Անգլիական երգիծական խոսույթի գենդերային հայեցակերպը (լեզվական և հանրամշակութային դրսևորումներ)

Chemistry

Սա Անաիդա Նորայրի Գեոլեցյանի գիտական աշխատանքն է, որը նվիրված է օրգանական քիմիայի բավականին մասնագիտացված խնդրի՝ N-ալդ- և N-կետիմինների բութադիենով ալկիլացման ուսումնասիրությանը մետաղական նատրիումի առկայությամբ։ Աշխատանքը պաշտպանվել է Երևանում 1996 թվականին՝ քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար, իսկ մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ ամբողջական ատենախոսությունը կազմում է մոտ 200 էջ, մինչդեռ դրա հեղինակային սեղմագիրը՝ 24 էջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ազոմեթինային միացությունների՝ իմինների, և բութադիենի փոխազդեցությունն է, որի ընթացքում մետաղական նատրիումը հանդես է գալիս որպես ռեակցիայի կարևոր գործոն։ Այս ուղղության վերաբերյալ Գեոլեցյանի համահեղինակությամբ ավելի վաղ հրապարակված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նման համակարգերում բութադիենի և իմինների փոխազդեցությունը կարող է ընթանալ մի քանի մրցակցող ուղիներով՝ առաջացնելով ինչպես ցիկլային միացություններ, այնպես էլ N-ալկիլացման, α-C-ալկիլացման և այլ կողմնակի փոխակերպումների արդյունքներ։ Մասնավորապես, ուսումնասիրված N-ցիկլոպենտիլիդեն- և N-ցիկլոհեքսիլիդենբենզիլամինների դեպքում հիմնական արտադրանքները եղել են սպիրոցիկլային պիրոլիդինի ածանցյալները, իսկ որոշ պայմաններում առաջացել են նաև դրանց N-ալկիլացված և դեհիդրոգենացված ձևերը։ Այս տվյալները կարևոր են հասկանալու համար, որ աշխատանքը պարզապես մեկ քիմիական ռեակցիայի նկարագրություն չէ, այլ նպատակ ունի պարզելու ռեակցիայի ուղղությունը, դրա պայմաններից կախված փոփոխությունները, հիմնական և կողմնակի արտադրանքների առաջացման օրինաչափությունները և հնարավոր մեխանիզմները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում բութադիենի մասնակցությամբ 3+2 ցիկլոմիացման հնարավորությունը, որի արդյունքում կարելի է ստանալ պիրոլիդինային կառուցվածք ունեցող բարդ օրգանական միացություններ։ Այդպիսի միացությունները կարևոր են սինթետիկ օրգանական քիմիայի տեսանկյունից, քանի որ ազոտ պարունակող հինգանդամանի օղակները լայնորեն հանդիպում են տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ և գործնական նշանակություն ունեցող օրգանական նյութերի կառուցվածքում։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մետաղական նատրիումի կիրառումը փոխում է սովորական իմին-բութադիեն փոխազդեցության ընթացքը և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այնպիսի վերափոխումներ, որոնք սովորական պայմաններում կարող էին ընթանալ այլ կերպ կամ շատ ավելի փոքր արդյունավետությամբ։ Այսպիսով, աշխատանքը կարելի է դիտարկել որպես փորձարարական օրգանական քիմիայի ուսումնասիրություն, որտեղ միաժամանակ ուսումնասիրվում են իմինների կառուցվածքը, բութադիենի ռեակցիոնունակությունը, ալկիլացման և ցիկլոմիացման մրցակցությունը, մետաղական նատրիումի դերը և ստացվող ազոտ պարունակող նոր միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքիր կարող է լինել օրգանական սինթեզով, ազոտ պարունակող միացությունների քիմիայով, իմինների ռեակցիաներով և մետաղների մասնակցությամբ օրգանական փոխարկումների մեխանիզմներով զբաղվող քիմիկոսների, հետազոտողների և քիմիայի ուսանողների համար։

Culture

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակը մշակույթի և արվեստի բնագավառներում նոր հրատարակված ու գրադարանային հավաքածուներ մուտք գործած գրականության վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվության տրամադրումն է։ Այն նախատեսված է գիտնականների, մշակույթի և արվեստի ոլորտների մասնագետների, գրադարանների, տարբեր կազմակերպությունների և ընթերցողների լայն շրջանակների տեղեկատվական պահանջները բավարարելու համար։ Նյութերում ընդգրկվում են հայերեն և ռուսերեն գրքեր, ինչպես նաև հանրապետական ու կենտրոնական պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածների մատենագիտական նկարագրություններ։ Տեղեկությունները համակարգվում են թեմատիկ և դասակարգման սկզբունքներով, ինչի շնորհիվ հնարավոր է արագ կողմնորոշվել մշակույթի և արվեստի տարբեր ոլորտներին վերաբերող հրատարակությունների մեջ։ Ներկայացվող նյութերը կարող են ընդգրկել կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը, կինոն, ճարտարապետությունը, ժողովրդական ստեղծագործությունը, մշակութային հաստատությունների գործունեությունը և արվեստագիտական հետազոտությունների այլ ուղղություններ։ Յուրաքանչյուր թեմատիկ բաժնի ներսում մատենագիտական նկարագրությունների հետևողական դասավորությունը հեշտացնում է անհրաժեշտ գրականության որոնումը և տեղեկատուի գործնական օգտագործումը։ Կարևոր առանձնահատկություն է հրատարակության պարբերական բնույթը, որի շնորհիվ այն արձանագրում է տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության ընթացիկ հոսքը և հնարավորություն տալիս հետևելու մասնագիտական հրապարակումների զարգացմանը։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր են կատարել գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման, թեմատիկ մատենագիտական ցանկերի կազմման, հետազոտական աշխատանքի և մասնագիտական ընթերցանության կազմակերպման գործում։ Միաժամանակ դրանք այսօր ունեն պատմամշակութային և աղբյուրագիտական նշանակություն, քանի որ մատենագիտական գրանցումների ամբողջությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու որոշակի ժամանակահատվածի հրատարակչական պատկերը, ուսումնասիրելու մշակութային կյանքի առաջնահերթ թեմաները և պարզելու, թե արվեստի որ ուղղություններն են առավել ակտիվորեն ներկայացվել գրականության ու մամուլի էջերում։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության հայտնաբերման, համակարգման և տեղեկատվական շրջանառության կազմակերպման կարևոր մատենագիտական գործիք է։

Other Subjects

Գիրքը նվիրված է գրացուցակների և քարտարանների համակարգի կազմակերպման, կիրառման և զարգացման սկզբունքներին գրադարանային-տեղեկատվական հաստատություններում։ Այն ներկայացնում է գրադարանային ֆոնդերի նկարագրման, դասակարգման, որոնման և օգտագործողների տեղեկատվական սպասարկման գործընթացների տեսական ու գործնական հիմքերը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են գրացուցակների տեսակները, քարտարանների կառուցվածքը, դրանց կազմման կանոնները, տեղեկատվական նյութերի համակարգման մեթոդները և գրադարանային աշխատանքի արդյունավետ կազմակերպման ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարների գործնական գործունեությանը, մատենագիտական աշխատանքի կատարելագործմանը, ֆոնդերի հաշվառման և տեղեկատվության արագ հասանելիության ապահովման մեխանիզմներին։ Գիրքը նախատեսված է որպես մեթոդական օգնություն գրադարանավարների համար՝ նպաստելով գրադարանային գործընթացների միասնական կազմակերպմանը, մասնագիտական հմտությունների զարգացմանը և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների առավել արդյունավետ բավարարմանը։ Աշխատանքը օգտակար է գրադարանների աշխատակիցների, մատենագետների, տեղեկատվական ոլորտի մասնագետների, գրադարանագիտություն ուսումնասիրող ուսանողների և գրքային մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է հարկային ոլորտում կատարվող հանցագործությունների քրեաիրավական և կրիմինալոգիական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության և Ռուսաստանի Դաշնության օրենսդրությունների համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Ուսումնասիրվում են հարկային հանցագործությունների հասկացությունը, բնույթը, հիմնական տեսակները, դրանց իրավական հատկանիշները և քրեական պատասխանատվության առաջացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային պարտավորություններից ապօրինի խուսափելու հետ կապված արարքների քրեաիրավական որակմանը, հանցակազմերի տարրերի բացահայտմանը, պատասխանատվության տարբերակման սկզբունքներին և համապատասխան իրավական նորմերի կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրներին։ Հայաստանի և Ռուսաստանի օրենսդրական կարգավորումների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել երկու երկրների մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, գնահատել գործող իրավական մեխանիզմների արդյունավետությունը և դիտարկել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Քրեաիրավական վերլուծությանը զուգահեռ կարևոր տեղ է հատկացվում հարկային հանցավորության կրիմինալոգիական բնութագրին՝ դրա պատճառներին, նպաստող պայմաններին, տարածման առանձնահատկություններին և կանխարգելման միջոցներին։ Դիտարկվում են տնտեսական, սոցիալական, կազմակերպական և իրավական այն գործոնները, որոնք կարող են նպաստել հարկային ոլորտում հանցավոր վարքագծի ձևավորմանը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև հարկային հանցագործությունների կանխարգելման գործում պետական մարմինների գործունեությանը, հարկային վերահսկողության արդյունավետությանը և իրավապահ ու հարկային կառույցների համագործակցության նշանակությանը։ Աշխատությունում հարկային հանցավորությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես քրեական իրավունքի առանձին խնդիր, այլև որպես պետության տնտեսական անվտանգության, հարկաբյուջետային համակարգի կայունության և օրինական տնտեսական հարաբերությունների վրա ազդեցություն ունեցող բարդ սոցիալաիրավական երևույթ։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր իրավական լուծումների առավելություններն ու սահմանափակումները և ձևակերպել մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել հարկային իրավախախտումների կանխարգելման ու դրանց դեմ պայքարի մեխանիզմների կատարելագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի, կրիմինալոգիայի, հարկային իրավունքի և տնտեսական հանցագործությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող իրավաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

History

Այս գիրքը համապարփակ պատմագիտական աշխատություն է, որը ներկայացնում է հայ ժողովրդի պատմությունը հնագույն ժամանակներից մինչև նորագույն շրջաններ։ Այն սովորաբար նախատեսված է ուսումնական նպատակների համար և լայնորեն օգտագործվում է դպրոցներում և բուհերում։ Աշխատության մեջ փուլ առ փուլ ներկայացվում են հայոց պատմության հիմնական ժամանակաշրջանները՝ հնագույն և նախնադարյան շրջան հին և միջնադարյան հայկական պետություններ օտար տիրապետության ժամանակաշրջաններ ազգային-ազատագրական պայքարներ նոր և նորագույն պատմություն Հեղինակները մեծ ուշադրություն են դարձնում կարևոր պատմական իրադարձություններին, պետական կազմավորումներին, մշակութային զարգացումներին և նշանավոր գործիչների գործունեությանը։ Գրքում հաճախ ներկայացվում են նաև քարտեզներ, ժամանակագրական աղյուսակներ և փաստաթղթային նյութեր, որոնք օգնում են ավելի լավ հասկանալ պատմական գործընթացները։ Այս աշխատության առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ այն ոչ միայն ներկայացնում է փաստերը, այլև փորձում է բացատրել դրանց միջև եղած կապերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր իրադարձություններ ազդել հայ ժողովրդի զարգացման վրա։ Միևնույն ժամանակ, այն նպաստում է ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը և պատմական մտածողության զարգացմանը։

Linguistics

Աշխատությունը անգլերեն և հայերեն լեզուների բառապաշարի ուսումնասիրման ու թարգմանության համար նախատեսված բառարան է։ Այն անգլերեն բառերն ու արտահայտությունները ներկայացնում է հայերեն համարժեքներով՝ նպաստելով երկու լեզուների միջև բառային և իմաստային կապերի բացահայտմանը։ Բառարանի հիմնական նշանակությունը անգլերեն բառապաշարի յուրացման, բառերի իմաստների ճշգրտման և հայերենով դրանց համապատասխան արտահայտությունների ընտրության հնարավորության ապահովումն է։ Նման բառարանները կարևոր գործիք են եղել անգլերեն սովորողների, ուսուցիչների, թարգմանիչների, գրողների և օտարալեզու գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Դրանք նպաստում են ոչ միայն առանձին բառերի թարգմանությանը, այլև լեզվական մտածողության զարգացմանը, բառապաշարի հարստացմանը և տարբեր լեզուներով ներկայացված տեղեկությունների ընկալմանը։ Երկլեզու բառարանագրական աշխատանքները նաև կարևոր դեր են ունեցել հայերենի և եվրոպական լեզուների միջև գիտակրթական ու մշակութային կապերի ամրապնդման գործում։ Գիրքը նշանակալի է հայ բառարանագրության պատմության տեսանկյունից և արտացոլում է անգլերենի ուսուցման ու թարգմանական գրականության նկատմամբ աճող հետաքրքրությունը։ Այն արժեքավոր նյութ է 19-րդ դարի հայ լեզվաբանական մտքի, հայերեն բառարանների կազմման սկզբունքների և Մխիթարյանների գիտակրթական գործունեության ուսումնասիրության համար։