More in Mathematics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Մերձավոր արևելքում ամերիկյան նպաստամատույց կոմիտեի (Ամերկոմի) գործունեությունը Հայաստանում (1918-1930թթ.)

    Աշխատությունը նվիրված է 1918-1930 թվականներին Հայաստանում Մերձավոր Արևելքի ամերիկյան նպաստամատույց կոմիտեի գործունեության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո հայ ժողովրդի ծանր սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական իրավիճակի, փախստականների ու որբերի խնդիրների, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության գոյության առաջին տարիների պատմական համատեքստում։ Կազմակերպությունը սկզբնավորվել էր 1915 թվականին՝ Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային տեղահանությունների և կոտորածների հետևանքով առաջացած մարդասիրական աղետին արձագանքելու նպատակով, իսկ 1918 թվականին գործունեության ընդլայնմանը զուգահեռ ստացավ Մերձավոր Արևելքի ամերիկյան նպաստամատույց կոմիտե անվանումը։ 1919 թվականի օգոստոսին այն ԱՄՆ Կոնգրեսի հատուկ ակտով վերակազմավորվեց որպես Near East Relief՝ պահպանելով լայնածավալ մարդասիրական առաքելությունը։ Աշխատության առանցքային թեմաներից է Հայաստանի տարածքում բնակչությանը ցուցաբերված օգնությունը, որը ներառում էր սննդամթերքի, հագուստի, կենցաղային անհրաժեշտ պարագաների և այլ նյութական միջոցների տրամադրում։ Հատկապես ծանր էր որբերի, անապահով ընտանիքների, գաղթականների և պատերազմի ու ցեղասպանության հետևանքով տեղահանված մարդկանց վիճակը, ուստի նպաստամատույց գործունեության կարևոր ուղղություն դարձավ նրանց ֆիզիկական գոյության ապահովումը և հետագա սոցիալական վերականգնումը։ Կազմակերպության գործունեությունը Հայաստանում սերտորեն առնչվում էր նաև որբանոցների, հիվանդանոցների, դպրոցների և այլ բարեգործական հաստատությունների ստեղծման ու պահպանման աշխատանքներին։ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի պատմական փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ 1920 թվականին Հայաստանի Հանրապետությունում և Անդրկովկասում գործող որբանոցներն ու հիվանդանոցները փոխանցվել էին Near East Relief-ի կառավարմանը, ինչը վկայում է կազմակերպության՝ շտապ օգնությունից դեպի ավելի երկարաժամկետ սոցիալական և վերականգնողական աշխատանքի անցնելու մասին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել կազմակերպության և Հայաստանի Հանրապետության պետական կառույցների, ինչպես նաև այլ միջազգային ու բարեգործական կազմակերպությունների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Այդ ժամանակաշրջանում օգնության արդյունավետ կազմակերպումը պահանջում էր սննդի և այլ բեռների տեղափոխում, դրանց բաշխման համակարգի ստեղծում, տեղական մասնագետների և աշխատակիցների ներգրավում, ինչպես նաև տարբեր հաստատությունների գործունեության համակարգում։ Միաժամանակ կազմակերպության գործունեությունը երբեմն ուղեկցվում էր քաղաքական կասկածներով և դրա իրական նպատակների վերաբերյալ քննարկումներով, թեև իր պաշտոնական դիրքորոշմամբ այն ընդգծում էր մարդասիրական և ոչ քաղաքական առաքելությունը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև ամերիկյան հասարակության կողմից կազմակերպված դրամահավաքների ուսումնասիրությունը։ Ամերիկյան քաղաքացիների անհատական նվիրատվությունները կազմակերպության գործունեության հիմնական ֆինանսական աղբյուրներից էին, իսկ մարդասիրական քարոզարշավները լայն արձագանք էին ստանում եկեղեցական, հասարակական և բարեգործական շրջանակներում։ 1915-1930 թվականների ընթացքում կազմակերպությունը հավաքագրել և տնօրինել է հսկայական միջոցներ՝ օգնություն հասցնելով տարածաշրջանի տարբեր ժողովուրդների և համայնքների ներկայացուցիչներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի որբախնամության խնդիրը։ Հայոց ցեղասպանությունից հետո հազարավոր երեխաներ հայտնվել էին առանց ընտանիքի և սոցիալական պաշտպանության, և նրանց համար ստեղծվեցին բազմաթիվ որբանոցներ ու խնամքի կենտրոններ։ Կազմակերպության պատմական գործունեության վերաբերյալ աղբյուրները նշում են, որ մինչև 1930 թվականը այն խնամք է տրամադրել ավելի քան 132,000 որբերի, որոնց մեծ մասը հայեր էին։ Որբանոցների գործունեությունը չէր սահմանափակվում միայն սննդով և կացարանով․ երկարաժամկետ ծրագրերում կարևոր էին նաև կրթությունը, մասնագիտական պատրաստությունը, առողջապահական սպասարկումը և երեխաներին ինքնուրույն կյանքի նախապատրաստելը։ Այս առումով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կազմակերպության դերը ոչ միայն որպես արտակարգ իրավիճակներում օգնություն տրամադրող կառույցի, այլև որպես սոցիալական վերականգնման և մարդկային կապիտալի պահպանման գործոն։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև բժշկական օգնության կազմակերպումը։ Հիվանդանոցների, բուժկետերի և առողջապահական ծառայությունների գործունեությունը հատկապես կարևոր էր այն պայմաններում, երբ պատերազմը, սովը, համաճարակները և բնակչության տեղաշարժերը զգալիորեն վատթարացրել էին հանրային առողջության վիճակը։ Նպաստամատույց ծրագրերի միջոցով իրականացվող առողջապահական աշխատանքը լրացնում էր սննդի և կացարանի ապահովման ծրագրերը՝ ձևավորելով օգնության համալիր համակարգ։ Մեկ այլ կարևոր ուղղություն է կրթական և մասնագիտական վերականգնումը։ Կազմակերպության երկարաժամկետ ծրագրերում դպրոցների և մասնագիտական ուսուցման կենտրոնների ստեղծումը նպատակ ուներ ոչ միայն պահպանել երեխաների և երիտասարդների ֆիզիկական գոյությունը, այլև նրանց տալ կրթություն և մասնագիտություն՝ հետագայում ինքնուրույն կյանք վարելու հնարավորությամբ։ Այս մոտեցումը ցույց է տալիս, որ մարդասիրական օգնությունը աստիճանաբար վերածվում էր սոցիալական վերակառուցման ծրագրի։ Հայաստանի համար կազմակերպության գործունեության առանձնահատկությունն այն էր, որ այն իրականացվում էր նորանկախ պետականության ձևավորման, տնտեսական դժվարությունների, բնակչության տեղաշարժերի և տարածաշրջանային քաղաքական անկայունության պայմաններում։ Այդ հանգամանքները մեծացնում էին արտաքին մարդասիրական օգնության նշանակությունը և միաժամանակ բարդացնում դրա կազմակերպումն ու բաշխումը։ ԱՄՆ-ի կողմից տրամադրվող պետական և մասնավոր օգնության ընդհանուր ծավալները նույնպես զգալի էին. 1920 թվականի ամերիկյան պաշտոնական փաստաթղթերում Հայաստանի և Անդրկովկասի օգնության համար արձանագրված են մի քանի աղբյուրներից ձևավորված միլիոնավոր դոլարների հատկացումներ, որոնց թվում՝ Near East Relief-ի նվիրատվությունները։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս գնահատելու Ամերկոմի գործունեության երկարաժամկետ հետևանքները Հայաստանի հասարակական կյանքում։ Կազմակերպության գործունեությունը նպաստեց հազարավոր մարդկանց փրկությանը, որբերի խնամքին, առողջապահական ու կրթական հաստատությունների պահպանմանը և պատերազմի ու ցեղասպանության հետևանքներից տուժած բնակչության վերականգնմանը։ Միևնույն ժամանակ դրա պատմությունը կարելի է դիտարկել հայ-ամերիկյան հարաբերությունների և միջազգային մարդասիրական համագործակցության զարգացման ավելի լայն համատեքստում։ 1930 թվականին Near East Relief-ի գործունեությունը վերափոխվեց Near East Foundation-ի ստեղծմամբ, ինչը խորհրդանշում էր արտակարգ օգնության փուլից դեպի ավելի երկարաժամկետ զարգացման ծրագրերի անցումը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, ցեղասպանագետներին, մարդասիրական կազմակերպությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, սփյուռքագետներին և հայ-ամերիկյան հարաբերությունների ուսումնասիրողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու 1918-1930 թվականներին Հայաստանում իրականացված ամերիկյան մարդասիրական լայնածավալ գործունեության հիմնական ուղղությունները, դրա կազմակերպական մեխանիզմները և ազդեցությունը հայ բնակչության սոցիալական ու ժողովրդագրական վերականգնման վրա՝ ընդգծելով այն կարևոր դերը, որն ունեցել է միջազգային օգնությունը հետցեղասպանական և հետպատերազմյան Հայաստանի ամենածանր տարիներին։

    Updated: 2026-09-20
    Մերձավոր արևելքում ամերիկյան նպաստամատույց կոմիտեի (Ամերկոմի) գործունեությունը Հայաստանում (1918-1930թթ.)
    Online

    History

    Опыт решения "ванскаго (урартскаго) вопроса"

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է այսպես կոչված «Վանի (ուրարտական) հարցի» ուսումնասիրության պատմագիտական փորձի վերլուծությանը՝ ընդգրկելով Ուրարտուի պատմության, մշակույթի և նրա ժառանգության մեկնաբանման տարբեր գիտական մոտեցումները։ Գրքում ներկայացվում են ուրարտագիտության զարգացման հիմնական փուլերը, հնագիտական բացահայտումների դերը և դրանց ազդեցությունը Վանի թագավորության քաղաքական ու մշակութային կերպարի վերականգնման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր գիտական դպրոցների դիրքորոշումները Ուրարտուի էթնիկ, լեզվական և պետական պատկանելության վերաբերյալ՝ ընդգծելով հայագիտական և արևելագիտական մոտեցումների փոխազդեցությունը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև աղբյուրագիտական խնդիրները, սեպագիր արձանագրությունների մեկնաբանությունները և պատմական վերակառուցման մեթոդաբանական դժվարությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում «ուրարտական հարցի» շուրջ ձևավորված գիտական բանավեճերին և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանային հնագույն պատմության ընկալման վրա։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, հնագետների, ուրարտագետների, հայագետների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների համար՝ առաջարկելով վերլուծական մոտեցում Ուրարտուի ուսումնասիրության պատմագիտական փորձի վերաբերյալ։

    Updated: 2026-09-20
    Опыт решения "ванскаго (урартскаго) вопроса"
    Online

    Political Science

    Քաղաքացիական պաշտպանություն

    Գիրքը՝ «Քաղաքացիական պաշտպանություն», հեղինակը Ալտունին Ա.Տ., հանդիսանում է ուսումնական և մեթոդական ձեռնարկ, որը նվիրված է քաղաքացիական պաշտպանության համակարգի տեսական հիմքերին, կազմակերպման սկզբունքներին և գործնական կիրառմանը։ Այն ներկայացնում է քաղաքացիական պաշտպանության նպատակներն ու խնդիրները՝ ուղղված բնակչության, նյութական արժեքների և ենթակառուցվածքների պաշտպանությանը խաղաղ և արտակարգ իրավիճակներում։ Գրքում մանրամասն բացատրվում են վտանգների հիմնական տեսակները՝ բնական, տեխնածին և ռազմական բնույթի, ինչպես նաև դրանց ազդեցության կանխարգելման և նվազեցման միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված քաղաքացիական պաշտպանության կառավարման համակարգին, ազդարարման և նախազգուշացման միջոցներին, տարհանման կազմակերպմանը, անհատական և կոլեկտիվ պաշտպանական միջոցների կիրառմանը։ Ներառված են նաև փրկարարական և վթարավերականգնողական աշխատանքների կազմակերպման սկզբունքները, բնակչության պատրաստվածության բարձրացման մեթոդները և անվտանգության մշակույթի ձևավորման հարցերը։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, քաղաքացիական պաշտպանության և փրկարար ծառայությունների աշխատակիցների, ինչպես նաև արտակարգ իրավիճակների ոլորտով հետաքրքրված մասնագետների համար՝ նպաստելով տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և գործնական կարողությունների զարգացմանը։

    Updated: 2026-09-22
    Քաղաքացիական պաշտպանություն
    Online

    Linguistics

    The Handbook of BUSINESS ENGLISH DIALOGUE IN AUTHENTIC CONTEXTS

    This book is designed to develop practical Business English communication skills through dialogues based on authentic professional situations. It focuses on real-life workplace interactions such as meetings, negotiations, presentations, telephone conversations, email communication, customer service, and networking scenarios. Each unit introduces functional vocabulary, common expressions, and communication strategies used in international business environments, helping learners understand not only what to say, but also how to say it appropriately depending on context and formality level. The handbook emphasizes fluency, accuracy, and intercultural communication awareness, showing how tone, politeness, and clarity influence successful business interactions. It also includes exercises and role-play activities that encourage active speaking practice and situational learning. Overall, the book serves as a practical guide for students and professionals who want to improve their ability to communicate effectively in English within global business contexts.

    Updated: 2026-09-20
    The Handbook of BUSINESS ENGLISH DIALOGUE IN AUTHENTIC CONTEXTS
    Online

    French

    Ֆրանսերենի նոր այբբենարան

    Ուսումնական այս հրատարակությունը նախատեսված է ֆրանսերենի սկզբնական ուսուցման համար՝ ընթերցողին ծանոթացնելով ֆրանսերեն այբուբենին, տառերին, դրանց արտասանության առանձնահատկություններին և գրավոր լեզվի հիմնական սկզբունքներին։ Այն ծառայում է որպես լեզվի յուրացման առաջին աստիճան՝ օգնելով սկսնակներին ճանաչել ֆրանսերենի տառերը, տարբերել դրանց գրավոր և հնչյունական արտահայտությունները, կազմել վանկեր ու բառեր և աստիճանաբար անցնել պարզ լեզվական միավորների ընթերցանությանը։ Այբբենարանի հիմնական կրթական նշանակությունը ֆրանսերեն կարդալու և գրելու նախնական հմտությունների ձևավորումն է, ինչպես նաև օտար լեզվի հնչյունական ու ուղղագրական համակարգի հետ ծանոթացումը։ Նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել լեզվական կրթության զարգացման գործում՝ օտար լեզվի ուսուցումը դարձնելով ավելի մատչելի և համակարգված, հատկապես այն սովորողների համար, որոնք առաջին անգամ էին առնչվում ֆրանսերենին։ Հրատարակությունը վկայում է նաև հայ կրթական միջավայրում եվրոպական լեզուների նկատմամբ հետաքրքրության և բազմալեզու կրթության տարածման մասին։ Ֆրանսերենը կարևոր տեղ է զբաղեցրել դիվանագիտական, գիտական, գրական և մշակութային հաղորդակցության մեջ, ուստի դրա ուսուցման համար նախատեսված այբբենարանները նպաստել են հայ ընթերցողների լեզվական հնարավորությունների ընդլայնմանը և եվրոպական կրթամշակութային միջավայրի հետ կապերի ամրապնդմանը։ Գիրքը արժեքավոր է ֆրանսերենի դասավանդման պատմության, հայալեզու օտարալեզու ուսումնական գրականության, լեզվական կրթության մեթոդների և 19-րդ դարի հայ կրթամշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-10
    Ֆրանսերենի նոր այբբենարան
    Online

    Psychology

    Աշխատակցի վարքային քոփինգ ռազմավարության ընտրության կառավարչական նախադրյալները

    Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է աշխատակցի վարքային քոփինգ ռազմավարությունների ընտրության կառավարչական նախադրյալները՝ ընդգծելով այն կազմակերպչական, հոգեբանական և սոցիալ-մշակութային գործոնները, որոնք ազդում են աշխատողների սթրեսային իրավիճակներին արձագանքելու ձևերի վրա։ Հետազոտության մեջ քոփինգը դիտարկվում է որպես անհատի ադապտացիոն վարքային համակարգ, որը ներառում է խնդրակենտրոն, հուզական և խուսափողական ռազմավարություններ, որոնց ընտրությունը պայմանավորված է ինչպես անձնական առանձնահատկություններով, այնպես էլ աշխատանքային միջավայրի կառավարչական որակով։ Աշխատությունը վերլուծում է ղեկավարության ազդեցությունը աշխատակցի վարքային ընտրությունների վրա՝ ներառյալ առաջնորդության ոճը, կազմակերպչական մշակույթը, հաղորդակցման արդյունավետությունը և աշխատանքային ծանրաբեռնվածության բաշխումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ կառավարչական աջակցությունը, արդարության ընկալումը և մասնակցային որոշումների ընդունումը կարող են նպաստել ավելի արդյունավետ, խնդրակենտրոն քոփինգ ռազմավարությունների կիրառմանը, մինչդեռ անորոշությունը, բարձր սթրեսը և թույլ կազմակերպչական աջակցությունը հաճախ խթանում են խուսափողական կամ հուզական արձագանքները։ Վերլուծվում է նաև անհատական գործոնների դերը՝ ինքնարդյունավետության զգացումը, դիմակայունությունը և մոտիվացիան, որոնք միջնորդում են արտաքին կառավարչական ազդեցությունների և վարքային ընտրությունների միջև։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ աշխատակցի քոփինգ ռազմավարությունների ձևավորումը բազմաշերտ գործընթաց է, որը պահանջում է համակարգային մոտեցում՝ համադրելով արդյունավետ կառավարման մեխանիզմներ և հոգեբանական աջակցության միջոցներ՝ կազմակերպչական կայունության և աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման նպատակով։

    Updated: 2026-08-22
    Աշխատակցի վարքային քոփինգ ռազմավարության ընտրության կառավարչական նախադրյալները