Ани

Other Subjects

«Բանբեր Հայաստանի գրադարանների» գիտամեթոդական հանդեսի 2017 թվականի N 2 թողարկումը հանդիսանում է Հայաստանի ազգային գրադարանի կողմից հրատարակվող պարբերական շարքի բաղկացուցիչ մաս, որը նպատակ ունի ներկայացնել գրադարանային-տեղեկատվական ոլորտի արդի խնդիրները, զարգացումները և գիտամեթոդական ուսումնասիրությունները։ Հանդեսը ներառում է հոդվածներ գրադարանագիտության, մատենագիտության, գրքագիտության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և մշակութային ժառանգության պահպանության վերաբերյալ՝ ընդգծելով ոլորտի տեսական և գործնական զարգացման ուղղությունները։ Բանբեր Հայաստանի գրադարանների-ում անդրադարձ է կատարվում նաև հայկական գրադարանային համակարգի գործունեությանը, ընթերցանության մշակույթի զարգացման խնդիրներին, ինչպես նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությանը և դրա հնարավոր կիրառմանը Հայաստանի պայմաններում։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես մասնագիտական հարթակ գրադարանավարների, մատենագետների, տեղեկատվական մասնագետների և հետազոտողների համար՝ ապահովելով գիտական հաղորդակցության և փորձի փոխանակման հնարավորություն։ Այն կարևոր դեր ունի Հայաստանի գրադարանային գործի արդիականացման, տեղեկատվական համակարգերի զարգացման և մշակութային ժառանգության հանրահռչակման գործընթացներում։

History

Այս գիրքը նվիրված է Կիլիկյան հայկական թագավորության և Մամլուքյան պետության միջև ձևավորված քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և դիվանագիտական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի բարդ քաղաքական միջավայրն է, որտեղ հայկական թագավորությունը ստիպված էր վարել բազմաշերտ արտաքին քաղաքականություն՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի խոշոր ուժերի շահերը, ռազմական սպառնալիքները և դաշնակցային հարաբերությունների փոփոխվող համակարգը։ Ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում են հայ-մամլուքյան հարաբերությունների ձևավորման պատմական նախադրյալները, երկու պետությունների միջև հակասությունների հիմնական պատճառները և ռազմական առճակատումների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ հարաբերությունները սահմանափակված չէին միայն ռազմական բախումներով․ դրանք ներառում էին նաև դիվանագիտական շփումներ, բանակցություններ, փոխադարձ պայմանավորվածություններ, առևտրային կապեր և տարածաշրջանային քաղաքականության հետ կապված շահերի բախումներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Կիլիկյան Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքի վերլուծությունը և այն մարտահրավերների ուսումնասիրությունը, որոնց պայմաններում հայկական իշխանությունը փորձում էր պահպանել իր ինքնուրույնությունն ու տարածքային ամբողջականությունը։ Քննարկվում են Մամլուքյան պետության ռազմական և քաղաքական հզորության աճը, նրա ընդարձակողական քաղաքականությունը և դրա ազդեցությունը Կիլիկյան Հայաստանի անվտանգության վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են հայկական կողմի արտաքին քաղաքական քայլերը, դաշնակիցներ ձեռք բերելու փորձերը, ռազմական դիմադրության ձևերը և դիվանագիտական միջոցների կիրառումը։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Կիլիկյան Հայաստանի պատմության վերջին փուլերի քաղաքական զարգացումները և այն գործընթացները, որոնք աստիճանաբար հանգեցրին հայկական թագավորության դիրքերի թուլացմանը տարածաշրջանում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև միջնադարյան միջազգային հարաբերությունների տեսանկյունից, քանի որ այն ցույց է տալիս, թե ինչպես էին փոքր կամ միջին չափի պետությունները փորձում գոյատևել ուժերի փոփոխվող հարաբերակցության պայմաններում՝ համադրելով ռազմական, տնտեսական և դիվանագիտական գործիքները։ Նյութը կարող է հետաքրքրել Հայոց պատմությամբ, Կիլիկյան Հայաստանի պատմությամբ, Մերձավոր Արևելքի միջնադարյան պատմությամբ և միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է աշխարհաբար հայերենի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրությանն ու ներկայացմանը։ Այն կարևոր տեղ ունի հայերենի նոր գրական լեզվի ձևավորման և կանոնակարգման պատմության մեջ, քանի որ աշխարհաբարը դարձավ հայ հասարակական, կրթական և գրավոր հաղորդակցության հիմնական միջոցներից մեկը։ Քերականական ձեռնարկի նշանակությունը կապված է լեզվի կառուցվածքային օրինաչափությունների բացատրության, խոսքի մասերի, բառերի ձևափոխության, նախադասության կազմության և լեզվական կանոնների համակարգման հետ։ Նման աշխատությունները նպաստել են աշխարհաբարի ուսուցման, գրավոր խոսքի մշակույթի զարգացման և լեզվական միասնականության ամրապնդման գործընթացներին։ Դրանք կարևոր դեր են ունեցել նաև կրթական միջավայրում՝ սովորողներին հնարավորություն տալով ճանաչելու հայերենի քերականական առանձնահատկությունները և կիրառելու դրանք բանավոր ու գրավոր խոսքում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ լեզվաբանության պատմության, 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարասկզբի լեզվական մտքի, ինչպես նաև հայերեն քերականական ձեռնարկների զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր նյութ է աշխարհաբարի պատմական նորմերի, քերականական տերմինաբանության և հայերենի դասավանդման ավանդույթների հետազոտողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է բնականոն պայմաններում մշակ培վող բջիջների կենսագործունեության ընթացքում բջջային բազմացման կոնտակտային խթանման դերի և դրա կենսաբանական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են բջիջների աճի, բաժանման և բազմացման կարգավորման հիմնական օրինաչափությունները, միջբջջային անմիջական շփումների նշանակությունը և դրանց ազդեցությունը բջջային ցիկլի ընթացքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջիջների փոխազդեցության հետևանքով առաջացող ազդանշանային գործընթացներին, բջջային թաղանթի մակերևութային կառուցվածքների գործառույթներին և աճի կարգավորման ներբջջային մեխանիզմներին։ Քննարկվում են բջջային կուլտուրաների խտության, սննդարար միջավայրի, բջիջների տարածական դասավորության և միջբջջային կապերի ազդեցությունը բազմացման ինտենսիվության ու կենսունակության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կոնտակտային խթանման և կոնտակտային արգելակման երևույթների փոխհարաբերություններին, բջջային աճի բնականոն կարգավորման առանձնահատկություններին և տարբեր փորձարարական պայմաններում դրանց դրսևորումներին։ Դիտարկվում են բջջային բազմացման գործընթացների հետազոտման մեթոդները, ստացված արդյունքների կենսաբանական մեկնաբանությունը և դրանց նշանակությունը հյուսվածքային աճի ու վերականգնման մեխանիզմների բացահայտման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բջջաբանների, մոլեկուլային կենսաբանների, կենսաքիմիկոսների, կենսատեխնոլոգների և բջջային կուլտուրաների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է ուռուցքային հիվանդության պատճառով միզապարկի և հարակից օրգանների վիրահատական հեռացումից հետո միզուղիների ֆունկցիոնալ վերականգնման նպատակով աղիքային հատվածների կիրառման կլինիկական և վիրաբուժական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում միզարձակման բնականին հնարավորինս մոտ պայմանների վերականգնումն է, հետվիրահատական կյանքի որակի պահպանումը և տարբեր վերականգնողական մոտեցումների արդյունքների գնահատումը։ Քննվում են աղիքային հյուսվածքի օգտագործմամբ նոր միզային պահեստարանի ձևավորման ֆիզիոլոգիական և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև միզուղիների և մարսողական համակարգի տարբեր կառուցվածքների փոխազդեցությամբ պայմանավորված փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պացիենտների ընտրության կլինիկական չափանիշներին, ընդհանուր առողջական վիճակի, ուռուցքային գործընթացի առանձնահատկությունների և վերականգնողական հնարավորությունների գնահատմանը՝ առանց վիրահատության իրականացման տեխնիկական ցուցումների ներկայացման։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հետվիրահատական շրջանում նոր ձևավորված համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատումը՝ մեզի կուտակման և արտազատման կարողության, երիկամների աշխատանքի պահպանման և միզուղիների ընդհանուր վիճակի տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են նաև վաղ և ուշ բարդությունների հնարավոր խմբերը, նյութափոխանակային փոփոխությունները, վարակային խնդիրները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ երկարաժամկետ արդյունքների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր վերականգնողական տարբերակների համեմատական գնահատումը՝ հաշվի առնելով ոչ միայն բժշկական ցուցանիշները, այլև պացիենտների առօրյա գործունեությունը, սոցիալական հարմարվողականությունը և կյանքի որակը։ Երկարաժամկետ դիտարկումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու վերականգնված միզուղիների համակարգի կայունությունը և ժամանակի ընթացքում առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Միաժամանակ կարևորվում է ուռուցքաբանական հսկողության շարունակականությունը, քանի որ ֆունկցիոնալ վերականգնումը դիտարկվում է հիմնական հիվանդության հետագա վերահսկման ընդհանուր համակարգի շրջանակում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ուրոլոգիայի, ուռուցքաբանության, վերականգնողական վիրաբուժության և կլինիկական ֆիզիոլոգիայի մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով օրգանի հեռացումից հետո միզուղիների ֆունկցիայի վերականգնման հնարավորությունները և դրանց երկարաժամկետ արդյունքները։

Linguistics

Այս գիրքը նվիրված է Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմություն» երկի բառապաշարի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված հաճախականության բառարանի կազմման և վերլուծության մեթոդների վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է պատմագրական կարևորագույն երկի լեզվական կառուցվածքը, բառային կազմը, կիրառվող բառերի հաճախականությունը, իմաստային առանձնահատկությունները և լեզվական շերտերը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դասական հայերենի բառապաշարի հարստությունը, հեղինակի լեզվական նախասիրությունները և պատմագրական ոճի առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են բառերի գործածության վիճակագրական տվյալներ, բառային միավորների դասակարգումներ և դրանց դերը ստեղծագործության լեզվական համակարգում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի պատմության, գրաբարի ուսումնասիրության, հին հայկական գրականության և մատենագրության հետազոտության համար, քանի որ բացահայտում է միջնադարյան հայ պատմագրության լեզվական առանձնահատկությունները և Մովսես Խորենացու ստեղծագործության բառային հարուստ ժառանգությունը։ Այն օգտակար աղբյուր է լեզվաբանների, բանասերների, հայագետների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրվում են հայոց լեզվի զարգացման ընթացքով ու դասական գրականության լեզվական ուսումնասիրությամբ։