Առևտրաարդյունաբերական ազատ գոտիների դերը տնտեսական զարգացման գործում (Իրանի «Քիշ» ազատ գոտու օրինակով)

Political Science

Այս գիրքը նվիրված է Թուրքիայի ներքին և արտաքին քաղաքականության ռազմավարական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով երկրի ղեկավարության քաղաքական նպատակների, տարածաշրջանային դերակատարության և միջազգային ազդեցության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է իշխանության կենտրոնացման, պետական կառավարման, անվտանգության, տնտեսական զարգացման, արտաքին քաղաքականության և աշխարհաքաղաքական հավակնությունների փոխկապակցվածությունը՝ անդրադառնալով նաև Թուրքիայի հարաբերություններին հարևան երկրների, Եվրոպայի, Մերձավոր Արևելքի և համաշխարհային ուժային կենտրոնների հետ։ Աշխատությունում քննարկվում են ազգային ինքնության, հասարակական փոփոխությունների, քաղաքական գաղափարախոսության և ժամանակակից մարտահրավերների ազդեցությունը երկրի զարգացման ընթացքի վրա՝ ներկայացնելով տարբեր վերլուծական մոտեցումներ և գնահատականներ։ Գիրքը նախատեսված է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պատմաբանների, հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Թուրքիայի քաղաքականությամբ, տարածաշրջանային զարգացումներով և համաշխարհային քաղաքական գործընթացներով։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է օրթոգոնալ շարքերի զուգամիտության և տարամիտության տեսության հիմնարար խնդիրներից մեկին՝ այն բազմությունների կառուցվածքային և չափային բնութագրմանը, որոնց վրա համապատասխան շարքերի մասնակի գումարները չեն զուգամիտում, ինչպես նաև ինտեգրալ միջինների վարքի և դրանց միջոցով ֆունկցիաների հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ֆունկցիաների ներկայացումն է օրթոգոնալ համակարգերի միջոցով, նման ներկայացումների կետային վարքը և այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է նախապես նկարագրել կամ բնութագրել տարամիտության բազմությունները։ Օրթոգոնալ շարքերի տեսությունը ֆունկցիոնալ և հարմոնիկ անալիզի կարևոր ուղղություններից է, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս բարդ ֆունկցիաները ներկայացնել ավելի պարզ բաղադրիչների հաջորդական համակցությունների միջոցով։ Օրթոգոնալ համակարգի նկատմամբ ֆունկցիայի համապատասխան գործակիցները պարունակում են տեղեկություն նրա կառուցվածքի մասին, իսկ դրանցից կազմված շարքի զուգամիտության ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե որքանով է այդ ներկայացումը վերականգնում սկզբնական ֆունկցիան տարբեր իմաստներով։ Սակայն միջին քառակուսային կամ այլ ինտեգրալային իմաստով զուգամիտությունը ինքնին դեռևս չի երաշխավորում յուրաքանչյուր կետում զուգամիտություն, ինչի հետևանքով առաջանում է տարամիտության բացառիկ բազմությունների մանրամասն ուսումնասիրման անհրաժեշտություն։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հարցի վրա, թե ինչպիսի բազմություններ կարող են հանդես գալ որպես օրթոգոնալ շարքի տարամիտության բազմություններ և ինչպիսի պայմաններ պետք է բավարարեն դրանք։ Այս խնդիրը պահանջում է բազմությունների չափային, տոպոլոգիական և ֆունկցիոնալ հատկությունների համատեղ ուսումնասիրություն։ Տարամիտության բազմությունը կարող է դիտարկվել որպես այն կետերի ամբողջություն, որոնցում շարքի մասնակի գումարների հաջորդականությունը չունի վերջավոր սահման կամ ցուցաբերում է այլ տեսակի անկայուն վարք։ Հետազոտության խնդիրներից է ոչ միայն ապացուցել որոշակի դասի բազմությունների վրա տարամիտության հնարավորությունը, այլև պարզել հակադարձ պնդումները՝ արդյոք տվյալ հատկություններով յուրաքանչյուր բազմության համար կարելի է կառուցել համապատասխան օրթոգոնալ շարք, որի տարամիտության բազմությունը ճշգրտորեն կամ որոշակի չափային իմաստով համընկնի այդ բազմության հետ։ Նման խնդիրները հայտնի են որպես բնութագրման խնդիրներ և կարևոր տեղ են զբաղեցնում իրական ու հարմոնիկ անալիզում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում օրթոգոնալ համակարգերի ընդհանուր հատկություններին։ Օրթոգոնալությունը հնարավորություն է տալիս գործակիցների և մասնակի գումարների ուսումնասիրության ժամանակ կիրառել հիլբերտյան տարածությունների երկրաչափական կառուցվածքը, էներգետիկ տիպի գնահատականները և ինտեգրալային անհավասարությունները։ Միաժամանակ տարբեր օրթոգոնալ համակարգեր կարող են էապես տարբերվել իրենց կետային զուգամիտության հատկություններով։ Այդ պատճառով աշխատանքում կարող են համադրվել ընդհանուր օրթոգոնալ համակարգերի վերաբերյալ արդյունքները և որոշակի կառուցվածք ունեցող համակարգերի առանձնահատկությունները՝ պարզելու համար, թե որ երևույթներն են ընդհանուր և որոնք են պայմանավորված կոնկրետ համակարգի կառուցվածքով։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է մասնակի գումարների հաջորդականության ուսումնասիրությունը։ Յուրաքանչյուր վերջավոր մասնակի գումար ներկայացնում է սկզբնական շարքի մոտարկում, իսկ դրանց վարքը կետ առ կետ որոշում է շարքի զուգամիտությունը։ Եթե այդ հաջորդականությունը տվյալ կետում կայունանում է որոշակի սահմանային արժեքի շուրջ, խոսվում է կետային զուգամիտության մասին, մինչդեռ անկայուն կամ անսահմանափակ վարքը կարող է առաջացնել տարամիտություն։ Հետևաբար մասնակի գումարների առավելագույն արժեքների, տատանումների և սահմանային վարքի գնահատումը կարևոր գործիք է տարամիտության բազմությունների բնույթը հասկանալու համար։ Կարևորվում է չափի տեսության կիրառումը։ Շատ դեպքերում անհրաժեշտ է տարբերակել ամենուրեք զուգամիտությունը գրեթե ամենուրեք զուգամիտությունից։ Զրոյական չափ ունեցող բազմությունը կարող է կետային իմաստով բարդ կառուցվածք ունենալ, սակայն ինտեգրալային տեսանկյունից համարվել բացառիկ։ Այդ պատճառով տարամիտության բազմությունների բնութագրման ժամանակ ուսումնասիրվում են ոչ միայն դրանց առկայությունը, այլև չափը, ներքին կառուցվածքը և այլ չափատեսական հատկանիշներ։ Սա հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ ձևակերպել օրթոգոնալ շարքերի զուգամիտության վերաբերյալ արդյունքները և առանձնացնել այն բացառիկ բազմությունները, որոնց վրա ընդհանուր օրինաչափությունները կարող են չգործել։ Առանձին ուղղություն է բազմությունների տոպոլոգիական հատկությունների ուսումնասիրությունը։ Տարամիտության բազմությունը կարող է լինել բաց, փակ, հաշվելի միավորումների կամ հատումների միջոցով ներկայացվող ավելի բարդ բազմություն։ Տոպոլոգիական դասակարգումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե տարամիտության երևույթը որքանով է կապված բազմության տեղային կառուցվածքի հետ։ Բնութագրման արդյունքները հատկապես արժեքավոր են այն դեպքում, երբ հնարավոր է անհրաժեշտ և բավարար պայմանների միջոցով նկարագրել տարամիտության բազմությունների ամբողջ դասը։ Նման արդյունքը թույլ է տալիս ոչ միայն հասկանալ արդեն տրված շարքի վարքը, այլև հակառակ ուղղությամբ՝ որոշակի բազմության համար կառուցել պահանջվող հատկություններով շարք։ Աշխատության մյուս առանցքային թեման ինտեգրալ միջինների ուսումնասիրությունն է։ Ինտեգրալ միջինները հնարավորություն են տալիս ֆունկցիայի տեղային կամ գլոբալ վարքը նկարագրել նրա արժեքների միջինացված բնութագրերի միջոցով։ Միջինացման գործընթացը հաճախ մեղմացնում է կետային անկանոնությունները և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այնպիսի ֆունկցիաներ, որոնց անմիջական կետային վարքը չափազանց բարդ է։ Օրթոգոնալ շարքերի համատեքստում ինտեգրալ միջինների գնահատականները կարող են օգտագործվել մասնակի գումարների, մնացորդների կամ համապատասխան առավելագույն ֆունկցիաների վարքը ուսումնասիրելու համար։ Այս կապը կարևոր է, քանի որ ինտեգրալային գնահատականներից որոշակի պայմաններում հնարավոր է ստանալ կետային զուգամիտության կամ գրեթե ամենուրեք զուգամիտության վերաբերյալ եզրակացություններ։ Հետազոտության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տարբեր աստիճանային միջիններ և դրանց սահմանային վարքը։ Ֆունկցիայի կամ շարքի մասնակի գումարների տարբեր աստիճաններով ինտեգրումը հնարավորություն է տալիս չափել դրանց մեծ արժեքների տարածվածությունը և գնահատել տատանումների ինտենսիվությունը։ Նման բնութագրերը հատկապես կարևոր են այն դեպքում, երբ սովորական կետային սահմանը գոյություն չունի կամ դժվար է անմիջականորեն ուսումնասիրել։ Ինտեգրալ միջինների միջոցով հնարավոր է տարբերել այն իրավիճակները, երբ տարամիտությունը պայմանավորված է փոքր բացառիկ բազմությամբ, այն դեպքերից, երբ անկայուն վարքը տարածված է ավելի մեծ բազմության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում առավելագույն ֆունկցիաների և համապատասխան անհավասարությունների կիրառմանը։ Օրթոգոնալ շարքի մասնակի գումարների առավելագույն արժեքը յուրաքանչյուր կետում կարող է ծառայել որպես շարքի կետային վարքի կարևոր ցուցիչ։ Եթե հնարավոր է ստանալ այդ առավելագույն ֆունկցիայի ինտեգրալային գնահատական, ապա հաճախ հնարավոր է եզրակացություններ անել մասնակի գումարների գրեթե ամենուրեք սահմանափակության և զուգամիտության վերաբերյալ։ Հակառակ ուղղությամբ համապատասխան գնահատականների խախտումը կարող է կապված լինել տարամիտության երևույթների հետ։ Այսպիսով առավելագույն օպերատորների ուսումնասիրությունը կապ է ստեղծում ֆունկցիոնալ նորմերով արտահայտվող գլոբալ հատկությունների և կետային վարքի միջև։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կառուցողական մեթոդներին։ Տարամիտության բազմությունների բնութագրման խնդիրներում հաճախ անհրաժեշտ է ոչ միայն ընդհանուր գոյության թեորեմ ապացուցել, այլև կառուցել որոշակի գործակիցներով օրթոգոնալ շարք, որն ունի նախապես սահմանված վարք ընտրված բազմության վրա։ Նման կառուցումները կարող են հիմնվել գործակիցների հատուկ ընտրության, շարքի առանձին հատվածների խմբավորման և տարբեր կետային տիրույթներում մասնակի գումարների վերահսկման վրա։ Կառուցողական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ ընդհանուր զուգամիտության թեորեմների սահմանները և բացահայտել, թե որքան բարդ կարող է լինել օրթոգոնալ ներկայացումների կետային վարքը նույնիսկ այն դեպքում, երբ գործակիցները բավարարում են բավական խիստ ինտեգրալային պայմանների։ Հետազոտության տեսական հիմքում կարող են լինել Լեբեգի ինտեգրալի, չափի տեսության, ֆունկցիոնալ տարածությունների, օրթոգոնալ համակարգերի և իրական անալիզի մեթոդները։ Օգտագործվում են ինտեգրալային գնահատականներ, սահմանային անցումներ, չափով զուգամիտության սկզբունքներ և բացառիկ բազմությունների հատկությունների վերլուծություն։ Հատուկ նշանակություն ունեն այն մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս ընդհանուր ինտեգրալային տեղեկատվությունից անցնել կետային եզրակացությունների։ Այդ անցումը օրթոգոնալ շարքերի տեսության ամենանուրբ խնդիրներից է, քանի որ նորմով փոքր տարբերությունը պարտադիր չէ, որ յուրաքանչյուր կետում առաջացնի փոքր տարբերություն։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է զուգամիտության տարբեր տեսակների փոխհարաբերությունը։ Կետային, գրեթե ամենուրեք, չափով և միջին իմաստով զուգամիտությունները տարբեր ուժգնության հասկացություններ են, և դրանց միջև անցումները պահանջում են լրացուցիչ պայմաններ։ Օրթոգոնալ շարքերը հարմար միջավայր են այդ տարբերությունները ուսումնասիրելու համար, քանի որ օրթոգոնալության շնորհիվ հաճախ հնարավոր է ստանալ ուժեղ ինտեգրալային գնահատականներ, մինչդեռ կետային վարքը կարող է մնալ բավական բարդ։ Տարամիտության բազմությունների ուսումնասիրությունը հենց այդ տարբերության խորքային արտահայտություններից մեկն է։ Առանձին նշանակություն ունեն սահմանային դեպքերը, երբ ընդհանուր զուգամիտության արդյունքների պայմանները փոքր-ինչ թուլացնելու դեպքում հնարավոր է ստանալ հակառակ վարք։ Նման օրինակներն ու հակաօրինակները հնարավորություն են տալիս որոշել թեորեմների պայմանների ճշգրտությունը և պարզել, թե որ սահմանափակումներն են իրականում անհրաժեշտ։ Բնութագրման խնդրի տեսանկյունից հատկապես կարևոր է տարբերակել բավարար պայմանները անհրաժեշտ պայմաններից և հնարավորության դեպքում հասնել դրանց համարժեք ձևակերպմանը։ Այդպիսի արդյունքները տալիս են տարամիտության բազմությունների կառուցվածքի առավել ամբողջական նկարագրությունը։ Ինտեգրալ միջինների ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև դրանց ասիմպտոտիկ վարքի գնահատում։ Երբ միջինացման պարամետրը կամ ինտեգրման տիրույթը փոփոխվում է, ստացված մեծությունների սահմանային վարքը կարող է արտացոլել ֆունկցիայի տեղային հատկությունները։ Այս տեսանկյունից ինտեգրալ միջինները հանդես են գալիս որպես ֆունկցիայի անկանոնությունների չափման գործիք։ Դրանց աճի կամ սահմանափակության պայմանները կարող են կապվել որոշակի բազմությունների վրա շարքի վարքի հետ և օգտագործվել տարամիտության բնույթի ավելի նուրբ դասակարգման համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է օրթոգոնալ շարքերի տեսության երկու փոխկապակցված ուղղություններ՝ կետային տարամիտության բացառիկ բազմությունների ուսումնասիրությունը և ինտեգրալային միջինների միջոցով ֆունկցիաների ու մասնակի գումարների գլոբալ վարքի գնահատումը։ Այս խնդիրների համատեղ դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել օրթոգոնալ ներկայացումների սահմանային հատկությունների մասին և բացահայտել կապերը չափի տեսության, իրական անալիզի և ֆունկցիոնալ անալիզի միջև։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է օրթոգոնալ շարքերի տարամիտության հնարավոր բազմությունների կառուցվածքի, դրանց չափային ու տոպոլոգիական հատկությունների, մասնակի գումարների սահմանային վարքի և ինտեգրալ միջինների տեսության խորացված մաթեմատիկական ուսումնասիրություն։ Այն կարող է օգտակար լինել իրական և հարմոնիկ անալիզի, ֆունկցիոնալ անալիզի, օրթոգոնալ շարքերի, չափի ու ինտեգրալի տեսության ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, մաթեմատիկոսների, դասախոսների, ասպիրանտների և բարձր կուրսերի ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի զինված ուժերում 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին իրականացված արդիականացման գործընթացների պատմաքաղաքական և ռազմավարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում զինված ուժերի կազմակերպական կառուցվածքի, տեխնոլոգիական ապահովվածության, կառավարման համակարգերի և պաշտպանական արդյունաբերության զարգացման միջև փոխկապակցվածությունն է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում 1980-ական թվականներից ձևավորված պաշտպանական արդյունաբերության նոր քաղաքականությանը, որի շրջանակում զինված ուժերի արդիականացումը աստիճանաբար կապվեց ազգային արդյունաբերական կարողությունների ընդլայնման, միջազգային համագործակցության, համատեղ արտադրության և տեխնոլոգիական կարողությունների զարգացման հետ։ Թուրքիայի պաշտպանական արդյունաբերության պետական մարմնի պատմական տվյալներով՝ 1985 թվականին ստեղծված համապատասխան կառույցի նպատակներից էին զինված ուժերի արդիականացումը և ժամանակակից տեխնոլոգիաների վրա հիմնված ազգային պաշտպանական արդյունաբերության զարգացումը, իսկ 1990–2000 թվականներին գնումների քաղաքականության մեջ պատրաստի արտադրանքի ձեռքբերումից աստիճանաբար անցում էր կատարվում համատեղ արտադրության ուղղությամբ։ 2000-ականներից ավելի մեծ նշանակություն ստացավ հիմնական հարթակների նախագծման և տեղական արդյունաբերական կարողությունների զարգացման մոտեցումը։ Հետազոտության շրջանակում այս փոփոխությունները դիտարկվում են նաև ՆԱՏՕ-ին Թուրքիայի անդամակցության և դաշինքի շրջանակում փոխգործունակության պահանջների համատեքստում։ 21-րդ դարի սկզբին ՆԱՏՕ-ն իր անդամների ռազմական կարողությունների վերափոխման կարևոր ուղղություններ էր համարում ժամանակակից, ավելի կիրառելի և տեղակայման համար հարմար ուժերի ձևավորումը, ինչն ընդհանուր միջավայր էր ստեղծում նաև Թուրքիայի ռազմական բարեփոխումների համար։ Քննվում են պաշտպանական պլանավորման, կառավարման և հրամանատարական համակարգերի փոփոխությունները, ռազմական տեխնոլոգիաների արդիականացումը, ինչպես նաև տեղական գիտահետազոտական ու արտադրական ներուժի դերի աճը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ արդիականացումը միայն տեխնիկական վերազինում չէ, այլ ներառում է նաև անձնակազմի պատրաստության, կազմակերպական կառուցվածքի, ռազմավարական պլանավորման և ռազմական կառավարման փոփոխություններ։ Կարևորվում է պաշտպանական արդյունաբերության և պետական քաղաքականության փոխհարաբերությունը, քանի որ տեղական արտադրական ներուժի զարգացումը դիտարկվում էր արտաքին մատակարարումներից կախվածությունը նվազեցնելու և տեխնոլոգիական կարողությունները ընդլայնելու քաղաքականության շրջանակում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել Թուրքիայի զինված ուժերի վերափոխումը որպես ռազմական, քաղաքական, տեխնոլոգիական և արդյունաբերական գործոնների փոխազդեցությամբ պայմանավորված երկարաժամկետ գործընթաց՝ այն տեղադրելով նաև ՆԱՏՕ-ի ռազմական վերափոխումների և տարածաշրջանային անվտանգության փոփոխվող միջավայրի համատեքստում։

Economics

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պարենային անվտանգության կառավարման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով երկրի տնտեսական, գյուղատնտեսական, սոցիալական և աշխարհաքաղաքական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ պարենային անվտանգությունը միայն անհրաժեշտ քանակությամբ սննդամթերքի արտադրության կամ ներմուծման ապահովման խնդիր չէ, այլ բազմաբաղադրիչ համակարգ, որը ներառում է պարենի առկայությունը, բնակչության համար դրա տնտեսական և ֆիզիկական մատչելիությունը, սննդի պատշաճ օգտագործումը և մատակարարման կայունությունը։ ՀՀ կառավարության կողմից հաստատված պարենային անվտանգության համակարգի զարգացման ռազմավարությունը նույնպես հիմնվում է այս չորս հիմնական ուղղությունների վրա և նախատեսում է համապատասխան միջոցառումներ՝ բնակչության տարբեր խմբերի համար պարենային ապահովվածության բարելավման նպատակով։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի պարենային անվտանգության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ գյուղատնտեսական արտադրության ծավալները, բնական և կլիմայական ռիսկերը, ներմուծումից կախվածությունը, գյուղատնտեսական հումքի և պարենային ապրանքների գների փոփոխությունները, բնակչության եկամուտների մակարդակը, ենթակառուցվածքների վիճակը և միջազգային շուկաներում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսապես կարևոր պարենային ապրանքների ինքնաբավության մակարդակին, քանի որ որոշ ապրանքների արտադրության սահմանափակ հնարավորությունները կարող են մեծացնել արտաքին շուկաների նկատմամբ կախվածությունը և բարձրացնել մատակարարման խափանումների ռիսկը։ Պարենային անվտանգության ռազմավարական մոտեցումներում որպես կարևոր խնդիրներ առանձնացվում են նաև բնական աղետների հետևանքները, պահուստների և պաշարների ձևավորման արդյունավետությունը, պահեստավորման ենթակառուցվածքների զարգացումը և ցածր ինքնաբավություն ունեցող ապրանքների ներմուծման արտաքին ռիսկերի կառավարումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պետական կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, քանի որ պարենային անվտանգության ապահովումը պահանջում է գյուղատնտեսության, տնտեսության, սոցիալական պաշտպանության, առողջապահության, արտակարգ իրավիճակների և այլ ոլորտների քաղաքականությունների համակարգված իրականացում։ Այդ շրջանակում կարևոր են պետական պարենային պահուստների ձևավորումն ու կառավարումը, ռազմավարական պաշարների բավարար մակարդակի պահպանումը, ճգնաժամային իրավիճակներում արագ արձագանքման մեխանիզմների զարգացումը և պարենային մատակարարման շղթաների շարունակականության ապահովումը։ ՀՀ ռազմավարական փաստաթղթերում որպես առաջնահերթություն նշվում են նաև բավարար պարենային պաշարների և կենսապես կարևորագույն պարենամթերքի նյութական պահուստի առկայությունը, անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների զարգացումը և պարենային արժեշղթաներում կորուստների նվազեցումը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև գյուղատնտեսության արտադրողականության բարձրացման, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման, ոռոգման և պահեստավորման համակարգերի բարելավման, գյուղատնտեսական ապահովագրության, արտադրողների ֆինանսավորման և շուկաների հասանելիության ընդլայնման խնդիրներին։ Այս միջոցառումները կարևոր են ոչ միայն ներքին պահանջարկի բավարարումն ապահովելու, այլև տեղական արտադրողների մրցունակությունը բարձրացնելու և գյուղատնտեսական արտադրության նկատմամբ արտաքին ցնցումների ազդեցությունը նվազեցնելու համար։ Պարենային անվտանգության մեկ այլ կարևոր բաղադրիչ է բնակչության տնտեսական հասանելիությունը․ նույնիսկ սննդամթերքի բավարար ֆիզիկական առկայության պայմաններում դրա բարձր գները կամ բնակչության եկամուտների ցածր մակարդակը կարող են սահմանափակել տարբեր սոցիալական խմբերի լիարժեք սննդով ապահովվածությունը։ Այդ պատճառով կառավարման համակարգի կատարելագործումը ենթադրում է նաև սոցիալական քաղաքականության, գնային միջավայրի, զբաղվածության և եկամուտների հետ կապված գործոնների համատեղ դիտարկում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նաև պարենի որակի և անվտանգության ապահովումը, քանի որ պարենային ապահովվածությունը չի կարող սահմանափակվել սննդամթերքի քանակական հասանելիությամբ։ ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության համակարգի զարգացման ռազմավարությունը նախատեսում է օրենսդրության կատարելագործում, սննդի ամբողջ շղթայի վերահսկելիության ապահովում, լաբորատոր կարողությունների զարգացում, հետագծելիության համակարգերի ներդրում և վտանգների վերլուծության ու հսկման կրիտիկական կետերի սկզբունքների կիրառում։ Հետազոտության շրջանակում կարող է կարևորվել նաև տեղեկատվական և վերլուծական համակարգերի զարգացումը, քանի որ արդյունավետ կառավարումը պահանջում է պարենային շուկաների, արտադրության, ներմուծման, պահուստների, գների և սպառման վերաբերյալ հավաստի ու ժամանակին տվյալներ։ Նման համակարգերի կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս ավելի վաղ հայտնաբերել հնարավոր ճգնաժամերը, գնահատել ռիսկերը և պետական միջոցները նպատակաուղղել առավել խոցելի ուղղություններին։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ դրա շրջանակում առաջարկվող մոտեցումները կարող են օգտագործվել պարենային անվտանգության պետական քաղաքականության կատարելագործման, գյուղատնտեսական արտադրության խթանման, ռազմավարական պաշարների կառավարման, ներմուծման ռիսկերի նվազեցման և բնակչության համար սննդամթերքի մատչելիության բարձրացման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը պարենային անվտանգությունը դիտարկում է որպես տնտեսական, սոցիալական, գյուղատնտեսական և կառավարչական գործոնների փոխկապակցված համակարգ և նպատակ ունի բացահայտելու Հայաստանի Հանրապետությունում դրա կառավարման հիմնական խոչընդոտները՝ առաջարկելով համակարգի կայունության, ճկունության և դիմակայունության բարձրացման հնարավոր ուղղություններ։

Environmental Science

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի հազվագյուտ և անհետացող դեղաբույսերի ուսումնասիրմանը, դրանց պահպանության, բնական պոպուլյացիաների վերականգնման և վերարտադրության հիմնախնդիրներին։ Գրքում ներկայացվում են Հայաստանի դեղաբույսերի կենսաբազմազանությունը, դրանց տարածվածության առանձնահատկությունները, կենսաբանական և էկոլոգիական հատկանիշները, ինչպես նաև բնական միջավայրում դրանց թվաքանակի նվազման հիմնական պատճառները։ Հեղինակը վերլուծում է հազվագյուտ տեսակների պահպանության ժամանակակից մոտեցումները, սերմնաբուծության, վեգետատիվ բազմացման, արհեստական աճեցման և բնական պաշարների վերականգնման մեթոդները՝ գնահատելով դրանց արդյունավետությունը և կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև դեղաբույսերի տնտեսական, բուժական և գիտական արժեքին, դրանց ռացիոնալ օգտագործման սկզբունքներին, պահպանվող տարածքների դերին և բնապահպանական քաղաքականության նշանակությանը բուսական կենսաբազմազանության պահպանման գործում։ Գրքում ներկայացված են գիտական ուսումնասիրությունների արդյունքներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել Հայաստանի արժեքավոր դեղաբույսերի գենոֆոնդի պահպանմանը, կայուն օգտագործմանը և հետագա վերարտադրությանը։ Գիրքը նախատեսված է բուսաբանների, կենսաբանների, բնապահպանների, դեղաբույսերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, անտառագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի բուսական աշխարհի պահպանության և կենսաբազմազանության հիմնահարցերով։