Արարատյան որդան կարմրից (Армянская/араратская кошениль, Porphyrophora Hamelii Brandt) ներկանյութի անջատումը և քրոմատոգրաֆիական ուսումնասիրությունը

Psychology

Գրքում ուսումնասիրվում են ոստիկանի անձի հոգեբանական առանձնահատկությունները և դրանց պայմանավորվածությունը մասնագիտական գործունեությամբ, վերլուծվում է իրավապահ ծառայության ազդեցությունը անհատականության ձևավորման, հուզական կայունության, սթրեսակայունության և որոշումների արագ ընդունման կարողությունների վրա, ներկայացվում են ծառայողական միջավայրի՝ ներառյալ բարձր պատասխանատվության, ռիսկային իրավիճակների և ժամանակային սահմանափակումների ազդեցությունները հոգեբանական վիճակի և վարքային դրսևորումների վրա, քննարկվում են մասնագիտական ընտրության հոգեբանական նախադրյալները, անձի արժեքային համակարգի և ծառայողական պարտականությունների միջև փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև կոնֆլիկտային իրավիճակներում վարքի ինքնակարգավորման մեխանիզմները, ուսումնասիրվում են հուզական այրման կանխարգելման և մասնագիտական ադապտացիայի հնարավորությունները, առաջարկվում են հոգեբանական աջակցության, վերապատրաստման և ընտրության կատարելագործման ուղիներ, գիրքը միավորում է տեսական մոտեցումները և կիրառական հետազոտությունները՝ նպաստելով իրավապահ համակարգում անձնակազմի հոգեբանական պատրաստվածության և արդյունավետության բարձրացմանը։

Pedagogy

Աշխատանքը նվիրված է կենսաբանության դպրոցական դասընթացի համակարգված ուսուցման տեսական և գործնական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կենսաբանական գիտելիքների այնպիսի կազմակերպման և մատուցման խնդիրն է, որը հնարավորություն է տալիս աշակերտներին առանձին փաստերի ու հասկացությունների փոխարեն ձևավորել փոխկապակցված, ամբողջական և տրամաբանորեն կառուցված գիտելիքների համակարգ։ Համակարգված ուսուցման մոտեցումը ենթադրում է, որ կենսաբանության տարբեր բաժինները, թեմաները և հասկացությունները պետք է ներկայացվեն ոչ թե մեկուսացված, այլ դրանց միջև առկա պատճառահետևանքային, կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ կապերի բացահայտմամբ։ Այս սկզբունքը հատկապես կարևոր է կենսաբանության համար, քանի որ առարկան ներառում է կենդանի համակարգերի կազմակերպման տարբեր մակարդակներ՝ բջջից և օրգանիզմից մինչև պոպուլյացիա, էկոհամակարգ և կենսոլորտ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել կենսաբանական գիտելիքների համակարգման սկզբունքները, ուսումնական նյութի ընտրության և հաջորդականության հարցերը, ինչպես նաև տարրական հասկացություններից ավելի բարդ գիտական ընդհանրացումների անցման մեթոդական առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաբանական հիմնական հասկացությունների ձևավորմանը և դրանց միջև կապերի հաստատմանը։ Աշակերտի համար կարևոր է ոչ միայն իմանալ առանձին օրգանների, գործընթացների կամ օրգանիզմների առանձնահատկությունները, այլև հասկանալ դրանց փոխկապակցվածությունը, օրինակ՝ կառուցվածքի և գործառույթի, ժառանգականության և փոփոխականության, օրգանիզմի և միջավայրի, էվոլյուցիայի և բնական ընտրության միջև։ Հետազոտության գործնական բաղադրիչը կարող է ներառել դասի կազմակերպման տարբեր ձևերի, ուսուցման մեթոդների և միջոցների վերլուծություն։ Համակարգված ուսուցմանը կարող են նպաստել թեմատիկ և ընդհանրացնող դասերը, համեմատական աղյուսակները, սխեմաները, հասկացությունների քարտեզները, դիտարկումները, լաբորատոր և գործնական աշխատանքները, փորձարարական առաջադրանքները և խնդրային ուսուցման մեթոդները։ Նման միջոցները հնարավորություն են տալիս աշակերտներին ոչ միայն յուրացնել տեղեկատվությունը, այլև ինքնուրույն բացահայտել գիտելիքների միջև կապերը և կիրառել դրանք նոր իրավիճակներում։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև միջառարկայական կապերի դերը։ Կենսաբանության ուսուցումը սերտորեն կապված է քիմիայի, ֆիզիկայի, աշխարհագրության, մաթեմատիկայի և էկոլոգիայի հետ, ուստի այդ կապերի նպատակային օգտագործումը կարող է նպաստել կենսաբանական երևույթների ավելի խոր ընկալմանը։ Օրինակ՝ նյութափոխանակության, էներգիայի փոխակերպումների, գենետիկական օրինաչափությունների կամ էկոհամակարգերի ուսումնասիրությունը կարող է պահանջել այլ առարկաներից ստացած գիտելիքների կիրառություն։ Համակարգված ուսուցման կարևոր խնդիր է նաև գիտելիքների հաջորդականությունն ու շարունակականությունը տարբեր դասարանների միջև։ Նոր նյութը պետք է հիմնվի նախկինում ձևավորված գիտելիքների և կարողությունների վրա՝ միաժամանակ ընդլայնելով ու խորացնելով դրանք։ Այս մոտեցումը կարող է կանխել գիտելիքների մասնատված յուրացումը և նպաստել երկարաժամկետ հիշողության մեջ ավելի կայուն գիտելիքային կառուցվածքների ձևավորմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև սովորողների տարիքային և անհատական առանձնահատկություններին։ Կենսաբանական հասկացությունների բարդությունը պահանջում է ուսուցման մեթոդների համապատասխանեցում աշակերտների ճանաչողական զարգացման մակարդակին։ Դպրոցական տարբեր փուլերում նույն կենսաբանական երևույթները կարող են ներկայացվել տարբեր խորությամբ՝ աստիճանաբար անցնելով նկարագրական պատկերացումներից դեպի պատճառահետևանքային և տեսական բացատրություններ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սովորողների ճանաչողական ակտիվության զարգացումը։ Համակարգված ուսուցումը արդյունավետ է այն դեպքում, երբ աշակերտը ոչ միայն ստանում է պատրաստի գիտելիք, այլև մասնակցում է դրա կառուցմանը՝ հարցադրումների, դիտարկումների, վարկածների առաջադրման, փորձերի և արդյունքների վերլուծության միջոցով։ Այդպիսի մոտեցումը նպաստում է գիտական մտածողության, տրամաբանական դատողության, խնդիրների լուծման և ինքնուրույն աշխատանքի կարողությունների զարգացմանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են մշակվել նաև սովորողների գիտելիքների գնահատման չափանիշներ և մեթոդներ։ Համակարգված գիտելիքը պետք է գնահատվի ոչ միայն փաստերի վերարտադրման, այլև հասկացությունների միջև կապերի բացահայտման, գիտելիքների կիրառման, վերլուծության, համեմատության և ընդհանրացման կարողությունների հիման վրա։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատել ուսուցման իրական արդյունքը և բացահայտել այն թեմաները, որտեղ սովորողների գիտելիքները դեռևս մասնատված են։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կապված է կենսաբանության ուսուցիչների համար ուսուցման արդյունավետ մեթոդական մոտեցումների մշակման և դասընթացի կառուցվածքի կատարելագործման հետ։ Համակարգված ուսուցման սկզբունքների կիրառումը կարող է նպաստել կենսաբանական գիտելիքների ավելի խոր և գիտակցված յուրացմանը, սովորողների հետաքրքրության բարձրացմանը և բնագիտական աշխարհայացքի ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կենսաբանության դպրոցական ուսուցումը դիտարկում է որպես փոխկապակցված գիտելիքների, կարողությունների և գիտական մտածողության ձևավորման գործընթաց՝ տեսական դրույթները կապելով դասավանդման իրական պրակտիկայի հետ և ընդգծելով ուսումնական նյութի համակարգվածության, հաջորդականության, միջառարկայական կապերի ու սովորողների ակտիվ ներգրավվածության նշանակությունը։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը նվիրված է հասարակական և բանասիրական գիտությունների ոլորտներին՝ ներկայացնելով այդ բնագավառներում իրականացված հետազոտությունները, գիտական աշխատությունները և տեսական զարգացումները։ Այն ընդգրկում է հասարակության, մշակույթի, լեզվի, գրականության, պատմության և մարդկային գործունեության տարբեր կողմերի ուսումնասիրությանը վերաբերող նյութեր, որոնք նպաստում են սոցիալական գործընթացների, ազգային և համաշխարհային մշակութային ժառանգության, ինչպես նաև լեզվական և գրական երևույթների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական և գիտամատենագիտական աղբյուր ուսանողների, հետազոտողների, դասախոսների և հասարակական ու հումանիտար գիտություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ապահովելով տվյալ ոլորտների գիտական ձեռքբերումների և ուսումնասիրությունների համակողմանի պատկերացում։

History

«Երկու գիտական օջախներ» թեման սովորաբար վերաբերում է միջնադարյան կամ վաղ նոր շրջանի այն կրթական և հոգևոր կենտրոնների համեմատական ուսումնասիրությանը, որոնք միաժամանակ կատարել են գիտական, մատենագրական և մշակութային գործունեություն՝ դառնալով տվյալ հասարակությունների մտավոր զարգացման առանցքային օջախներ։ Նման ուսումնասիրություններում «գիտական օջախ» հասկացությունը չի սահմանափակվում միայն ժամանակակից ակադեմիական ինստիտուտների իմաստով, այլ ընդգրկում է վանական համալիրներ, դպրոցներ և գրադարաններ, որտեղ զարգացել են ձեռագրական մշակույթը, թարգմանական գործունեությունը, փիլիսոփայական և աստվածաբանական մտածողությունը։ Երկու նման օջախների համեմատական վերլուծությունը թույլ է տալիս բացահայտել դրանց կազմակերպչական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, ուսուցման մեթոդները, գիտելիքի փոխանցման ձևերը և մշակութային ազդեցության շրջանակը։ Սովորաբար ընդգծվում է, որ այդ կենտրոններում գիտական գործունեությունը սերտորեն կապված է հոգևոր կյանքի հետ, և գիտելիքը դիտարկվում է որպես բարոյական կատարելության և աստվածային ճշմարտության ընկալման միջոց։ Միաժամանակ տարբեր «օջախներ» կարող են տարբերվել իրենց աշխարհագրական դիրքով, քաղաքական հովանավորությամբ և մշակութային միջավայրով, ինչը ազդում է նրանց գիտական ուղղվածության վրա՝ օրինակ՝ մեկնաբանությունների, թարգմանությունների կամ ինքնուրույն փիլիսոփայական աշխատությունների զարգացման գերակայությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, «երկու գիտական օջախների» համեմատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ միջնադարյան կրթական համակարգերի բազմազանությունը և դրանց դերը տվյալ հասարակությունների մտավոր ու մշակութային ժառանգության ձևավորման գործընթացում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում շարժական կապի ծառայությունների զարգացման գործընթացում առաջացող մարքեթինգային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շուկայի կառուցվածքի, սպառողական վարքագծի, մրցակցության և հեռահաղորդակցական ընկերությունների զարգացման ռազմավարությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են շարժական կապի շուկայի ձևավորման և ընդլայնման առանձնահատկությունները, ծառայությունների պահանջարկի փոփոխությունները, տեխնոլոգիական առաջընթացի ազդեցությունը և բաժանորդների սպասումների զարգացման միտումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում շուկայի հատվածավորմանը, նպատակային սպառողական խմբերի առանձնացմանը և տարբեր խմբերի պահանջմունքներին համապատասխան ծառայությունների ու սակագնային առաջարկների ձևավորմանը։ Վերլուծվում են գների և սակագնային քաղաքականության, ծառայությունների որակի, ծածկույթի, սպասարկման մակարդակի, ապրանքանիշի ճանաչելիության և հաճախորդների հավատարմության ազդեցությունները ընկերությունների մրցակցային դիրքերի վրա։ Կարևորվում է սպառողների վարքագծի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու ծառայություններ մատուցող ընկերության ընտրության, օպերատորի փոփոխության, նոր ծառայությունների օգտագործման և գնային առաջարկների նկատմամբ արձագանքի հիմնական գործոնները։ Քննարկվում են գովազդային հաղորդակցության, վաճառքի խթանման, հաճախորդների հետ հարաբերությունների կառավարման և շուկայում ծառայությունների առաջխաղացման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է մրցակցային միջավայրի գնահատումը և այն մարքեթինգային գործիքների բացահայտումը, որոնց միջոցով ընկերությունները կարող են տարբերակել իրենց առաջարկները և պահպանել կամ ընդլայնել հաճախորդների բազան։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նոր տեխնոլոգիաների և թվային ծառայությունների տարածման ազդեցությանը, որոնք փոխում են շարժական կապի ավանդական ծառայությունների կառուցվածքը և ստեղծում նոր պահանջներ մարքեթինգային քաղաքականության նկատմամբ։ Շուկայի զարգացման պայմաններում կարևորվում են տվյալների վրա հիմնված մարքեթինգը, անհատականացված առաջարկները, թվային սպասարկման ալիքները և հաճախորդների փորձի բարելավումը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել շուկայի վիճակագրական ցուցանիշները, սպառողների հարցումների արդյունքները և ընկերությունների գործունեության տնտեսական տվյալները՝ ոլորտի զարգացման հիմնական միտումները և խնդիրները բացահայտելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև պետական կարգավորման, մրցակցային քաղաքականության և հեռահաղորդակցության ոլորտի ընդհանուր տնտեսական միջավայրի ազդեցությունը մարքեթինգային որոշումների վրա։ Արդյունքները կարող են կիրառվել շարժական կապի ծառայությունների զարգացման ռազմավարությունների կատարելագործման, սպառողների պահանջներին առավել համապատասխան առաջարկների մշակման և ընկերությունների շուկայական գործունեության արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել մարքեթինգի, հեռահաղորդակցության տնտեսագիտության, ծառայությունների կառավարման և Հայաստանի շարժական կապի շուկայի զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Technology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հողի մշակության տարբեր համակարգերի ազդեցության ուսումնասիրմանը աշնանացան ցորենի բերքատվության վրա Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խորասանի անջրդի պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են հողի մշակման տարբեր եղանակների ազդեցությունը հողի ֆիզիկական և ագրոքիմիական հատկությունների, խոնավության պահպանման, բույսերի աճի ու զարգացման գործընթացների և վերջնական բերքատվության վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է անջրդի երկրագործության առանձնահատկությունները, հողի արդյունավետ օգտագործման մեթոդները, մշակության տեխնոլոգիական մոտեցումները և դրանց կիրառման հնարավորությունները չորային կլիմայական պայմաններում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, համեմատական գնահատումներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են ցորենի արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, հողի բերրիության պահպանմանը և գյուղատնտեսական ռեսուրսների խնայողական օգտագործմանը։ Ներկայացված ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի կայուն գյուղատնտեսության զարգացման, երաշտային պայմաններում բերքատվության բարձրացման և հողօգտագործման օպտիմալ համակարգերի ընտրության համար։ Գիրքը նախատեսված է ագրոնոմների, գյուղատնտեսական մասնագետների, հողագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և գյուղատնտեսական ոլորտի ուսանողների համար։