Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Informatics

    Компьютерное моделирование

    Компьютерное моделирование աշխատությունը տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտի ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է իրական համակարգերի և գործընթացների մաթեմատիկական ու համակարգչային մոդելավորման հիմնական սկզբունքները, այն բացատրում է մոդելի կառուցման փուլերը՝ խնդիրի ձևակերպում, մաթեմատիկական նկարագրություն, ալգորիթմի մշակում և համակարգչային իրականացման քայլեր, գիրքը անդրադառնում է դիսկրետ և շարունակական մոդելներին, սիմուլյացիայի մեթոդներին, ինչպես նաև արդյունքների վերլուծությանը և ճշգրտության գնահատմանը, միաժամանակ ընդգրկելով տարբեր ոլորտներում կիրառվող օրինակներ՝ ֆիզիկա, տնտեսագիտություն, կենսաբանություն և ինժեներական համակարգեր, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համակարգչային գիտության, մաթեմատիկական մոդելավորման և տվյալների վերլուծության ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-23
    Компьютерное моделирование
    Online

    Political Science

    Ազգային և սոցիալական-դասակարգային գործոնների հարաբերակցությունը Ինդոնեզիայի և Մալայայի կոմունիստական կուսակցությունների քաղաքականության մեջ (1950–1960-ական թվականներ)

    Աշխատությունը նվիրված է 1950–1960-ական թվականներին Ինդոնեզիայի և Մալայայի կոմունիստական կուսակցությունների քաղաքականության մեջ ազգային և սոցիալական-դասակարգային գործոնների փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է Հարավարևելյան Ասիայի երկու երկրների քաղաքական զարգացման առանձնահատկություններին, կոմունիստական շարժումների ձևավորմանն ու գործունեությանը, ինչպես նաև ազգային շահերի և սոցիալական դասակարգային նպատակների համադրման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրության առանցքում ազգային ազատագրական ձգտումների, պետական ինքնիշխանության, հասարակական վերափոխումների և դասակարգային պայքարի գաղափարական ու քաղաքական կապն է։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի այն հարցերը, թե ինչպես էին կոմունիստական կուսակցությունները մեկնաբանում ազգային և սոցիալական խնդիրների առաջնահերթությունները, ինչ տեղ էին հատկացնում ազգային միասնության գաղափարին և ինչպես էին փորձում այն համադրել սոցիալիստական գաղափարախոսության ու դասակարգային շահերի պաշտպանության հետ։ Ինդոնեզիայի և Մալայայի քաղաքական միջավայրերի համադրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու երկու երկրների կոմունիստական շարժումների զարգացման տարբեր պայմանները, քաղաքական ռազմավարությունների առանձնահատկությունները և ազգային հասարակական գործընթացների ազդեցությունը կուսակցական գաղափարախոսության ու գործունեության վրա։ Աշխատության պատմաքաղաքական նշանակությունը պայմանավորված է նաև ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի առանձնահատկություններով, երբ Հարավարևելյան Ասիայում տեղի էին ունենում գաղութային համակարգի կազմալուծման, ազգային անկախության հաստատման, պետական կառույցների ձևավորման և քաղաքական ուժերի վերադասավորման գործընթացներ։ Այս համատեքստում ազգային և դասակարգային գործոնների հարաբերակցության խնդիրը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն կոմունիստական կուսակցությունների քաղաքականությունը հասկանալու, այլև տարածաշրջանի հետպատերազմյան պատմության, գաղափարական շարժումների և հասարակական փոփոխությունների ընդհանուր օրինաչափությունները բացահայտելու համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում Հարավարևելյան Ասիայի նորագույն պատմությամբ, կոմունիստական շարժումների պատմությամբ, քաղաքական գաղափարախոսություններով, ազգային-ազատագրական գործընթացներով և միջազգային հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է ազգային ինքնորոշման, սոցիալական կառուցվածքի, քաղաքական պայքարի և գաղափարախոսության փոխազդեցության պատմական առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

    Updated: 2026-11-20
    Ազգային և սոցիալական-դասակարգային գործոնների հարաբերակցությունը Ինդոնեզիայի և Մալայայի կոմունիստական կուսակցությունների քաղաքականության մեջ (1950–1960-ական թվականներ)
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1986, Март, №3)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1986, Март, №3)
    Online

    Agriculture

    Եգիպտացորենի հասունության տարբեր ժամկետներ ունեցող հիբրիդների համեմատական ուսումնասիրությունը Արմավիրի մարզի Բաղրամյանի տարածաշրջանի պայմաններում

    Աշխատությունը նվիրված է եգիպտացորենի տարբեր հասունացման ժամկետներով հիբրիդների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի Բաղրամյանի տարածաշրջանի ագրոկլիմայական պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարբեր վաղահասության խմբերին պատկանող հիբրիդների աճի, զարգացման, հասունացման և բերքատվության առանձնահատկությունները տվյալ տարածքի պայմաններում և որոշել դրանցից առավել նպատակահարմարները գործնական մշակության համար։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ եգիպտացորենի հիբրիդների ընտրությունը պետք է համապատասխանեցվի ոչ միայն մշակաբույսի կենսաբանական առանձնահատկություններին, այլև տվյալ տարածքի ջերմային ռեժիմին, խոնավության ապահովվածությանը, հողային պայմաններին և ոռոգման հնարավորություններին։ Բաղրամյանի տարածաշրջանի պայմաններում հիբրիդների համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե հասունացման տարբեր ժամկետներն ինչպես են անդրադառնում բույսերի վեգետացիայի տևողության, ֆենոլոգիական փուլերի անցման, բերքի ձևավորման և վերջնական բերքատվության վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ծլման, ծաղկման, կողրերի ձևավորման, հատիկների հասունացման և այլ կարևոր փուլերի ժամկետները, ինչպես նաև բույսերի աճի ինտենսիվությունը և վեգետացիոն շրջանի ընդհանուր տևողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիբրիդների բերքատվությանը, բերքի կառուցվածքային տարրերին, կողրերի քանակին և չափերին, հատիկների զանգվածին, ինչպես նաև ստացված բերքի որակական հատկանիշներին։ Համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն առավել բարձր բերքատվություն ունեցող, այլև տվյալ պայմաններում առավել կայուն և վաղաժամ հասունացող հիբրիդները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր հասունության ժամկետներով հիբրիդների ագրոտեխնիկական առավելությունների և սահմանափակումների բացահայտումը։ Վաղահաս հիբրիդների օգտագործումը կարող է կարևոր լինել վեգետացիոն շրջանը կրճատելու և բերքը առավել վաղ ժամկետներում ստանալու տեսանկյունից, մինչդեռ ավելի երկար վեգետացիոն շրջան ունեցող ձևերը համապատասխան պայմանների դեպքում կարող են ապահովել այլ արտադրական առավելություններ։ Հայաստանի Արարատյան դաշտավայրի պայմաններում եգիպտացորենի հիբրիդների ուսումնասիրությունը ունի նաև գործնական հիմք․ պատմականորեն տարածաշրջանում տարբեր հիբրիդների փորձարկումներ են իրականացվել, իսկ պետական ծրագրերով Արմավիրի մարզը ներառվել է հիբրիդային եգիպտացորենի սերմացուի օգտագործման և արտադրության զարգացման միջոցառումներում։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ ստացված տվյալները կարող են հիմք ծառայել Բաղրամյանի տարածաշրջանի համար առավել հարմար հիբրիդների ընտրության, մշակության ժամկետների պլանավորման, բերքատվության բարձրացման և արտադրության արդյունավետության բարելավման համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմներին, բուսաբույծներին, գյուղատնտեսական տնտեսությունների մասնագետներին, սերմարտադրությամբ զբաղվող կազմակերպություններին, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողներին և եգիպտացորենի մշակությամբ զբաղվող տնտեսավարողներին։

    Updated: 2026-08-26
    Եգիպտացորենի հասունության տարբեր ժամկետներ ունեցող հիբրիդների համեմատական ուսումնասիրությունը Արմավիրի մարզի Բաղրամյանի  տարածաշրջանի պայմաններում
    Online

    Pedagogy

    ԴԱՍՏԻԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

    Դաստիարակության տեսությունը մանկավարժության այն բաժինն է, որը ուսումնասիրում է անձի ձևավորման, զարգացման և սոցիալականացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև դաստիարակչական գործընթացի նպատակները, բովանդակությունը, մեթոդները և կազմակերպման ձևերը։ Այն հիմնվում է այն գաղափարի վրա, որ մարդու վարքագիծը, արժեքային համակարգը և աշխարհայացքը ձևավորվում են սոցիալական միջավայրի, կրթության և նպատակային մանկավարժական ազդեցությունների համադրության արդյունքում։ Դաստիարակության տեսությունը բացահայտում է, թե ինչպես են փոխանցվում հասարակական փորձը, մշակութային արժեքները և բարոյական նորմերը նոր սերունդներին, և ինչպես կարելի է այդ գործընթացը դարձնել առավել արդյունավետ ու նպատակային։ Այն ընդգրկում է դաստիարակության հիմնական սկզբունքները՝ գիտակցվածություն, նպատակաուղղվածություն, համակարգվածություն, հետևողականություն և անհատական մոտեցում, որոնք ապահովում են անձի համակողմանի զարգացումը։ Տեսությունը նաև ուսումնասիրում է դաստիարակության տարբեր ուղղությունները՝ բարոյական, մտավոր, աշխատանքային, գեղագիտական և ֆիզիկական դաստիարակություն, որոնք միասին ձևավորում են ամբողջական և ներդաշնակ անձ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև դաստիարակության մեթոդների ուսումնասիրությունը՝ համոզում, օրինակ, վարժեցում, խրախուսում և վերահսկում, որոնք կիրառվում են ըստ տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունների։ Դաստիարակության տեսությունը մշտապես զարգանում է՝ հաշվի առնելով հասարակական փոփոխությունները, գիտության առաջընթացը և նոր մանկավարժական մոտեցումները, ինչի շնորհիվ այն շարունակում է մնալ կրթական համակարգի կարևորագույն հիմքերից մեկը։

    Updated: 2026-10-23
    ԴԱՍՏԻԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ
    Online

    Technology

    Արվեստների և նորագույն գյուտերի համառոտ նկարագրություն

    Աշխատությունը նվիրված է արվեստների, արհեստների և մարդկային ստեղծագործական գործունեության տարբեր բնագավառների ներկայացմանն ու դրանցում կիրառվող նորարարական հնարքների և տեխնիկական միջոցների ճանաչմանը։ Այն արտացոլում է գիտելիքների տարածման այն լուսավորական մոտեցումը, որի նպատակն էր ընթերցողին ծանոթացնել մարդու ստեղծագործական ու գործնական գործունեության բազմազանությանը, արհեստների զարգացմանը և տեխնիկական առաջընթացի նշանակությանը։ Աշխատության բովանդակային ուղղվածությունը միավորում է արվեստի, կիրառական գիտությունների և տեխնիկական գիտելիքների ոլորտները՝ ցույց տալով, որ մարդկային ստեղծագործությունը դրսևորվում է ոչ միայն գեղարվեստական արտահայտության, այլև նյութերի մշակման, գործիքների կատարելագործման, արտադրական եղանակների և նոր հնարքների ստեղծման միջոցով։ Արվեստ հասկացությունն այս համատեքստում ընդգրկում է մարդկային հմտության և ստեղծագործական կարողության տարբեր դրսևորումներ՝ գեղարվեստական գործունեությունից մինչև գործնական արհեստներ ու տեխնիկական աշխատանքներ։ Նոր հնարքների և գյուտերի ներկայացումը կարևորում է մարդկային մտքի զարգացումը, փորձի կուտակումը և առկա միջոցները կատարելագործելու ձգտումը։ Աշխատության ճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է տարբեր գործունեության բնագավառների միջև կապերի բացահայտմամբ։ Արհեստագործական և արտադրական աշխատանքը պահանջում է նյութերի հատկությունների իմացություն, գործիքների ճիշտ կիրառում, տեխնիկական ճշգրտություն և գործնական փորձ։ Գեղարվեստական գործունեությունն իր հերթին հիմնվում է ձևի, համաչափության, գունային ներդաշնակության, նյութի արտահայտչական հնարավորությունների և մարդկային ստեղծագործական երևակայության վրա։ Այս երկու ոլորտների համադրությունը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին հասկանալու, որ արվեստն ու տեխնիկան հաճախ փոխլրացնում են միմյանց՝ նպաստելով ինչպես գեղագիտական արժեքների ստեղծմանը, այնպես էլ մարդու կենցաղային ու աշխատանքային պայմանների բարելավմանը։ Նորարարական հնարքների կարևորումը վկայում է գիտելիքի գործնական կիրառության նկատմամբ հետաքրքրության մասին։ Մարդկության տեխնիկական առաջընթացը պայմանավորված է եղել դիտարկումների, փորձերի, հայտնագործությունների և նախորդ սերունդների ձեռքբերումների շարունակական կատարելագործմամբ։ Գործիքների, սարքերի, արտադրական եղանակների և աշխատանքային միջոցների զարգացումը փոխել է մարդու գործունեության բնույթը՝ ընդլայնելով նյութական արտադրության, շինարարության, արհեստների և արվեստների հնարավորությունները։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարևորում է ոչ միայն արդեն գոյություն ունեցող գիտելիքների ճանաչումը, այլև նոր լուծումներ որոնելու, ստեղծագործաբար մտածելու և մարդկային փորձը գործնական արդյունքի վերածելու անհրաժեշտությունը։ Երկի գաղափարական առանցքում կարելի է առանձնացնել գիտելիքի օգտակարության, ստեղծագործ աշխատանքի արժևորման և առաջընթացի կարևորության գաղափարները։ Մարդկային հմտությունները դիտարկվում են որպես հասարակության զարգացման կարևոր գործոն, իսկ նոր գյուտերն ու հնարքները՝ որպես կուտակված փորձի և մտավոր աշխատանքի արդյունք։ Նման մոտեցումը նպաստում է ընթերցողի հետաքրքրության ձևավորմանը բնության, նյութերի, գործիքների և տեխնիկական երևույթների նկատմամբ՝ խրախուսելով դիտողականությունը, հետազոտական հետաքրքրասիրությունն ու ինքնուրույն մտածողությունը։ Ուսուցողական տեսանկյունից աշխատությունը ներկայացնում է բազմաբնույթ գիտելիքների հանրամատչելի փոխանցման կարևոր օրինակ։ Արվեստների և տեխնիկական հնարքների վերաբերյալ տեղեկությունները կարող են նպաստել տարբեր մասնագիտական ուղղությունների ճանաչմանը, գործնական աշխատանքի նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը և մարդկային ստեղծագործական կարողությունների գնահատմանը։ Այն նաև ընդգծում է տեսական գիտելիքի ու գործնական փորձի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ տեխնիկական առաջընթացը պահանջում է ինչպես գիտելիք, այնպես էլ փորձարկելու և կատարելագործելու պատրաստակամություն։ Գրական և կառուցվածքային առումով աշխատությունը պատկանում է հանրամատչելի գիտակրթական գրականության այն տեսակին, որը միավորում է տարբեր բնագավառների վերաբերյալ տեղեկություններ՝ նպատակ ունենալով ընդլայնել ընթերցողի ընդհանուր գիտելիքները։ Թեմաների բազմազանությունը և գործնական ուղղվածությունը այն դարձնում են կիրառական գիտելիքների տարածմանն ուղղված հրատարակություն։ Պատմական և մշակութային առումով գիրքը կարևոր նշանակություն ունի տասնիններորդ դարի հայ լուսավորական մտքի և գիտատեխնիկական գրականության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այդ ժամանակաշրջանում Եվրոպայում արագորեն զարգանում էին արդյունաբերությունը, արտադրական տեխնոլոգիաները, արհեստները և գիտական հայտնագործությունները։ Այս փոփոխությունները մեծ հետաքրքրություն էին առաջացնում նաև հայ մտավորականության շրջանում, որը կարևորում էր եվրոպական գիտության ու տեխնիկայի նվաճումները հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու խնդիրը։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը նշանակալի դեր է ունեցել հայերեն գիտակրթական գրականության զարգացման և տարբեր գիտությունների վերաբերյալ աշխատությունների հրատարակման գործում։ Միաբանության գործունեությունը նպաստել է գիտական տեղեկությունների տարածմանը, հայերեն մասնագիտական բառապաշարի հարստացմանը և ընթերցողի մտավոր աշխարհայացքի ընդլայնմանը։ Այս աշխատությունը նույնպես արտացոլում է գիտելիքի տարածման և հասարակության կրթական առաջընթացին նպաստելու այդ լուսավորական ձգտումը։ Այն արժեքավոր է հայերեն գիտակրթական գրականության պատմության, կիրառական գիտելիքների տարածման, տեխնիկական մտքի զարգացման և տասնիններորդ դարի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստաբանների, տեխնիկայի պատմաբանների, մշակութաբանների, գիտության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, մանկավարժների և հին գիտակրթական հրատարակություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նրա ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է արվեստի, արհեստի և տեխնիկական նորարարության փոխկապակցվածության ճանաչմամբ, մարդու ստեղծագործական կարողությունների արժևորմամբ և գիտելիքը գործնական գործունեության մեջ կիրառելու կարևորության ընդգծմամբ։

    Updated: 2026-11-12
    Արվեստների և նորագույն գյուտերի համառոտ նկարագրություն