Կերպարվեստի պարապմունքները որպես դպրոցականների ստեղծագործական կարողությունների ձևավորման միջոց

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակարանային ֆոնդի կառավարման համակարգի ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով դրա արդյունավետության բարձրացման, առկա խնդիրների բացահայտման և կառավարման ժամանակակից մեխանիզմների ներդրման հիմնահարցերին։ Աշխատության մեջ բնակարանային ֆոնդը դիտարկվում է որպես երկրի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքային զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որի արդյունավետ կառավարումը անմիջականորեն կապված է բնակչության կենսապայմանների, բնակարանների պահպանման, շենքերի տեխնիկական վիճակի, համայնքային ենթակառուցվածքների և քաղաքային միջավայրի որակի հետ։ Քննարկվում են բնակարանային ֆոնդի ձևավորման և պահպանման առանձնահատկությունները, սեփականության տարբեր ձևերը, կառավարման գործող մոդելները և դրանց կիրառման ընթացքում առաջացող կազմակերպական, ֆինանսական ու իրավական խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաբնակարան շենքերի կառավարմանը, բնակիչների և կառավարման մարմինների փոխհարաբերություններին, ընդհանուր օգտագործման տարածքների պահպանմանը, վերանորոգման և սպասարկման աշխատանքների կազմակերպմանը, ինչպես նաև ֆինանսավորման արդյունավետ աղբյուրների որոնմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են նաև պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների դերերը բնակարանային քաղաքականության իրականացման գործում, բնակարանային ֆոնդի տեխնիկական վիճակի գնահատման և վերահսկողության մեխանիզմները, ինչպես նաև կառավարման ոլորտում առկա թերությունների հաղթահարման հնարավորությունները։ Գրքում ներկայացվող մոտեցումները միտված են բնակարանային ֆոնդի կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը՝ շեշտադրելով կառավարման թափանցիկությունը, պատասխանատվության հստակեցումը, բնակիչների մասնակցության ընդլայնումը և ֆինանսատնտեսական մեխանիզմների կատարելագործումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, քաղաքաշինության և համայնքային կառավարման մասնագետների, բնակարանային քաղաքականությամբ զբաղվող պետական և տեղական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի այլ մասնագետների համար։

Կենսաբանություն

Այս ռեֆերատը ներկայացնում է սիրո և համբույրի ֆիզիոլոգիական հիմքերը՝ բացատրելով, թե ինչ կենսաբանական և նյարդային գործընթացներ են տեղի ունենում մարդու օրգանիզմում հուզական կապվածության և ֆիզիկական մտերմության ժամանակ։ Աշխատանքում քննարկվում է, թե ինչպես է սերը ձևավորվում ուղեղի աշխատանքով՝ կապված լինելով հորմոնների և նյարդային փոխանցիչների ակտիվության հետ, ինչպիսիք են դոպամինը, օքսիտոցինը, սերոտոնինը և ադրենալինը, որոնք ազդում են հաճույքի, կապվածության և էմոցիոնալ կայունության զգացման վրա։ Ներկայացվում է, որ համբույրի ընթացքում ակտիվանում են բազմաթիվ զգայական ընկալիչներ, որոնք ուղեղին փոխանցում են ազդակներ շուրթերից և մաշկից, ինչի արդյունքում ուժեղանում է հուզական արձագանքը և ձևավորվում է մտերմության զգացում։ Ռեֆերատում բացատրվում է նաև, որ համբույրը կարող է ազդել սրտանոթային համակարգի վրա՝ բարձրացնելով սրտի զարկերի հաճախականությունը և խթանելով արյան շրջանառությունը, ինչպես նաև նվազեցնել սթրեսի մակարդակը՝ նվազեցնելով կորտիզոլ հորմոնի քանակը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համբույրի կենսաբանական և էվոլյուցիոն նշանակությանը՝ որպես սոցիալական կապերի ամրապնդման և զուգընկերների ընտրության վարքային մեխանիզմ։ Նշվում է, որ սիրո զգացումը միայն զգացմունքային երևույթ չէ, այլ նաև բարդ նյարդակենսաբանական գործընթաց, որը ներառում է ուղեղի տարբեր հատվածների համատեղ աշխատանքը։ Ռեֆերատը կարող է օգտակար լինել կենսաբանությամբ, հոգեբանությամբ և մարդու ֆիզիոլոգիայով հետաքրքրվող ուսանողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է սիրո և համբույրի գիտական բացատրությունը և դրանց ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի վրա։

Գրականություն

Աշխատությունը ներկայացնում է 1939–1987 թվականներին հայ և կիրգիզական գրականությունների միջև ձևավորված ու զարգացած գրական կապերի մատենագիտական պատկերը՝ նպատակ ունենալով համակարգել, դասակարգել և հետազոտողների համար հասանելի դարձնել երկու գրական մշակույթների փոխադարձ առնչություններին վերաբերող հրատարակությունները։ Մատենագիտական ցանկը կարող է ընդգրկել հայ և կիրգիզ գրողների ստեղծագործությունների թարգմանություններ, գրականագիտական ու քննադատական հոդվածներ, գրախոսություններ, գրական դիմանկարներ, ժողովածուներ, մամուլի հրապարակումներ և այլ նյութեր, որոնք արտացոլում են երկու ժողովուրդների գրական փոխազդեցությունը։ Ժամանակագրական ընդգրկումը թույլ է տալիս հետևել խորհրդային ժամանակաշրջանում հայ-կիրգիզական մշակութային հարաբերությունների զարգացման տարբեր փուլերին և բացահայտել այն գրական գործիչներին, ստեղծագործություններին ու հրատարակություններին, որոնք առավել նշանակալի դեր են ունեցել փոխադարձ ճանաչման գործընթացում։ Առանձին նշանակություն կարող է ունենալ թարգմանական գործունեության փաստագրումը, քանի որ գրական կապերի խորացման կարևորագույն միջոցներից մեկը տարբեր լեզուներով ստեղծագործությունների տարածումն ու ընթերցողին ներկայացնելն էր։ Այդ համատեքստում մատենագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս պարզելու, թե որ հայ հեղինակներն են ներկայացվել կիրգիզերեն, որ կիրգիզ հեղինակների գործերն են թարգմանվել հայերեն, ինչ պարբերականներում կամ ժողովածուներում են դրանք հրատարակվել և ինչպիսի արձագանք են ստացել գրական քննադատության մեջ։ Հետազոտական արժեք ունի նաև գրական մամուլի և պարբերական հրատարակությունների ընդգրկումը, քանի որ հենց մամուլում էին հաճախ արտացոլվում գրական փոխանակումները, հեղինակների մասին հրապարակումները, թարգմանությունների քննարկումները և մշակութային միջոցառումները։ Մատենագիտական ցանկի համակարգված բնույթը կարևոր է այն պատճառով, որ այն ոչ միայն տեղեկատու աղբյուր է, այլև կարող է հիմք ծառայել հայ-կիրգիզական գրական հարաբերությունների հետագա պատմագիտական և գրականագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Նման աղբյուրի միջոցով հնարավոր է բացահայտել գրական կապերի հիմնական ուղղությունները, դրանց ինտենսիվության փոփոխությունը և տարբեր ժամանակաշրջաններում փոխադարձ հետաքրքրության առավել ակտիվ դրսևորումները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նաև համեմատական գրականագիտության տեսանկյունից, քանի որ հայ և կիրգիզ գրականությունների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել տարբեր ազգային գրական ավանդույթների շփման, փոխադարձ ազդեցության և միջմշակութային հաղորդակցության ձևերը։ Հատկապես արժեքավոր կարող են լինել այն մատենագիտական գրառումները, որոնք փաստագրում են առանձին հեղինակների ստեղծագործությունների թարգմանական պատմությունը և դրանց շուրջ ձևավորված քննադատական արձագանքը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն հետազոտողին հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել համապատասխան գրականության մեջ, գտնել առաջնային և երկրորդային աղբյուրներ և ուսումնասիրել հայ-կիրգիզական մշակութային հարաբերությունների կոնկրետ դրվագներ։ Այն կարող է կիրառվել գրականագիտական հետազոտությունների, գրադարանային և մատենագիտական աշխատանքների, թարգմանագիտության, համեմատական գրականագիտության և մշակութային կապերի պատմության ուսումնասիրության ընթացքում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, մատենագետներին, գրադարանագետներին, հայագետներին, թյուրքագետներին, թարգմանության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, մշակութաբաններին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և հայ-կիրգիզական գրական ու մշակութային կապերով հետաքրքրվող ուսանողներին։

Գրականություն

Նար-Դոս-ի «Ազատամտության դրոշակակիրը» ստեղծագործությունը հասարակական-քաղաքական ուղղվածությամբ պատմություն է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է ազատամտության գաղափարների տարածումը և դրանց բախումը պահպանողական մտածողության ու ավանդական հասարակական պատկերացումների հետ։ Ստեղծագործության կենտրոնում այն անհատն է, որը հանդես է գալիս որպես նոր գաղափարների կրող և փորձում է հասարակությանը մոտեցնել ազատ մտածողության, քննադատական վերաբերմունքի և ինքնուրույն որոշումների գաղափարին, սակայն հանդիպում է դիմադրության, թյուրիմացության և երբեմն՝ մերժման։ Նար-Դոսը այս գործով ընդգծում է այն հակասությունը, որը գոյություն ունի առաջադեմ մտածողության և կայացած հասարակական կարծրատիպերի միջև՝ ցույց տալով, որ նոր գաղափարների ընդունումը հաճախ ուղեկցվում է պայքարով և անձնական զոհողություններով։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է ակրիլաթթվի էսթերների սինթեզի մեթոդների և դրանց հետագա քիմիական փոխարկումների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով օրգանական սինթեզի ժամանակակից մոտեցումները և այդ միացությունների կիրառական նշանակությունը պոլիմերային նյութերի, ծածկույթների, սոսինձների և արդյունաբերական քիմիայի այլ ոլորտներում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ակրիլաթթվի էսթերների ստացման հիմնական ուղիները, այդ թվում՝ էսթերացման ռեակցիաները համապատասխան ալկոհոլների և ակրիլաթթվի միջև, կատալիտիկ համակարգերի կիրառումը և ռեակցիոն պայմանների օպտիմալացումը՝ բարձր ելք և մաքրություն ապահովելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև այդ էսթերների քիմիական ակտիվությանը, մասնավորապես դրանց մասնակցությանը պոլիմերացման, կոպոլիմերացման, նուկլեոֆիլ ավելացման և այլ փոխարկումներում, որոնք պայմանավորված են նրանց կոնյուգացված կրկնակի կապի առկայությամբ։ Քննարկվում են նաև կառուցվածք–ռեակտիվություն հարաբերությունները, որոնք թույլ են տալիս կառավարել ստացվող պոլիմերների հատկությունները՝ կախված մոնոմերների կառուցվածքից և փոխարինիչներից։ Աշխատությունը ընդգծում է ակրիլաթթվի էսթերների կարևորությունը որպես բազմաֆունկցիոնալ միջանկյալ միացություններ ժամանակակից օրգանական և պոլիմերային քիմիայում, ինչպես նաև դրանց լայն կիրառելիությունը արդյունաբերական նոր նյութերի ստեղծման գործընթացներում:

Այլ առարկաներ

Գրքում ներկայացվում են երկաթբետոնի հատկությունները, նրա բաղադրիչների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև կրող կառուցվածքների աշխատանքի սկզբունքները։ Հեղինակը բացատրում է, թե ինչպես են նախագծվում տարբեր տարրեր՝ սյուներ, հեծաններ, սալեր և հիմքեր։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնստրուկցիաների ամրության, կայունության և ծառայողականության հաշվարկներին, ինչպես նաև նորմատիվ պահանջներին համապատասխան նախագծման մեթոդներին։