Աշնանացան ցորենի ցանքերում հողի ջրային ռեժիմի ուսումնասիրությունը և կարգավորման ուղիները արցախի տարբեր հողակլիմայական գոտիներում

History

Աշխատությունը նվիրված է թուրք-հայկական միջպետական հարաբերությունների կարգավորման հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը և դրանց արտացոլմանը Թուրքիայի ներհասարակական ու քաղաքական դիսկուրսում 2001–2011 թվականների ժամանակահատվածում։ Գրքում ներկայացվում են երկու երկրների հարաբերությունների պատմական և քաղաքական նախադրյալները, դիվանագիտական նախաձեռնությունները և կարգավորման փորձերը՝ ընդգծելով տարածաշրջանային և միջազգային գործոնների ազդեցությունը գործընթացի վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հատկապես 2008–2009 թվականների «ֆուտբոլային դիվանագիտության» փուլը և Ցյուրիխյան արձանագրությունների շուրջ զարգացած բանակցային գործընթացը՝ որպես հարաբերությունների կարգավորման կարևոր փորձ։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է թուրքական քաղաքական էլիտայի, լրատվամիջոցների և հասարակական կարծիքի դիրքորոշումը հայկական հարցի, սահմանների բացման և պատմական վեճերի շուրջ ձևավորված դիսկուրսներում։ Ներկայացվում են նաև ներթուրքական քաղաքական հոսանքների ազդեցությունը արտաքին քաղաքականության ձևավորման վրա և ազգային ինքնության ու պատմական հիշողության դերակատարությունը այդ գործընթացում։ Գիրքը համադրում է միջազգային հարաբերությունների տեսական մոտեցումները և դիսկուրսիվ վերլուծությունը՝ բացահայտելով քաղաքական որոշումների ձևավորման ներքին և արտաքին գործոնների փոխազդեցությունը։ Աշխատությունը նախատեսված է քաղաքագետների, պատմաբանների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հետազոտողների և տարածաշրջանային քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Other Subjects

Պարբերականի այս համարը ներկայացնում է Հայաստանի գրադարանային ոլորտի մասնագիտական, գիտամեթոդական և տեղեկատվական խնդիրներին վերաբերող նյութերի ամբողջություն՝ արտացոլելով գրադարանների գործունեության զարգացման միտումները, մասնագիտական փորձը և ոլորտում իրականացվող նախաձեռնությունները։ Հրապարակումներում ուշադրություն է դարձվում գրադարանների դերին ժամանակակից տեղեկատվական և մշակութային միջավայրում, ընթերցողների սպասարկման կազմակերպմանը, գրքային հավաքածուների պահպանությանն ու համալրմանը, մատենագիտական աշխատանքի կատարելագործմանը և տեղեկատվական ռեսուրսների հասանելիության ընդլայնմանը։ Կարևոր ուղղություններից է գրադարանային աշխատանքի ավանդական ձևերի և նոր տեխնոլոգիական հնարավորությունների համադրումը, մասնավորապես՝ էլեկտրոնային շտեմարանների ստեղծումը, հավաքածուների թվայնացումը, թվային տեղեկատվության կազմակերպումը և օգտվողներին նոր ձևաչափերով ծառայությունների մատուցումը։ Նյութերը կարող են ներկայացնել Հայաստանի տարբեր գրադարանների աշխատանքային փորձը, մասնագիտական միջոցառումները, համագործակցության ծրագրերը, ցուցահանդեսները, գրքի շնորհանդեսները և ընթերցանության խթանման նախաձեռնությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրադարանավարների մասնագիտական կարողությունների զարգացմանը, վերապատրաստմանը և ոլորտում կիրառվող ժամանակակից մեթոդների տարածմանը։ Գրադարանն այստեղ դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրքային ժառանգության պահպանության հաստատություն, այլև որպես կրթական, տեղեկատվական և մշակութային հաղորդակցության կենտրոն, որը նպաստում է գիտելիքի տարածմանը և հասարակության տարբեր խմբերի տեղեկատվական պահանջների բավարարմանը։ Պարբերականում տեղ գտած մասնագիտական հոդվածներն ու հաղորդումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանում Հայաստանի գրադարանային համակարգի առջև ծառացած խնդիրները, դրանց լուծման վերաբերյալ մասնագիտական մոտեցումները և տարբեր հաստատությունների կուտակած փորձը։ Միաժամանակ այն կարևոր նյութ է գրադարանագիտության պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ փաստագրում է ոլորտի ընթացիկ գործունեությունը, կազմակերպվող միջոցառումները, մասնագիտական քննարկումները և գրադարանային գործի զարգացման որոշակի փուլի առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ համարը ծառայում է որպես մասնագիտական տեղեկատվության փոխանակման հարթակ՝ նպաստելով գրադարանների միջև փորձի տարածմանը, գրադարանային աշխատանքի նոր մոտեցումների ներկայացմանը և Հայաստանի գրադարանային ու մատենագիտական գործունեության շարունակական զարգացմանը։

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Macrophomina phaseolina (Tassi) Goid. սնկատեսակի տարբեր մեկուսացումների գենոտիպային բազմազանության ուսումնասիրությանը, որոնք առանձնացվել են Իրանի Մազանդարան նահանգում տարածված տարբեր սուբստրատներից։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այս բուսախտածին սնկի պոպուլյացիոն և գենետիկական բազմազանության առանձնահատկությունները և պարզել, թե որքանով են տարբեր միջավայրերից ստացված մեկուսացումները տարբերվում միմյանցից գենոտիպային մակարդակում։ Ուսումնասիրության կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ տվյալ սնկատեսակը կարող է ախտահարել տարբեր մշակաբույսեր և առաջացնել հիվանդություններ, որոնք կարող են բացասաբար անդրադառնալ բույսերի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տարբեր հողային, բուսական կամ այլ բնական սուբստրատներից ստացված սնկային մեկուսացումները՝ նպատակ ունենալով համեմատել դրանց գենետիկական առանձնահատկությունները և գնահատել պոպուլյացիայի ներսում առկա բազմազանության մակարդակը։ Գենոտիպային բազմազանության բացահայտումը կարևոր է սնկի տարածման, հարմարվողականության և տարբեր էկոլոգիական պայմաններում գոյատևման մեխանիզմները հասկանալու համար։ Հետազոտությունը կարող է ներառել սնկային նմուշների առանձնացման, մաքուր կուլտուրաների ստացման, ԴՆԹ-ի մեկուսացման, մոլեկուլային գենետիկական մարկերների կիրառման և ստացված տվյալների համեմատական վերլուծության փուլեր։ Մոլեկուլային մեթոդների օգնությամբ հնարավոր է տարբերակել արտաքին կամ մշակութային հատկանիշներով իրար մոտ մեկուսացումները և բացահայտել դրանց միջև առկա գենետիկական տարբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել տարբեր սուբստրատներից ստացված մեկուսացումների միջև գենետիկական նմանության և տարբերության աստիճանին, ինչպես նաև դրանց հնարավոր խմբավորմանը։ Այդպիսի վերլուծությունը կարող է ցույց տալ, թե արդյոք գենոտիպային կառուցվածքը կապված է մեկուսացման աղբյուրի, աշխարհագրական դիրքի կամ որոշակի էկոլոգիական պայմանների հետ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև բուսախտաբանական տեսանկյունից, քանի որ սնկի գենետիկական բազմազանության իմացությունը կարող է նպաստել հիվանդությունների տարածման օրինաչափությունների, պաթոգենության տարբեր ձևերի և հնարավոր հարմարվողական մեխանիզմների ավելի լավ ըմբռնմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հիվանդությունների ախտորոշման, կանխարգելման և կառավարման ռազմավարությունների մշակման համար, քանի որ գենետիկորեն բազմազան պոպուլյացիաների առկայությունը կարող է ազդել պայքարի միջոցների արդյունավետության և հիվանդության զարգացման դինամիկայի վրա։ Մազանդարանի տարածաշրջանը որպես ուսումնասիրության տարածք կարևոր է իր գյուղատնտեսական նշանակությամբ և տարբեր էկոլոգիական պայմանների առկայությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պաթոգենի գենետիկական կառուցվածքը բազմազան բնական և ագրոէկոլոգիական միջավայրերում։ Աշխատությունը համադրում է միկոլոգիայի, բուսախտաբանության, գենետիկայի, մոլեկուլային կենսաբանության և պոպուլյացիոն կենսաբանության մեթոդներն ու խնդիրները։ Այն կարող է հետաքրքրել բուսախտաբաններին, միկոլոգներին, գենետիկներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, գյուղատնտեսական գիտությունների մասնագետներին և բույսերի հիվանդությունների ուսումնասիրմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ թույլ է տալիս գնահատել բուսախտածին սնկի ներպոպուլյացիոն բազմազանությունը և դրա հնարավոր կապը տարբեր սուբստրատների ու էկոլոգիական պայմանների հետ՝ ստեղծելով հիմք հետագա համաճարակաբանական, էվոլյուցիոն և գործնական բուսապաշտպանական ուսումնասիրությունների համար։

Technology

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի բնական, հումքային և արտադրական պայմաններում բարձրամուր բետոնների ստացման տեխնոլոգիայի հետազոտմանը՝ նպատակ ունենալով մշակել այնպիսի բաղադրություններ և տեխնոլոգիական լուծումներ, որոնք կապահովեն բետոնի բարձր մեխանիկական ամրություն, երկարակեցություն և շահագործման հուսալիություն։ Ուսումնասիրվում են տեղական ցեմենտների, լցանյութերի, հանքային և քիմիական հավելումների հատկությունները, դրանց փոխազդեցությունը բետոնային խառնուրդի կառուցվածքի ձևավորման գործընթացում և ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի ֆիզիկամեխանիկական ցուցանիշների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրացեմենտային հարաբերակցության օպտիմալացմանը, բետոնի խտության բարձրացմանը, ծակոտկենության նվազեցմանը և միկրոկառուցվածքի կատարելագործմանը, որոնք որոշիչ նշանակություն ունեն բարձր ամրության ապահովման համար։ Հայաստանի կլիմայական և սեյսմիկ պայմանների հաշվառմամբ գնահատվում են նաև բետոնների դիմադրողականությունը ջերմաստիճանային տատանումների, սառեցման–հալեցման ցիկլերի և այլ արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել բազմահարկ շենքերի, կամուրջների, հիդրոտեխնիկական կառույցների և այլ պատասխանատու ինժեներական օբյեկտների նախագծման ու կառուցման ժամանակ՝ նպաստելով շինարարական կառույցների հուսալիության և տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը։ Այսպիսով, աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի շինանյութագիտության և ժամանակակից շինարարական տեխնոլոգիաների զարգացման համար՝ տեղական հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման պայմաններում։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է երկաթի հիմքով երկմետաղական հակաշփական փոշեհամաձուլվածքների կառուցվածքի և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ձևավորման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը տաք արտամղման տեխնոլոգիայի կիրառմամբ։ Քննության են առնվում փոշեմետալուրգիական եղանակներով ստացվող երկմետաղական նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բաղադրիչների փոխազդեցությունը և տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են սկզբնական փոշենյութերի կազմի և հատկանիշների, խտացման պայմանների, ջերմաստիճանի, ճնշման ու դեֆորմացման աստիճանի ազդեցությունները նյութի կառուցվածքի ձևավորման գործընթացի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տաք արտամղման ընթացքում ծակոտկենության նվազեցմանը, նյութի խտության բարձրացմանը, կառուցվածքային համասեռության ապահովմանը և տարբեր մետաղական շերտերի միջև ամուր կապի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են ստացված համաձուլվածքների կարծրությունը, ամրությունը, մաշակայունությունը, շփման բնութագրերը և շահագործման ընթացքում առաջացող մեխանիկական ազդեցություններին դիմադրելու կարողությունը։ Քննարկվում է միկրոկառուցվածքի և հակաշփական հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև նյութի բաղադրության և մշակման ռեժիմների օպտիմալ ընտրության նշանակությունը։ Կարևորվում է այնպիսի կառուցվածքի ձևավորումը, որը հնարավորություն է տալիս համատեղելու բավարար մեխանիկական ամրությունը շփման և մաշման բարենպաստ ցուցանիշների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում տեխնոլոգիական գործընթացի կատարելագործման և ստացված նյութերի որակի բարձրացման հնարավորություններին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել մեքենաշինության և այլ տեխնիկական ոլորտներում աշխատող շփման հանգույցների, առանցքակալային տարրերի և մաշման նկատմամբ բարձր դիմադրություն պահանջող դետալների համար արդյունավետ երկմետաղական նյութերի մշակման և արտադրության ժամանակ։

Economics

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության աշխատաշուկայի զարգացման միտումների ուսումնասիրությանը ետճգնաժամային փուլում։ Քննության են առնվում տնտեսական ճգնաժամից հետո զբաղվածության և գործազրկության դինամիկան, աշխատուժի առաջարկի ու պահանջարկի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև աշխատաշուկայի կառուցվածքային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության տարբեր խմբերի զբաղվածության հնարավորություններին, աշխատատեղերի ստեղծման գործընթացներին, աշխատուժի մասնագիտական որակավորման և տնտեսության պահանջների համապատասխանության խնդիրներին։ Վերլուծվում են աշխատավարձերի, աշխատանքային միգրացիայի, ժողովրդագրական գործընթացների և տնտեսական ակտիվության ազդեցությունը աշխատաշուկայի զարգացման վրա։ Քննարկվում են նաև ճգնաժամի հետևանքների հաղթահարման պայմաններում զբաղվածության քաղաքականության, մասնագիտական կրթության ու վերապատրաստման և աշխատուժի մրցունակության բարձրացման նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու աշխատաշուկայում ձևավորվող հիմնական միտումները, առկա կառուցվածքային խնդիրները և դրանց կարգավորմանն ուղղված տնտեսական ու սոցիալական մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխատանքի տնտեսագիտության, զբաղվածության քաղաքականության, սոցիալական ոլորտի և մակրոտնտեսական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու մասնագետների համար։