եզրահանգումներ։ Նշանային տարբեր համակարգերի համադրված կիրառումը հատկապես կարևոր է այդ խորքային հասկացման ձևավորման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև սովորողների կողմից տարբեր տեսակի ուսումնական տեքստերի մշակման ռազմավարությունները։ Սովորողը կարող է նախ կենտրոնանալ բառային տեղեկատվության վրա, ապա անդրադառնալ պատկերային կամ գրաֆիկական նյութին, կամ հակառակը՝ տեսողական նշանների միջոցով նախնական պատկերացում կազմել թեմայի վերաբերյալ և այնուհետև ճշգրտել իր ընկալումը տեքստի օգնությամբ։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպիսի ռազմավարություններ են առավել արդյունավետ տարբեր բարդության ուսումնական նյութերի դեպքում։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում ճանաչողական գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Տեքստի ընկալման և հասկացման վրա կարող են ազդել ուշադրությունը, հիշողությունը, մտածողությունը, նախնական գիտելիքները, լեզվական կարողությունները և նյութի նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Երբ ուսումնական տեղեկատվությունը ներկայացվում է միաժամանակ մի քանի նշանային համակարգերով, սովորողը պետք է կարողանա ընտրել համապատասխան տեղեկատվությունը, համադրել տարբեր աղբյուրների տվյալները և կառուցել ամբողջական իմաստային պատկեր։ Այդ պատճառով բազմանշանային ուսումնական տեքստերի արդյունավետ կիրառումը պահանջում է սովորողի ճանաչողական հնարավորությունների և տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառում։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև ուսումնական տեքստերի կազմման և ձևավորման սկզբունքների դիտարկումը։ Տեքստի բառային և տեսողական տարրերի ճիշտ դասավորությունը, տեղեկատվության տրամաբանական հաջորդականությունը, նշանների հասկանալիությունը և դրանց փոխադարձ համապատասխանությունը կարող են էապես ազդել նյութի ընկալման արդյունավետության վրա։ Ավելորդ կամ իրար չհամապատասխանող տեղեկատվական բաղադրիչները, հակառակը, կարող են մեծացնել ճանաչողական ծանրաբեռնվածությունը և դժվարացնել հիմնական գաղափարի առանձնացումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև սովորողների տարբեր տարիքային և անհատական առանձնահատկությունները։ Տարբեր սովորողներ կարող են տարբեր կերպ ընկալել նույն նշանային նյութը՝ կախված իրենց լեզվական պատրաստվածությունից, տարածական մտածողությունից, նախնական գիտելիքներից և տեղեկատվության մշակման նախընտրելի եղանակներից։ Այս հանգամանքը կարևոր է հատկապես ուսումնական գործընթացի անհատականացման և տարբեր մակարդակի սովորողների համար համապատասխան ուսումնական նյութերի մշակման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև թվային կրթական միջավայրում բազմանշանային տեքստերի կիրառմանը։ Էլեկտրոնային ուսումնական նյութերը հնարավորություն են տալիս միևնույն թեման ներկայացնել տեքստի, պատկերի, անիմացիայի, տեսանյութի, ինտերակտիվ գրաֆիկի և այլ միջոցների համադրությամբ։ Դրանք կարող են ընդլայնել տեղեկատվության ներկայացման հնարավորությունները, սակայն պահանջում են նյութի կառուցվածքի և տեղեկատվական ծանրաբեռնվածության առավել մանրակրկիտ կազմակերպում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպատակ ունի բացահայտելու տարբեր նշանային արտահայտչամիջոցների միջոցով կառուցված ուսումնական տեքստերի ընկալման և հասկացման առանձնահատկությունները, պարզելու դրանց ազդեցությունը սովորողի ճանաչողական գործունեության վրա և ներկայացնելու ուսումնական նյութերի արդյունավետ կազմակերպման հնարավոր սկզբունքները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է այն տեսանկյունից, որ ժամանակակից կրթական միջավայրում տեղեկատվությունը increasingly ներկայացվում է բազմազան և փոխկապակցված նշանային ձևերով, ուստի դրանց ճիշտ ընկալման և մեկնաբանման կարողությունը դառնում է ուսումնական հաջողության կարևոր պայման։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, հոգեբաններին, լեզվաբաններին, դասագրքերի և ուսումնական նյութերի հեղինակներին, կրթական ծրագրեր մշակող մասնագետներին և ուսումնական տեքստերի ընկալման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։