Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionInformatics
Разработка реализация inpainting методов для 3-мерных цифровых изображений
Աշխատությունը նվիրված է եռաչափ թվային պատկերների համար inpainting մեթոդների մշակմանը և իրականացմանը՝ նպատակ ունենալով վերականգնել բացակայող, վնասված կամ թերի հատվածները և ստանալ հնարավորինս ամբողջական ու բնական տեսքով եռաչափ պատկերներ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են եռաչափ տվյալների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բացակայող տեղեկատվության առաջացման պատճառները և դրա վերականգնման հետ կապված հաշվողական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ալգորիթմական մոտեցումների մշակմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս առկա հարակից տվյալների հիման վրա գնահատել և վերականգնել պատկերի բացակայող հատվածները՝ պահպանելով օբյեկտի երկրաչափական կառուցվածքը, մակերևույթի շարունակականությունը և տեսողական ամբողջականությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են եռաչափ պատկերների մշակման դասական և ժամանակակից մեթոդներ, դրանց մաթեմատիկական հիմքերը, կիրառման պայմանները և հնարավոր սահմանափակումները։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է մշակված մեթոդների ծրագրային իրականացումը, որի միջոցով տեսական լուծումները վերածվում են գործնական ալգորիթմների և հնարավոր է դառնում դրանց փորձարկումն ու արդյունավետության գնահատումը։ Վերլուծվում են նաև տարբեր չափանիշներ, որոնց օգնությամբ կարելի է գնահատել վերականգնված եռաչափ տվյալների որակը, երկրաչափական ճշգրտությունը և սկզբնական կառուցվածքին համապատասխանությունը։ Աշխատությունը կարևորում է մեթոդների կիրառելիությունը տարբեր տեսակի եռաչափ թվային տվյալների համար՝ ներառյալ սկանավորման, համակարգչային տեսողության, համակարգչային գրաֆիկայի և թվային մոդելավորման արդյունքում ստացված պատկերները։ Նման տեխնոլոգիաները կարող են կիրառվել վնասված կամ թերի եռաչափ մոդելների վերականգնման, օբյեկտների թվայնացման, տեսողական տվյալների մշակման և համակարգչային տեսողության խնդիրների լուծման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել եռաչափ տվյալների ավտոմատ վերականգնման ավելի արդյունավետ և հուսալի ալգորիթմների ստեղծմանը՝ միաժամանակ հիմք հանդիսանալով դրանց հետագա կատարելագործման և տարբեր կիրառական ոլորտներում ներդրման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել համակարգչային գիտության, համակարգչային տեսողության, թվային պատկերների մշակման, համակարգչային գրաֆիկայի և 3D մոդելավորման ոլորտների մասնագետներին, ծրագրավորողներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։
Updated: 2026-09-16Law
Նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերջնական դատավարական որոշումների վերանայման հիմնահարցերը ՀՀ քրեական դատավարությունում
Աշխատությունը նվիրված է ՀՀ քրեական դատավարությունում օրինական ուժի մեջ մտած վերջնական դատավարական որոշումների՝ նոր երևան եկած կամ նոր հանգամանքներով վերանայման իրավական և դատավարական հիմնահարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն բացառիկ դատավարական մեխանիզմն է, որը հնարավորություն է տալիս վերջնական դատական որոշման նկատմամբ նոր քննություն իրականացնել այն դեպքերում, երբ հետագայում ի հայտ են գալիս այնպիսի փաստեր կամ իրավական հանգամանքներ, որոնք կարող են էականորեն ազդել գործի ելքի վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են այս ինստիտուտի էությունը, նպատակները, տեղը քրեական դատավարության համակարգում և դրա հարաբերակցությունը դատական ակտերի վերանայման մյուս ձևերի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր երևան եկած և նոր հանգամանքների տարբերակմանը, դրանց իրավական բնույթին և յուրաքանչյուր հիմքի կիրառման նախադրյալներին։ Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ վերջնական որոշման կայացման պահին գոյություն ունեցած, սակայն դատարանին անհայտ հանգամանքները հետագայում բացահայտվում են և կարող են էական նշանակություն ունենալ գործի ճիշտ լուծման համար։ Միաժամանակ քննարկվում են այնպիսի նոր իրավական հանգամանքներ, որոնք կարող են առաջանալ կամ հաստատվել վերջնական դատավարական որոշումից հետո և հիմք հանդիսանալ դրա վերանայման համար։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև դատավարական սխալների, ապացույցների արժանահավատության և նոր ի հայտ եկած փաստերի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Քննության են առնվում կեղծ ապացույցների, վկայի կեղծ ցուցմունքի, փորձագետի ոչ հավաստի եզրակացության և այլ էական հանգամանքների ազդեցությունը դատական որոշման օրինականության ու հիմնավորվածության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դատական ակտի վերջնականության և արդարադատության շահերի միջև հավասարակշռության խնդիրը․ մի կողմից անհրաժեշտ է ապահովել օրինական ուժի մեջ մտած դատական որոշումների կայունությունը, իսկ մյուս կողմից՝ հնարավորություն ստեղծել այնպիսի որոշումների վերանայման համար, որոնց նկատմամբ հետագայում ի հայտ են եկել էական նոր փաստեր կամ իրավական հանգամանքներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում նաև վերանայման ընթացակարգին, դրա նախաձեռնելու հիմքերին, իրավասու սուբյեկտներին, դատարանի լիազորություններին և վերանայման արդյունքում հնարավոր դատավարական լուծումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական դատավարության մասնագետների, դատավորների, դատախազների, փաստաբանների, իրավաբանների, իրավագիտության դասախոսների, ասպիրանտների և դատավարական իրավունքի հիմնահարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու վերջնական դատավարական որոշումների վերանայման ինստիտուտի տեսական և գործնական խնդիրները, գնահատելու դրա կիրառման արդյունավետությունը և ներկայացնելու այն կատարելագործելու հնարավոր ուղղությունները՝ արդարադատության, օրինականության և անձի իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության տեսանկյունից։
Updated: 2026-09-18Biology
Процессы передачи сигнала и липидной модификации в лимфоцитах крови при раке яичника
Աշխատությունը նվիրված է ձվարանի քաղցկեղի պայմաններում արյան լիմֆոցիտներում տեղի ունեցող բջջային ազդանշանային և լիպիդային նյութափոխանակության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն մոլեկուլային մեխանիզմները, որոնց միջոցով լիմֆոցիտները ստանում, փոխանցում և վերափոխում են արտաքին ու ներքին ազդակները՝ ձևավորելով համապատասխան բջջային պատասխան։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բջջաթաղանթի լիպիդային բաղադրության և կառուցվածքային փոփոխությունների նշանակությանը, քանի որ լիպիդները ոչ միայն ապահովում են թաղանթի ֆիզիկական կազմակերպումը, այլև մասնակցում են բազմաթիվ ազդանշանային ուղիների կարգավորմանը։ Քննության են առնվում տարբեր լիպիդային միացությունների հարաբերակցության, դրանց նյութափոխանակության և ձևափոխման հնարավոր փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց կապը լիմֆոցիտների ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Ուսումնասիրվում է, թե ուռուցքային հիվանդության պայմաններում այդ գործընթացների խանգարումները ինչպես կարող են անդրադառնալ իմունային բջիջների ակտիվացման, բազմացման, տարբերակման և բջջային պատասխանի ձևավորման վրա։ Կարևորվում է ազդանշանային համակարգերի և լիպիդային փոփոխությունների փոխկապակցված վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել օրգանիզմի իմունային համակարգում հիվանդության հետ կապված կենսաքիմիական և մոլեկուլային տեղաշարժերի մասին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել հիվանդների և համապատասխան վերահսկիչ խմբերի կենսաբանական ցուցանիշները՝ բացահայտելու հիվանդությանը բնորոշ տարբերությունները և դրանց հնարավոր կապը ախտաբանական գործընթացի զարգացման հետ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում լիմֆոցիտների բջջաթաղանթներում ընթացող փոփոխությունների ազդեցությանը ընկալիչների և ներբջջային ազդանշանային համակարգերի աշխատանքի վրա։ Ստացված տվյալները կարող են նպաստել ձվարանի չարորակ նորագոյացությունների ժամանակ իմունային համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունների մեխանիզմների ավելի խորքային ըմբռնմանը, ինչպես նաև հիվանդության կենսաբանական առանձնահատկությունների հետ կապված հնարավոր մոլեկուլային ցուցանիշների բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի ուռուցքաբանության, իմունաբանության, կենսաքիմիայի և բջջային կենսաբանության ոլորտների համար՝ ընդլայնելով պատկերացումները ուռուցքային գործընթացների և օրգանիզմի իմունային պատասխանի միջև գոյություն ունեցող բարդ փոխազդեցությունների վերաբերյալ։
Updated: 2026-09-28Economics
Ապահովագրական ընկերությունների վճարունակության կարգավորսան հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրական ընկերությունների վճարունակության ապահովման և կարգավորման տնտեսական, ֆինանսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ապահովագրական կազմակերպությունների՝ իրենց ստանձնած պարտավորությունները ժամանակին և ամբողջությամբ կատարելու ֆինանսական կարողությունն է, ինչպես նաև այդ կարողության գնահատման և վերահսկման մեխանիզմները։ Քննության են առնվում սեփական կապիտալի բավարարության, ապահովագրական պահուստների ձևավորման, ակտիվների և պարտավորությունների համապատասխանեցման, իրացվելիության, վերաապահովագրության և ռիսկերի կառավարման նշանակությունը ընկերությունների ֆինանսական կայունության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն ռիսկերին, որոնք կարող են ազդել վճարունակության վրա՝ ներառյալ ապահովագրական, շուկայական, վարկային, գործառնական և ներդրումային բնույթի ռիսկերը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել վճարունակության գնահատման կիրառվող ցուցանիշների և վերահսկողական մոտեցումների վերլուծություն՝ բացահայտելով դրանց արդյունավետությունն ու կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները Հայաստանի ապահովագրական շուկայի առանձնահատկությունների պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ապահովագրական ընկերությունների ֆինանսական հաշվետվողականության և տեղեկատվության թափանցիկության ուսումնասիրությունը, քանի որ արժանահավատ ֆինանսական տվյալները անհրաժեշտ են ինչպես վերահսկողության իրականացման, այնպես էլ ապահովադիրների և շուկայի այլ մասնակիցների շահերի պաշտպանության համար։ Աշխատանքում կարող են համադրվել ազգային կարգավորման սկզբունքները և միջազգային ապահովագրական վերահսկողության փորձը՝ գնահատելու համար ռիսկահեն վերահսկողության, կապիտալի պահանջների և ֆինանսական կայունության գնահատման ժամանակակից մոտեցումների կիրառելիությունը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև կարգավորող մարմնի վերահսկողական գործառույթների, վաղ արձագանքման մեխանիզմների և ապահովագրական կազմակերպությունների ներքին ռիսկերի կառավարման համակարգերի փոխկապակցվածությանը։ Վճարունակության արդյունավետ կարգավորումը դիտարկվում է ոչ միայն առանձին ընկերությունների ֆինանսական կայունության, այլև ապահովագրական համակարգի նկատմամբ վստահության և ապահովադիրների շահերի պաշտպանության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ապահովագրության տնտեսագիտության, ֆինանսական կառավարման և կարգավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանի ապահովագրական շուկայում վճարունակության վերահսկման համակարգի զարգացման և կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։
Updated: 2026-09-26Technology
Քաղաքացիական շինարարության զարգացման հեռանկարները ՀՀ-ում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքացիական շինարարության զարգացման հիմնական ուղղությունների, առկա հիմնախնդիրների և երկարաժամկետ հեռանկարների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակելի, հասարակական և սոցիալական նշանակության շենքերի կառուցման ոլորտի զարգացումն է՝ տնտեսական, քաղաքաշինական, տեխնոլոգիական և կազմակերպական գործոնների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Քննվում են շինարարության ոլորտի զարգացման նախադրյալները, ներդրումային ակտիվության նշանակությունը, շինարարական կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետությունը, նյութատեխնիկական ապահովումը և շինարարական արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնակարանային շինարարության պահանջարկին, քաղաքային բնակավայրերի ընդլայնման և վերակառուցման խնդիրներին, հասարակական ենթակառուցվածքների զարգացմանը և տարածքների արդյունավետ օգտագործմանը։ Ուսումնասիրվում են ժամանակակից շինարարական տեխնոլոգիաների, նոր նյութերի, էներգաարդյունավետ լուծումների և նախագծման նոր մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ շենքերի որակի, հուսալիության և շահագործման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սեյսմակայուն շինարարության խնդիրը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի բնական պայմանները և կառուցվող ու վերակառուցվող շենքերի անվտանգության նկատմամբ ներկայացվող պահանջների նշանակությունը։ Դիտարկվում են նաև քաղաքաշինական պլանավորման, հողօգտագործման, ինժեներական և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացման փոխհարաբերությունները, քանի որ քաղաքացիական շինարարության կայուն զարգացումը պայմանավորված է տարածքային պլանավորման ամբողջական համակարգով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել շինարարության ֆինանսավորման, ներդրումային ծրագրերի իրականացման, ոլորտի մասնագիտական ներուժի և շինարարական կազմակերպությունների մրցունակության խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բնապահպանական պահանջների, շենքերի էներգաարդյունավետության, քաղաքային միջավայրի որակի և կառուցապատման ընթացքում մշակութային ու ճարտարապետական արժեքների պահպանման անհրաժեշտությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարության տնտեսագիտության, քաղաքաշինության, շինարարական տեխնոլոգիաների և տարածքային զարգացման մոտեցումները՝ քաղաքացիական շինարարության արդյունավետ, անվտանգ և երկարաժամկետ զարգացման հնարավոր ուղղությունները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։
Updated: 2026-09-22Economics
Ներդրումների կառուցվածքը և արդյունավետությունը (ՀՀ նյութերով)
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսությունում ներդրումների կառուցվածքի և դրանց արդյունավետության համակողմանի վերլուծությանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ներդրումային գործընթացների ձևավորման տեսական և գործնական հիմքերը, ներդրումների դասակարգման առանձնահատկությունները՝ ըստ աղբյուրների, ուղղությունների և տնտեսական ոլորտների, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը երկրի տնտեսական աճի և զարգացման վրա։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական և մասնավոր ներդրումների հարաբերակցությանը, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավման միտումներին, տարածաշրջանային զարգացման անհամաչափություններին և ներդրումային միջավայրի բարելավման գործոններին։ Վերլուծվում են նաև ներդրումների արդյունավետության գնահատման ցուցանիշները, դրանց հաշվարկման մեթոդաբանությունը և տնտեսական արդյունքների վրա ունեցած ազդեցությունը՝ ընդգծելով կապիտալի օգտագործման արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է խնդիրներ, որոնք կապված են ֆինանսավորման սահմանափակումների, ներդրումային ռիսկերի, ինստիտուցիոնալ բացերի և տնտեսական քաղաքականության անկայունության հետ, ինչպես նաև առաջարկում է լուծումներ՝ ուղղված ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, կապիտալի ներհոսքի խթանմանը և տնտեսության մրցունակության բարձրացմանը։ Գիրքը արժեքավոր է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, ներդրումային վերլուծաբանների, ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ներդրումային քաղաքականությամբ և տնտեսական զարգացման խնդիրներով։
Updated: 2026-09-19