Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Միջոցառումներ Վ.Ի. Լենինի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ
Պատմամշակութային և մեթոդական բնույթի այս նյութը նվիրված է Վ. Ի. Լենինի ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ կազմակերպվող հոբելյանական միջոցառումների բովանդակությանն ու կազմակերպման սկզբունքներին։ Ներկայացվում են հիշարժան տարեթվի շրջանակում իրականացվող գաղափարական, կրթական, մշակութային և լուսավորչական աշխատանքների հնարավոր ձևերն ու ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարաններում, կրթական և մշակութային հաստատություններում թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրականության տեսությունների, զեկուցումների, հանդիպումների և այլ միջոցառումների կազմակերպմանը։ Քննարկվում են համապատասխան գրականության ընտրության, մատենագիտական նյութերի օգտագործման և տեղեկատվական աշխատանքի կազմակերպման մեթոդական մոտեցումները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու խորհրդային ժամանակաշրջանում հոբելյանական տարեթվերին նվիրված հանրային և մշակութային միջոցառումների կազմակերպման առանձնահատկությունների մասին։ Այն միաժամանակ կարող է դիտարկվել որպես ժամանակաշրջանի գաղափարական և մշակութային քաղաքականությունը բնութագրող պատմական աղբյուր։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, խորհրդային պատմության, մշակութային քաղաքականության և հասարակական-քաղաքական կյանքի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-07
History
The Armenian kingdom of Cilicia
Աշխատությունը նվիրված է Կիլիկյան Հայքի պատմությանը՝ դիտարկելով այն որպես միջնադարյան հայկական պետականության առանձնահատուկ օրինակ՝ իր քաղաքական, տնտեսական, ռազմական և մշակութային առանձնահատկություններով։ Գրքում ներկայացվում է Կիլիկյան Հայքի կառավարման համակարգը, արքայատոհմերի պատմությունը, դիվանագիտական հարաբերությունները հարակից երկրների և եվրոպական պետությունների հետ, ինչպես նաև ռազմական ճակատամարտերը և պաշտպանական կառույցների զարգացման ընթացքը։ Հեղինակը վերլուծում է քաղաքակրթական, տնտեսական և առևտրային կապերը, դավանանքների և մշակութային ինստիտուտների դերը, ինչպես նաև քաղաքային և գյուղական կյանքի առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում Կիլիկյան Հայաստանի մշակութային ժառանգությանը՝ գրականության, ճարտարապետության, կրոնական արվեստի և հասարակական կյանքի տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմաբանների, տարածաշրջանային հետազոտողների, աշակերտների և ուսանողների համար՝ նպաստելով Կիլիկյան Հայքի ամբողջական ու համակարգված ընկալմանը միջնադարյան պատմության համատեքստում։
Updated: 2026-09-11Economics
Ազգային անվտանգության տնտեսական սպառնալիքները և դրանց հաղթահարման ուղիները ՀՀ-ում
Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության համակարգում տնտեսական անվտանգության դերին, տնտեսական սպառնալիքների բացահայտմանը, դրանց հնարավոր հետևանքների գնահատմանը և հաղթահարման արդյունավետ ուղիների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ ազգային անվտանգությունը չի սահմանափակվում միայն ռազմական կամ քաղաքական պաշտպանվածությամբ․ պետության կայունությունն ու ինքնիշխանությունը մեծապես կախված են նաև տնտեսության դիմակայունությունից, ֆինանսական համակարգի կայունությունից, արտադրական ներուժից, էներգետիկ և պարենային ապահովվածությունից, արտաքին տնտեսական հարաբերությունների հավասարակշռվածությունից և բնակչության սոցիալ-տնտեսական բարեկեցությունից։ ՀՀ ազգային անվտանգության ռազմավարական մոտեցումներում ևս կայուն զարգացումը և տնտեսական աճը դիտարկվում են ազգային անվտանգության ապահովման կարևոր բաղադրիչներ։ Աշխատանքի շրջանակում տնտեսական սպառնալիքները կարող են դիտարկվել ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին ծագման տեսանկյունից։ Դրանց շարքում կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել տնտեսության արտաքին շուկաներից և ներմուծումից չափազանց մեծ կախվածությունը, արտահանման սահմանափակ դիվերսիֆիկացիան, արտաքին առևտրային անհավասարակշռությունները, ֆինանսական և մակրոտնտեսական անկայունության ռիսկերը, պետական պարտքի և բյուջետային սահմանափակումների հետ կապված խնդիրները, գործազրկությունը, տարածքային տնտեսական անհամաչափությունները, ցածր արտադրողականությունը և տեխնոլոգիական հետընթացը։ ՀՀ տնտեսության վերաբերյալ նախկին ռազմավարական ծրագրերում որպես անվտանգության տեսանկյունից կարևոր ռիսկեր առանձնացվել են արտաքին աղբյուրներից կախվածության աճը, ներմուծման գերազանցումը արտահանման նկատմամբ, արտահանման ցածր դիվերսիֆիկացիան, տեխնոլոգիական և ինովացիոն զարգացման բացը, տարածքային անհամաչափ զարգացումը և ենթակառուցվածքների ու ներքին խնայողությունների անբավարար մակարդակը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը և դրանց կապը ազգային անվտանգության հետ։ Փոքր և բաց տնտեսության պայմաններում արտաքին տնտեսական միջավայրի փոփոխությունները կարող են արագ փոխանցվել ներքին շուկա՝ ազդելով առևտրի, ներդրումների, փոխարժեքի, գների, զբաղվածության և պետական եկամուտների վրա։ Այդ պատճառով տնտեսական անվտանգության ամրապնդումը պահանջում է ոչ միայն ընթացիկ տնտեսական ցուցանիշների բարելավում, այլև երկարաժամկետ դիմակայունության ձևավորում։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի տնտեսության դիվերսիֆիկացումը՝ արտադրության և արտահանման կառուցվածքում ավելի մեծ թվով մրցունակ ոլորտների ձևավորման միջոցով։ Կարևոր է նաև տեղական արտադրական կարողությունների զարգացումը, տեխնոլոգիական արդիականացումը, նորարարությունների խթանումը և բարձր ավելացված արժեք ստեղծող ոլորտների ընդլայնումը։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև ֆինանսական անվտանգության բաղադրիչը, որը ներառում է բանկային և ֆինանսական համակարգի կայունությունը, պետական ֆինանսների արդյունավետ կառավարումը, գնաճային և արժութային ռիսկերի վերահսկումը, ինչպես նաև տնտեսության նկատմամբ ներդրողների և քաղաքացիների վստահության պահպանումը։ ՀՀ ֆինանսական քաղաքականության ռազմավարական մոտեցումներում տնտեսական անվտանգության կարևոր նախապայման է դիտարկվում կայուն մակրոտնտեսական միջավայրը, իսկ տնտեսական աճի կայունության համար կարևորվում են տնտեսության բազմազանեցումը, արդյունավետ հարկաբյուջետային քաղաքականությունը և ֆինանսական միջնորդության զարգացումը։ Առանձին ուշադրության են արժանի էներգետիկ և պարենային անվտանգության խնդիրները, քանի որ կենսական նշանակության ապրանքների և էներգակիրների մատակարարման արտաքին կախվածությունը կարող է տնտեսական վտանգները վերածել ավելի լայն ազգային անվտանգության սպառնալիքների։ Այս տեսանկյունից կարևոր են էներգետիկ աղբյուրների և մատակարարման ուղիների բազմազանեցումը, վերականգնվող էներգետիկայի զարգացումը, ռազմավարական պաշարների ձևավորումը, գյուղատնտեսության արտադրողականության բարձրացումը և պարենային շղթաների կայունության ապահովումը։ Տնտեսական անվտանգության ժամանակակից ընկալման մեջ կարևոր է նաև տեխնոլոգիական և թվային բաղադրիչը, քանի որ տնտեսության թվայնացման խորացումը միաժամանակ ստեղծում է նոր հնարավորություններ և նոր խոցելիություններ։ Տեղեկատվական համակարգերի խափանումները, կիբեռսպառնալիքները կամ կարևոր ենթակառուցվածքների նկատմամբ տեխնոլոգիական կախվածությունը կարող են ունենալ ուղղակի տնտեսական հետևանքներ, ուստի տնտեսական դիմակայունությունը պահանջում է նաև ենթակառուցվածքների և տվյալների պաշտպանության բարձր մակարդակ։ Հայաստանի ազգային անվտանգության փաստաթղթերում տեղեկատվական անվտանգությունը դիտարկվում է ազգային անվտանգության բաղկացուցիչ մաս։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ տնտեսական սպառնալիքների հաղթահարումը պահանջում է համակարգված պետական քաղաքականություն՝ ներառելով հարկաբյուջետային և դրամավարկային կայունություն, ներդրումային միջավայրի բարելավում, արտահանման խթանում, տնտեսական մրցակցության զարգացում, մարդկային կապիտալի և կրթության ներդրումների ավելացում, ենթակառուցվածքների կատարելագործում և տարածաշրջանային տնտեսական անհամաչափությունների նվազեցում։ Միաժամանակ կարևոր է ոչ միայն արդեն գոյություն ունեցող սպառնալիքների չեզոքացումը, այլև դրանց վաղ հայտնաբերման և կանխատեսման մեխանիզմների ձևավորումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը տնտեսական անվտանգությունը ներկայացնում է որպես ազգային անվտանգության բազմաշերտ համակարգի առանցքային բաղադրիչ և փորձում է բացահայտել այն ներքին ու արտաքին տնտեսական գործոնները, որոնք կարող են սահմանափակել Հայաստանի կայուն զարգացումը, ինչպես նաև առաջարկել դրանց ազդեցությունը նվազեցնելու և երկրի տնտեսական դիմակայունությունը բարձրացնելու հիմնական ուղղությունները։
Updated: 2026-09-10
Medicine
Фибриногеновый пул при периодической болезни
Աշխատությունը նվիրված է պարբերական հիվանդության պայմաններում ֆիբրինոգենի փոխանակության և ֆիբրինոգենային պաշարի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արյան մակարդման համակարգի կարևոր բաղադրիչներից մեկի՝ ֆիբրինոգենի քանակական և գործառական փոփոխությունները, դրանց հնարավոր կապը հիվանդությանը բնորոշ բորբոքային գործընթացների և օրգանիզմի ընդհանուր կենսաքիմիական արձագանքի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդության տարբեր փուլերում ֆիբրինոգենի մակարդակի և նյութափոխանակության ցուցանիշների փոփոխություններին, ինչպես նաև նոպաների և նոպաներից դուրս ժամանակահատվածների միջև հնարավոր տարբերություններին։ Վերլուծվում է բորբոքային ակտիվության և արյան մակարդման համակարգի փոխկապակցվածությունը՝ դիտարկելով ֆիբրինոգենը ոչ միայն որպես հեմոստազի բաղադրիչ, այլև որպես սուր փուլի սպիտակուց։ Քննարկվում են ֆիբրինոգենի առաջացման, շրջանառության և օգտագործման գործընթացների գնահատման մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը հիվանդության ընթացքի կենսաքիմիական առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Դիտարկվում է տարբեր կլինիկական և լաբորատոր ցուցանիշների համադրումը՝ ֆիբրինոգենային համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունների բնույթն առավել ամբողջական գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև այն հարցը, թե որքանով կարող են ուսումնասիրվող ցուցանիշները կիրառվել բորբոքային ակտիվության և հիվանդության ընթացքի լաբորատոր գնահատման շրջանակում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել պարբերական հիվանդության ժամանակ բորբոքային և հեմոստատիկ գործընթացների փոխհարաբերությունների ավելի խոր ըմբռնմանը և համապատասխան լաբորատոր ցուցանիշների նշանակության հստակեցմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ներքին հիվանդությունների, արյունաբանության, կլինիկական կենսաքիմիայի և լաբորատոր ախտորոշման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-01
Literature
Սերո Խանզադյան: Մատենագիտություն
Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է հայ նշանավոր արձակագիր Սերո Խանզադյանի գրական ժառանգության, ստեղծագործական գործունեության և նրա վերաբերյալ հրապարակված ուսումնասիրությունների համակարգված ներկայացմանը։ Այն նպատակ ունի ամբողջական պատկերացում տալ գրողի ստեղծագործությունների, տարբեր տարիներին լույս տեսած գրքերի, պարբերական մամուլում հրապարակված նյութերի, թարգմանությունների և գրականագիտական անդրադարձների մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի պատմավեպերին, պատմվածքներին, վիպակներին և հրապարակախոսական ստեղծագործություններին, որոնցում արտացոլված են հայ ժողովրդի պատմությունը, ազգային ինքնությունը, հայրենասիրությունը և հասարակական կյանքի տարբեր կողմերը։ Մատենագիտական ցանկը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու գրողի ստեղծագործական ուղին, նրա երկերի հրատարակությունների ժամանակագրությունը, ինչպես նաև գրական քննադատության մեջ դրանց արժևորման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի Սերո Խանզադյանի գրական գործունեության հետազոտման, նրա ստեղծագործությունների վերաբերյալ տեղեկատվության որոնման և հայ գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, մատենագետների, գրադարանավարների, ուսանողների և հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-12
Economics
Լիզինգ և փոխառություն՝ վարկ
Գիրքը նվիրված է ֆինանսավորման ժամանակակից գործիքների՝ լիզինգի և վարկավորման (փոխառության) էության, տեսակների և կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են լիզինգի տնտեսական բովանդակությունը, դրա ձևերը՝ ֆինանսական և օպերատիվ լիզինգ, ինչպես նաև լիզինգային պայմանագրերի կառուցվածքը, կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները։ Հեղինակը վերլուծում է վարկային հարաբերությունների հիմունքները, վարկերի տեսակները, տոկոսադրույքների ձևավորման մեխանիզմները, վարկային ռիսկերի գնահատումը և վարկունակության որոշման չափանիշները։ Գրքում համեմատվում են լիզինգը և ավանդական վարկը՝ ընդգծելով դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները տարբեր տնտեսական իրավիճակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին բիզնեսի ֆինանսավորման հնարավորություններին, ներդրումային նախագծերի իրականացման աղբյուրներին և ֆինանսական շուկաների դերին կապիտալի հասանելիության ապահովման գործում։ Քննարկվում են նաև ֆինանսական ինստիտուտների գործունեությունը, պետական կարգավորման ազդեցությունը և միջազգային փորձի կիրառելիությունը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագիտության, ֆինանսների, բանկային գործի և բիզնես կառավարման ոլորտներով հետաքրքրվող ուսանողների, մասնագետների և ձեռնարկատերերի համար։
Updated: 2026-10-23