Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловИстория
Ստեփանոս Նազարյանց. երկերի ժողովածու, հատոր Բ
Հատորը նվիրված է Ստեփանոս Նազարյանցի գրական, գիտական և հասարակական ժառանգությանը՝ ներկայացնելով հայ մտավորականության պատմության մեջ նշանակալի դեր ունեցած այս գործչի գործունեության տարբեր կողմերը։ Նազարյանցը XIX դարի հայ լուսավորական շարժման կարևոր ներկայացուցիչներից էր, որի գաղափարները կապված էին կրթության զարգացման, գիտելիքի տարածման, հասարակական առաջընթացի և ազգային մշակույթի արդիականացման հետ։ Նրա աշխատություններում արտահայտված են ժամանակի մտավոր ու հասարակական կյանքի խնդիրները, լեզվի, գրականության, կրթության և փիլիսոփայական մտածողության վերաբերյալ հայացքները։ Հատորը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հեղինակի ստեղծագործական ու մտավոր ժառանգության շարունակությանը և դիտարկելու նրա գաղափարների զարգացումը ժամանակաշրջանի պատմական ու մշակութային իրողությունների համատեքստում։ Նյութը կարևոր է XIX դարի հայ հասարակական մտքի, լուսավորական գաղափարների, գրական քննադատության և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայագիտությամբ, գրականության պատմությամբ, փիլիսոփայությամբ և հայ մտավորականության գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-10-30
Политология
Современный институциональный кризис в контексте основных тенденций развития политического проекта Modernity
Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ինստիտուցիոնալ ճգնաժամի բնույթի, առաջացման նախադրյալների և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Մոդեռնության քաղաքական նախագծի պատմական ձևավորման և հիմնական միտումների համատեքստում։ Քննարկվում են ժամանակակից քաղաքական ինստիտուտների կայացման գաղափարական, սոցիալական և պատմական հիմքերը, քաղաքական իշխանության կազմակերպման սկզբունքները, պետության և հասարակության փոխհարաբերությունների փոփոխությունները, ինչպես նաև արդիականացման գործընթացների ազդեցությունը քաղաքական համակարգերի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մոդեռնության քաղաքական նախագծի հիմնարար արժեքներին և գաղափարներին՝ բանականությանը, առաջընթացին, ազատությանը, իրավական պետությանը, ժողովրդավարությանը և քաղաքական ինստիտուտների ռացիոնալ կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրվում են ազգային պետության, ներկայացուցչական ժողովրդավարության, քաղաքացիական հասարակության և քաղաքական մասնակցության ինստիտուտների ձևավորման ու փոխակերպման գործընթացները։ Դիտարկվում են քաղաքական ինստիտուտների նկատմամբ հասարակական վստահության նվազման, ներկայացուցչական կառույցների լեգիտիմության, կառավարման արդյունավետության և քաղաքական համակարգերի հարմարվողականության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են գլոբալացման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման, սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունների, մշակութային փոփոխությունների և քաղաքական հաղորդակցության նոր ձևերի ազդեցությունները ավանդական ինստիտուցիոնալ կառուցվածքների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում Մոդեռնության և հետմոդեռնության փոխհարաբերությունների վերաբերյալ տեսական քննարկումներին, քաղաքական արդիականացման տարբեր մոտեցումներին և ժամանակակից հասարակություններում ինստիտուցիոնալ վերափոխումների հնարավոր ուղղություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել քաղաքական փիլիսոփայության, ինստիտուցիոնալիզմի, սոցիոլոգիայի և քաղաքական տեսության տարբեր հայեցակարգեր՝ բացահայտելու քաղաքական ինստիտուտների ճգնաժամային դրսևորումների խորքային պատճառներն ու պատմական օրինաչափությունները։ Առանձնացվում են քաղաքական իշխանության լեգիտիմության վերաիմաստավորման, պետության կառավարման նոր մեխանիզմների ձևավորման և հասարակական պահանջմունքներին համապատասխան ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների իրականացման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից քաղաքական համակարգերի զարգացման տրամաբանության, ինստիտուցիոնալ ճգնաժամերի և արդիականացման գործընթացների փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, քաղաքական փիլիսոփայության մասնագետների, սոցիոլոգների, պատմաբանների, պետական կառավարման հետազոտողների և հասարակագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-10-15
История
Արևելագիտության հարցեր․ XXV
Գիտական ժողովածուն արևելագիտության բազմաբնույթ խնդիրների ուսումնասիրությանը նվիրված աշխատությունների և հետազոտությունների ամբողջություն է, որն ընդգրկում է Մերձավոր և Միջին Արևելքի, Հարավային Կովկասի և հարակից տարածաշրջանների պատմության, քաղաքականության, լեզուների, գրականության, կրոնի, մշակույթի ու հասարակական կյանքի տարբեր հարցեր։ Ժողովածուում արևելագիտական ուսումնասիրությունները ներկայացվում են պատմագիտական, բանասիրական, աղբյուրագիտական, մշակութաբանական և քաղաքագիտական մոտեցումների համադրությամբ՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու տարածաշրջանի ժողովուրդների պատմական զարգացման առանձնահատկությունները, միջպետական ու միջմշակութային հարաբերությունները, քաղաքական գործընթացների ձևավորման նախադրյալներն ու հետևանքները, ինչպես նաև քաղաքակրթական փոխազդեցությունների դերն ու նշանակությունը։ Հատուկ կարևորություն ունեն պատմական իրադարձությունների և գործընթացների նորովի մեկնաբանությունը, սկզբնաղբյուրների գիտական ուսումնասիրությունը, տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված հասարակական ու քաղաքական համակարգերի վերլուծությունը, լեզվական և գրական ժառանգության հետազոտությունը, ինչպես նաև կրոնական պատկերացումների, ավանդույթների և մշակութային արժեքների ուսումնասիրությունը։ Արևելագիտական հետազոտությունների կարևոր ուղղություններից է տարածաշրջանի ժողովուրդների պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, մշակութային ժառանգության պահպանման և զարգացման խնդիրների լուսաբանումը, ինչպես նաև Հայաստանի պատմական ու մշակութային կապերի ուսումնասիրությունը արևելյան երկրների և ժողովուրդների հետ։ Գիտական նյութերի բազմազանությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Արևելքը ոչ թե որպես միասնական և անփոփոխ պատմամշակութային տարածք, այլ որպես տարբեր քաղաքակրթությունների, լեզուների, կրոնների, քաղաքական շահերի և հասարակական ավանդույթների փոխազդեցության բարդ համակարգ։ Ժողովածուն կարևոր նշանակություն ունի հայ արևելագիտության գիտական ավանդույթների շարունակականության, նոր հետազոտական ուղղությունների զարգացման և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների մեթոդաբանական հարստացման տեսանկյունից։ Այն նպաստում է պատմական փաստերի ու գործընթացների համակողմանի ընկալմանը, գիտական քննարկումների ընդլայնմանը և արևելյան հասարակությունների անցյալի ու ներկայի վերաբերյալ մասնագիտական գիտելիքների խորացմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է արևելագետների, պատմաբանների, լեզվաբանների, գրականագետների, քաղաքագետների, մշակութաբանների, ասպիրանտների, ուսանողների և ընդհանրապես Մերձավոր ու Միջին Արևելքի պատմությամբ ու մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես գիտական հետազոտությունների, մասնագիտական ուսուցման և տարածաշրջանի պատմամշակութային գործընթացների ուսումնասիրման կարևոր աղբյուր։
Обновлено. 2026-11-19
Лингвистика
Ռուսաց լեզվի բառային միավորների կիրառության առանձնահատկությունները հայ երկլեզվակիրների խոսքում
Լեզվաբանական և հանրալեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ռուսերենի բառային միավորների գործածության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը հայ երկլեզվակիրների խոսքում։ Քննության են առնվում երկլեզվության պայմաններում բառապաշարի ընտրության, ռուսերեն բառերի յուրացման և տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում դրանց կիրառման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական փոխազդեցությանը, բառային փոխառություններին, իմաստային փոփոխություններին և երկու լեզուների միավորների համատեղ գործածության դրսևորումներին։ Վերլուծվում են խոսողների լեզվական միջավայրի, հաղորդակցական նպատակի, լեզվական կարողությունների և սոցիալական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները բառային ընտրության վրա։ Քննարկվում են նաև լեզվական միջամտության, կոդերի փոխարկման և բառային համակարգերի փոխազդեցության հետ կապված երևույթները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ-ռուսական երկլեզվության պայմաններում ձևավորվող խոսքային վարքի և բառագործածության հիմնական առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրալեզվաբանության, երկլեզվության տեսության, ռուսաց լեզվի ուսումնասիրության և լեզվական հաղորդակցության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Обновлено. 2026-10-07
География
Մոբիլիզմի տեսություն
Մոբիլիզմի տեսությունը երկրաբանական գիտության կարևոր տեսություններից է, որը բացատրում է մայրցամաքների և երկրակեղևի շարժումները։ Ըստ այս տեսության՝ Երկրի մակերևույթը կազմված է տեկտոնական սալերից, որոնք մշտապես շարժվում են մանթիայի ներսում տեղի ունեցող գործընթացների ազդեցությամբ։ Մոբիլիզմի գաղափարը ձևավորվել է XX դարի սկզբին գերմանացի գիտնական Ալֆրեդ Վեգեների կողմից, ով առաջ քաշեց մայրցամաքների տեղաշարժի տեսությունը։ Նա ենթադրում էր, որ ներկայիս մայրցամաքները նախկինում կազմել են մեկ միասնական մայրցամաք՝ Պանգեան, որը հետագայում բաժանվել է տարբեր մասերի։ Մոբիլիզմի տեսությունը կարևոր նշանակություն ունի երկրաշարժերի, հրաբուխների, լեռնագոյացման և օվկիանոսային հատակի ձևավորման գործընթացների բացատրության համար և հանդիսանում է ժամանակակից տեկտոնիկայի հիմքերից մեկը։
Обновлено. 2026-10-23
История
Սիրիայի հայ համայնքը 16–18-րդ դարերում․ պատմաաշխարհագրական ակնարկ
Աշխատությունը նվիրված է 16–18-րդ դարերի Սիրիայի հայ համայնքի պատմական ձևավորմանը, աշխարհագրական տարածվածությանը և հասարակական կյանքին՝ ներկայացնելով հայ ժողովրդի պատմության այն կարևոր դրվագը, որը կապված է Մերձավոր Արևելքում հայկական բնակչության ներկայության, հաստատման և համայնքային կառույցների զարգացման հետ։ Ուսումնասիրության առանցքում Սիրիայի տարածքում հայ բնակչության տեղաբաշխման, բնակության կենտրոնների, պատմական բնակավայրերի և դրանց միջև ձևավորված կապերի պատմաաշխարհագրական դիտարկումն է։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն պատմական միջավայրի մասին, որտեղ ձևավորվել և զարգացել են հայկական համայնքային օջախները՝ պայմանավորված տարածաշրջանի քաղաքական, վարչական, տնտեսական և ժողովրդագրական փոփոխություններով։ 16–18-րդ դարերը կարևոր ժամանակաշրջան էին Սիրիայի և ամբողջ Մերձավոր Արևելքի պատմության մեջ, քանի որ տարածաշրջանը գտնվում էր Օսմանյան կայսրության տիրապետության ներքո, իսկ քաղաքական կառավարման, առևտրական հարաբերությունների և բնակչության տեղաշարժերի փոփոխություններն անմիջական ազդեցություն էին ունենում այստեղ ապրող տարբեր ժողովուրդների, այդ թվում՝ հայերի կյանքի վրա։ Աշխատության պատմաաշխարհագրական ուղղվածությունը կարևոր է հատկապես հայկական բնակավայրերի և համայնքային կենտրոնների տեղորոշման, դրանց տարածքային ընդգրկման, տարածաշրջանային նշանակության ու պատմական փոխկապակցվածության ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Սիրիայի քաղաքներն ու բնակավայրերը դարեր շարունակ կարևոր դեր են ունեցել հայ ժողովրդի պատմության մեջ՝ որպես բնակության, առևտրի, արհեստագործության, կրոնական կյանքի և մշակութային հաղորդակցության կենտրոններ։ Հայ համայնքների գոյությունը Մերձավոր Արևելքում վկայում է հայկական ներկայության շարունակականության, հայրենիքից դուրս ազգային ինքնության պահպանման և տարբեր պատմական պայմաններում համայնքային կյանքի կազմակերպման մասին։ Ուսումնասիրության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև հայ բնակչության և տեղական հասարակության փոխհարաբերություններին, տարածաշրջանի բազմազգ ու բազմամշակութային միջավայրում հայկական համայնքների ունեցած դերին, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների ազդեցությանը նրանց ժողովրդագրական և տարածքային կազմի վրա։ Գիտական և ճանաչողական առումով աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Սիրիայի հայ համայնքի պատմության ուսումնասիրության, հայկական գաղթօջախների աշխարհագրության բացահայտման և հայ-արաբական պատմական առնչությունների համատեքստում։ Այն արժեքավոր է հայ գաղթօջախների պատմությամբ, սփյուռքի ձևավորման ու զարգացման գործընթացներով, Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ և պատմական աշխարհագրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։
Обновлено. 2026-11-19