Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու– թիվ 4 (20)

Biology

Աշխատությունը նվիրված է ձայնային սթրեսի ձևավորման նյարդաֆիզիոլոգիական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով գլխուղեղի սերոտոնիներգիկ համակարգի և նշաձև համալիրի մասնակցությանը սթրեսային արձագանքների կարգավորման գործընթացում։ Ներկայացվում են սթրեսի առաջացման կենսաբանական հիմքերը, նյարդային համակարգի հարմարվողական արձագանքները և ուղեղային այն կառույցների ֆունկցիոնալ փոխազդեցությունները, որոնք մասնակցում են արտաքին գրգռիչների ընկալման և հուզական վիճակների ձևավորման գործընթացներին։ Աշխատությունում կիրառվում են միկրոէլեկտրաֆիզիոլոգիական հետազոտության մեթոդներ՝ նեյրոնների ակտիվության, էլեկտրական ազդակների փոփոխությունների և նյարդային շղթաների գործունեության ուսումնասիրման նպատակով։ Վերլուծվում է սերոտոնինային համակարգի դերը սթրեսային վիճակների ձևավորման և կարգավորման մեջ, ինչպես նաև նշաձև համալիրի նշանակությունը վախի, անհանգստության և հուզական պատասխանների նյարդային մեխանիզմներում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ուղեղի ֆունկցիոնալ կազմակերպման, սթրեսի նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքների և նյարդահոգեբանական խանգարումների առաջացման մեխանիզմների բացահայտման համար։ Գիրքը նախատեսված է նյարդաֆիզիոլոգիայի, նյարդաբանության, հոգեֆիզիոլոգիայի, բժշկակենսաբանական գիտությունների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև ուղեղի գործունեության և սթրեսային վիճակների կենսաբանական հիմքերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Հանրային կառավարման և տարածքային զարգացման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղական ինքնակառավարման մարմինների սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերի մշակման, կազմակերպման և իրականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում համայնքային զարգացման ծրագրերի ձևավորման սկզբունքները, տեղական կարիքների և առաջնահերթությունների բացահայտման մեխանիզմները, ինչպես նաև ծրագրային կառավարման կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքների ֆինանսական, տնտեսական և մարդկային ռեսուրսների գնահատմանը, ծրագրերի նպատակների սահմանմանը, միջոցառումների պլանավորմանը և դրանց իրականացման արդյունավետության վերահսկմանը։ Վերլուծվում են տեղական ինքնակառավարման մարմինների, պետական կառավարման կառույցների, մասնավոր հատվածի և համայնքային բնակչության համագործակցության հնարավորությունները սոցիալ-տնտեսական ծրագրերի իրականացման գործընթացում։ Քննարկվում են համայնքային բյուջետավորման, ներդրումների ներգրավման, ենթակառուցվածքների զարգացման, զբաղվածության խթանման և հանրային ծառայությունների բարելավման հետ կապված խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու համայնքային զարգացման ծրագրերի կառավարման գործընթացը և առանձնացնելու դրա կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման և տարածքային զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ստվերային տնտեսության ծավալների գնահատմանը, դրա ձևավորման հիմնական պատճառների բացահայտմանը և նվազեցման հնարավոր մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են պաշտոնական հաշվառումից դուրս իրականացվող տնտեսական գործունեության տարբեր դրսևորումները, դրանց առաջացման սոցիալ-տնտեսական և ինստիտուցիոնալ նախադրյալները, ինչպես նաև ազդեցությունը երկրի տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստվերային տնտեսության չափման և գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումներին, վիճակագրական տվյալների կիրառման հնարավորություններին և տարբեր գնահատման եղանակների առավելություններին ու սահմանափակումներին։ Վերլուծվում են հարկային բեռի, վարչարարության, զբաղվածության, կանխիկ գործարքների, չգրանցված ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական հարաբերությունների կարգավորման ազդեցությունները ստվերային հատվածի ձևավորման վրա։ Քննարկվում են դրա հետևանքները պետական բյուջեի եկամուտների, հարկային մուտքերի, արդար մրցակցության, աշխատանքի շուկայի և տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության համար։ Անդրադարձ է կատարվում հարկային ու մաքսային վարչարարության կատարելագործմանը, տնտեսական գործունեության թափանցիկության բարձրացմանը, անկանխիկ գործարքների ընդլայնմանը և վերահսկողական մեխանիզմների արդյունավետ կիրառմանը։ Կարևորվում են նաև գործարար միջավայրի բարելավումը, օրենսդրական կարգավորումների պարզեցումը և տնտեսավարող սուբյեկտների՝ պաշտոնական դաշտում գործունեություն իրականացնելու խթանների ձևավորումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել ստվերային տնտեսական գործունեության պատճառների, չափման խնդիրների և դրա նվազեցմանն ուղղված տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ միջոցների վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման և ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Law

Սա եվրոպական իրավունքի և տնտեսական կարգավորման ոլորտին պատկանող ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է European Union-ում ապրանքների ազատ տեղաշարժի սկզբունքի և սպառողների շահերի պաշտպանության հարաբերակցության վերլուծությանը, որտեղ դիտարկվում է միասնական շուկայի հիմնական սկզբունքներից մեկի՝ ապրանքների ազատ շրջանառության ազդեցությունը կարգավորող քաղաքականությունների վրա, ինչպես նաև այն իրավական մեխանիզմները, որոնք ապահովում են սպառողների անվտանգության, տեղեկատվության թափանցիկության և անարդար առևտրային պրակտիկաների կանխարգելման հավասարակշռումը, աշխատանքը ընդգրկում է նաև եվրոպական օրենսդրության և դատարանների նախադեպային իրավունքի դերը այդ երկու նպատակների համադրման գործընթացում, միաժամանակ քննարկվում են այն հակասությունները, որոնք կարող են առաջանալ տնտեսական ազատությունների և սոցիալական պաշտպանության պահանջների միջև, նպատակ ունենալով բացահայտել հավասարակշռված կարգավորման մոդելները միասնական շուկայի արդյունավետ գործունեության համատեքստում։

Technology

Научная работа посвящена разработке и совершенствованию технологических процессов получения игристых вин методом бутылочной шампанизации, а также газированных вин на основе плодово-ягодного сырья. Основное внимание уделяется созданию технологических схем, позволяющих максимально сохранить ценные свойства исходного сырья и получить напитки с заданными органолептическими, физико-химическими и потребительскими характеристиками. Плодово-ягодное сырьё представляет особый интерес для винодельческой промышленности благодаря разнообразию вкусовых и ароматических компонентов, органических кислот, природных сахаров, фенольных соединений и других веществ, формирующих характер готового продукта. Исследование может включать подбор подходящих видов и сортов плодов и ягод, определение оптимальных способов их подготовки и переработки, получение и кондиционирование исходных виноматериалов, а также установление параметров последующих технологических операций. Отдельное внимание уделяется бутылочному способу производства игристых вин, при котором вторичное брожение и последующее формирование характерных свойств напитка происходят непосредственно в бутылке. Такой способ предполагает тщательный контроль состава виноматериала, условий брожения, температуры, продолжительности выдержки и других технологических факторов, поскольку именно они определяют формирование вкуса, аромата и структуры напитка. Важной задачей является изучение процессов, происходящих во время вторичного брожения и выдержки, включая образование и накопление углекислого газа, взаимодействие компонентов вина и развитие сложного ароматического профиля. Параллельно рассматривается технология получения газированных вин, где насыщение продукта углекислым газом осуществляется технологическим способом. Сравнение двух подходов позволяет выявить различия в формировании потребительских свойств и определить оптимальные условия производства каждого вида продукции. Экспериментальная часть исследования может быть направлена на оценку кислотности, содержания сахаров, спирта, углекислого газа и других показателей, а также на органолептическое исследование цвета, аромата, вкуса, пенообразования и устойчивости готового напитка. Существенное значение имеет подбор технологических режимов, при которых достигается необходимый баланс между стабильностью продукта, качеством и сохранением характерных свойств плодово-ягодного сырья. Работа также рассматривает вопросы повышения эффективности переработки растительного сырья и расширения ассортимента винодельческой продукции за счёт использования местных плодово-ягодных ресурсов. Разработка подобных технологий может способствовать более рациональному использованию сезонного сырья, созданию новых видов напитков и повышению его добавленной стоимости. Важным результатом исследования должно стать определение оптимальной технологической схемы и параметров отдельных стадий производства, обеспечивающих получение стабильного продукта с прогнозируемыми характеристиками. Таким образом, работа объединяет вопросы переработки плодово-ягодного сырья, биотехнологии брожения и технологии виноделия и имеет как теоретическое, так и прикладное значение для предприятий пищевой промышленности, занимающихся производством игристых и газированных вин.

Biology

Այս գիրքը նվիրված է արգինազայի, պրոլինի կենսասինթեզի և կատաբոլիզմի ֆերմենտների ուսումնասիրությանը ծածան ձկան (Cyprinus carpio) տարբեր օրգաններում՝ ներկայացնելով կենդանական օրգանիզմների նյութափոխանակության կենսաքիմիական առանձնահատկությունների հետազոտություն։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են ամինաթթուների փոխանակության գործընթացները, ֆերմենտների ակտիվության փոփոխությունները տարբեր հյուսվածքներում և դրանց դերը օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական վիճակի պահպանման գործում։ Գրքում ներկայացվում են կենսաքիմիական մեխանիզմներ, ֆերմենտային համակարգերի գործառույթներ և կենդանիների նյութափոխանակային գործընթացների կարգավորման առանձնահատկություններ։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, կենդանաբանների, ֆիզիոլոգների, ձկնաբուծության ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և կենսաբանական գիտություններով հետաքրքրվող ուսանողների համար։