Աստվածաբանական գիտությունները

Религия

Խոհափիլիսոփայական և մտորումային բնույթի աշխատություն, որի վերնագիրը ծագում է օսմաներեն «թէֆէքքիւր» բառից և արտահայտում է խորհրդածության, խոկման ու մտավոր վերլուծության գաղափարը։ Ստեղծագործությունը պատկանում է այն գրական ավանդույթին, որտեղ մարդու ներաշխարհի, կյանքի իմաստի, բարոյական սկզբունքների և շրջապատող իրականության ճանաչումը դիտարկվում են որպես անհատի մտավոր ու հոգևոր զարգացման կարևոր ուղիներ։ Խորհրդածության հիմնական նպատակը ոչ միայն կյանքի տարբեր երևույթների նկարագրությունն է, այլև դրանց խորքային իմաստի բացահայտումը, մարդկային վարքի գնահատումը և ընթերցողին ինքնուրույն դատողությունների ու եզրահանգումների մղումը։ Աշխատության գաղափարական ուղղվածությունը կարելի է դիտարկել փիլիսոփայական և բարոյագիտական մտորումների շրջանակում, որտեղ կարևոր տեղ ունեն ինքնաճանաչումը, խոհեմությունը, իմաստությունը, մարդկային արժանապատվությունը, արդարությունը, բարությունը և պատասխանատվությունը։ Խորհրդածական մոտեցումը մարդուն ներկայացնում է որպես մտածող և բարոյական ընտրություն կատարող էակ, որի կյանքի որակը պայմանավորված է ոչ միայն արտաքին հանգամանքներով, այլև ներքին համոզմունքներով, մտավոր հասունությամբ և սեփական արարքների գիտակցմամբ։ Այսպիսի գրականության կարևոր գաղափարներից է այն համոզմունքը, որ իրական իմաստությունը ձևավորվում է փորձի, դիտարկման, ինքնաքննության և գիտելիքի համադրմամբ։ Մարդը պետք է կարողանա գնահատել իր գործողությունները, ճանաչել սեփական թերությունները, զանազանել ճշմարիտն ու կեղծը և ձգտել բարոյական կատարելագործման։ Աշխատության խոհական բնույթը ենթադրում է նաև կյանքի անցողիկության, ժամանակի արժեքի, մարդկային հարաբերությունների, հասարակական պարտականությունների և հոգևոր կյանքի նշանակության վերաբերյալ հարցադրումների արծարծում։ Գրական առանձնահատկությունների առումով խորհրդածական երկերին բնորոշ են դատողական շարադրանքը, մտքի հաջորդական զարգացումը, ընդհանրացումները, բարոյական գնահատականները և փիլիսոփայական հարցադրումները։ Խոսքը կառուցվում է մտորումների ու եզրահանգումների փոխկապակցվածության սկզբունքով՝ ընթերցողին ներգրավելով գաղափարական երկխոսության մեջ։ Նման աշխատությունների գեղարվեստական արժեքը պայմանավորված է ոչ այնքան սյուժետային զարգացմամբ, որքան մտքի խորությամբ, դիտարկումների ընդհանրացնող բնույթով և մարդկային փորձառության իմաստավորման հնարավորությամբ։ Հրատարակության պատմամշակութային նշանակությունը կապված է 19-րդ դարի առաջին կեսի հայկական տպագրական և մտավոր կյանքի միջազգային տարածման հետ։ Հռոմում Ուրբանյան տպարանի միջոցով հայերեն գրքի հրատարակությունը վկայում է հայկական գրահրատարակչական գործունեության աշխարհագրական լայն ընդգրկման և եվրոպական մշակութային կենտրոններում հայ գրավոր ժառանգության տարածման մասին։ Հռոմը, որպես կաթոլիկ աշխարհի և եվրոպական գիտակրթական կյանքի կարևոր կենտրոն, առանձնահատուկ դեր ուներ հայ հոգևորականների, մտավորականների և կրթական հաստատությունների միջազգային կապերի զարգացման գործում։ Այս միջավայրում հայերեն աշխատությունների տպագրությունը նպաստում էր հայ մշակույթի ներկայությանը եվրոպական մտավոր տարածքում, ինչպես նաև հայ ընթերցողների համար գիտելիքի և գրականության տարբեր ուղղությունների հասանելիությանը։ Ուրբանյան տպարանի հետ կապված այս հրատարակությունը կարևոր է նաև հայկական տպագրության պատմության աշխարհագրական ու մշակութային բազմազանությունը ներկայացնելու տեսանկյունից։ Այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի միտումը, երբ հայերեն գրքերը տպագրվում էին ոչ միայն Կոստանդնուպոլսում, Վենետիկում և այլ հայկական կենտրոններում, այլև եվրոպական քաղաքներում՝ նպաստելով ազգային գրականության և մտավոր ժառանգության պահպանմանն ու տարածմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ փիլիսոփայական մտքի, բարոյախոսական գրականության, եվրոպական հայկական համայնքների պատմության, հայ տպագրության և մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է նաև գրականագետների, փիլիսոփայությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների և հայագիտական հետազոտություններ իրականացնողների համար։ Իր խորհրդածական բնույթով գիրքը խթանում է ինքնաճանաչումը, քննադատական մտածողությունը և բարոյական արժեքների գիտակցված ընկալումը՝ ընթերցողին հրավիրելով վերաիմաստավորելու մարդկային կյանքի նպատակները, սեփական պարտականությունները և հոգևոր զարգացման նշանակությունը։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է սրտանոթային հիվանդությունների տարբերակիչ ախտորոշման մեջ կենսաբանական թեստերի կիրառման ախտաֆիզիոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ համադրելով փորձարարական և կլինիկական հետազոտությունների մոտեցումները։ Հետազոտության առանցքում սրտանոթային համակարգի տարբեր ախտաբանական վիճակների ժամանակ օրգանիզմում առաջացող ֆունկցիոնալ, նյութափոխանակային և կարգավորիչ փոփոխությունների գնահատումն է և դրանց արտացոլումը համապատասխան կենսաբանական ցուցանիշներում։ Քննվում է, թե տարբեր կենսաթեստերի միջոցով ստացվող տվյալները որքանով կարող են լրացնել ավանդական կլինիկական և գործիքային հետազոտությունների արդյունքները և նպաստել ախտաբանական գործընթացների միջև տարբերությունների բացահայտմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սրտի և անոթների գործունեության խանգարումների զարգացման մեխանիզմներին, օրգանիզմի հարմարվողական ու փոխհատուցող արձագանքներին, ինչպես նաև հիվանդության տարբեր փուլերում կենսաբանական ցուցանիշների հնարավոր փոփոխություններին։ Փորձարարական հատվածը հնարավորություն է տալիս վերահսկվող պայմաններում ուսումնասիրելու առանձին ախտաֆիզիոլոգիական գործընթացների և ընտրված ցուցանիշների միջև կապերը, մինչդեռ կլինիկական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրանց նշանակությունը հիվանդների հետազոտման համատեքստում։ Կարևորվում է կենսաթեստերի զգայունության և առանձնահատկության գնահատումը, քանի որ տարբերակիչ ախտորոշման համար կարևոր է հասկանալ, թե տվյալ ցուցանիշի փոփոխությունն ինչ աստիճանի է կապված որոշակի ախտաբանական գործընթացի հետ և որքանով այն կարող է հանդիպել այլ հիվանդությունների ժամանակ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական և այլ լաբորատոր ցուցանիշներ՝ սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի առավել ամբողջական բնութագիր ստանալու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր մեթոդներով ստացված տվյալների փոխադարձ համապատասխանությանը և դրանց կլինիկական մեկնաբանության սահմանափակումներին։ Փորձարարական ու կլինիկական տվյալների համադրումը նպաստում է կենսաբանական ցուցանիշների փոփոխությունների պատճառահետևանքային հիմքերի առավել խորքային ըմբռնմանը և հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրանց ախտորոշիչ նշանակությունը։ Միաժամանակ ընդգծվում է համալիր մոտեցման անհրաժեշտությունը, քանի որ որևէ առանձին կենսաթեստ սովորաբար չի կարող ինքնուրույն փոխարինել կլինիկական գնահատմանը և մյուս ախտորոշիչ մեթոդներին։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է սրտանոթային հիվանդությունների ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմների ուսումնասիրմանը և լաբորատոր ու ֆունկցիոնալ ցուցանիշների գիտականորեն հիմնավորված կիրառման հնարավորությունների գնահատմանը՝ կարևոր նշանակություն ունենալով ախտաֆիզիոլոգիայի, սրտաբանության և կլինիկական ախտորոշման համար։

Право

Նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջետային համակարգի ձևավորման, պլանավորման և հաստատման ամբողջական գործընթացի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, ֆինանսների, պետական կառավարման և հանրային քաղաքականության ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում մանրամասն ներկայացվում է պետական բյուջեի նախագծի կառուցվածքը՝ եկամուտների և ծախսերի դասակարգման սկզբունքներով, բյուջետային մուտքերի ձևավորման աղբյուրները և պետական ծախսերի հիմնական ուղղությունները, բացատրվում են բյուջեի կազմման մեթոդները՝ մակրոտնտեսական կանխատեսումների, ֆինանսական պլանավորման և ծրագրային-թիրախային մոտեցումների համադրությամբ, ինչպես նաև բյուջետային գործընթացի փուլային կառուցվածքը՝ պլանավորում, նախագծում, քննարկում, հաստատում, կատարում և վերահսկում, աշխատությունը անդրադառնում է նաև բյուջեի քննարկման և հաստատման օրենսդրական կարգին՝ օրենսդիր և գործադիր իշխանությունների փոխգործակցության շրջանակում, ինչպես նաև հանրային վերահսկողության և թափանցիկության ապահովման մեխանիզմներին, ներկայացվում են բյուջետային քաղաքականության հիմնական տարրերը՝ հարկաբյուջետային կայունություն, պետական պարտքի կառավարում, սոցիալ-տնտեսական առաջնահերթությունների ֆինանսավորում և ռեսուրսների արդյունավետ բաշխում, գրքում ընդգծվում է նաև բյուջետային գործընթացի ինստիտուցիոնալ հիմքերի դերը պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացման գործում, ինչպես նաև միջազգային փորձի կիրառելի օրինակները բյուջետային համակարգերի բարելավման համար, աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական կառավարչական մոտեցումները՝ նպաստելով պետական ֆինանսների կառավարման համակարգի խորքային ըմբռնմանը։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է հայ նշանավոր ճարտարապետի ստեղծագործական գործունեության, մասնագիտական մտածողության և հայկական ճարտարապետության զարգացման մեջ ունեցած ներդրման համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում է նրա ստեղծագործական ուղու ձևավորումը՝ այն դիտարկելով 20-րդ դարի հայկական ճարտարապետության պատմական և գեղարվեստական զարգացումների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր ժամանակաշրջաններում նախագծված հասարակական և բնակելի կառույցներին, դրանց տարածական կազմակերպմանը, ծավալային լուծումներին, ճարտարապետական հորինվածքին և ազգային ճարտարապետական ավանդույթների ստեղծագործական վերաիմաստավորմանը։ Քննվում է դասական ճարտարապետական սկզբունքների և հայկական պատմական ճարտարապետությունից բխող ձևերի փոխհարաբերությունը՝ բացահայտելով դրանց դրսևորումները հեղինակի նախագծային մտածողության մեջ։ Կարևորվում է նաև ճարտարապետի մասնակցությունը Երևանի քաղաքային միջավայրի ձևավորմանը, որտեղ առանձին կառույցներ ոչ միայն ինքնուրույն ճարտարապետական արժեք են ներկայացնում, այլև ընդգրկվում են քաղաքի ընդհանուր տարածական ու գեղարվեստական համակարգում։ Ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու նախագծային մոտեցումների փոփոխություններին, ճարտարապետական լեզվի զարգացմանը և տվյալ ժամանակաշրջանի գաղափարական ու գեղագիտական պահանջների ազդեցությանը։ Առանձին ուշադրության են արժանանում Հայաստանի գիտական և հասարակական նշանակության կառույցների նախագծերը, որոնց միջոցով արտահայտվել են ներկայացուցչական ճարտարապետության, գործառական նպատակահարմարության և ազգային ձևերի համադրման սկզբունքները։ Դիտարկվում է նաև այլ ճարտարապետների հետ ստեղծագործական համագործակցության նշանակությունը, որը բնորոշ էր մի շարք խոշոր քաղաքաշինական և հասարակական նախագծերի իրականացմանը։ Ժառանգության գնահատումը ներառում է ոչ միայն իրականացված կառույցները, այլև նախագծային գաղափարները, մասնագիտական սկզբունքները և այն ազդեցությունը, որը նրա գործունեությունն ունեցել է հայկական խորհրդային շրջանի ճարտարապետական դպրոցի զարգացման վրա։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու ճարտարապետի ստեղծագործական դիմանկարը և նրա աշխատանքների տեղը հայկական ճարտարապետության պատմության մեջ՝ ընդգծելով ավանդույթի, ժամանակակից նախագծային պահանջների և քաղաքային միջավայրի միջև ներդաշնակ հարաբերություններ ստեղծելու ձգտումը։

Экономика

Այս գիրքը նվիրված է կազմակերպություններում հաշվապահական հաշվառման կազմակերպման, վարման և վերահսկման հիմնական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է հաշվապահական հաշվառումը որպես կազմակերպության ֆինանսատնտեսական գործունեության վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրման, գրանցման, դասակարգման, ամփոփման և վերլուծության համակարգ, որի միջոցով հնարավոր է ստանալ կազմակերպության գույքի, պարտավորությունների, սեփական կապիտալի, եկամուտների, ծախսերի և ֆինանսական արդյունքների վերաբերյալ ամբողջական պատկեր։ Հաշվապահական հաշվառման հիմնական նպատակներից է ապահովել կազմակերպության ղեկավարությանը, սեփականատերերին, ներդրողներին, վարկատուներին և այլ շահագրգիռ կողմերին հավաստի և ժամանակին տեղեկատվությամբ, որը կարող է օգտագործվել կառավարչական և ֆինանսական որոշումներ ընդունելու համար։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում հաշվապահական հաշվառման կազմակերպչական հիմքերին։ Քննարկվում են հաշվապահական ծառայության կառուցվածքը, հաշվապահի և պատասխանատու աշխատակիցների գործառույթները, հաշվապահական քաղաքականության ձևավորումը, սկզբնական փաստաթղթերի կազմումն ու շրջանառությունը, ինչպես նաև հաշվապահական գրանցումների համակարգված վարումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սկզբնական փաստաթղթերի ճիշտ ձևակերպումը, քանի որ կազմակերպության ֆինանսատնտեսական գործառնությունների հաշվառումը հիմնվում է դրանցում արտացոլված տվյալների վրա։ Գիրքը անդրադառնում է նաև կազմակերպության ակտիվների և պարտավորությունների հաշվառմանը։ Դիտարկվում են դրամական միջոցների, նյութական պաշարների, հիմնական միջոցների, ոչ նյութական ակտիվների, դեբիտորական և կրեդիտորական պարտքերի հաշվառման հիմնական մոտեցումները։ Այս գործառնությունների ճիշտ արտացոլումը հնարավորություն է տալիս վերահսկել կազմակերպության ռեսուրսների շարժը, գնահատել դրանց օգտագործման արդյունավետությունը և ժամանակին բացահայտել հնարավոր անհամապատասխանությունները։ Կարևոր թեմա է աշխատողների հետ կապված հաշվարկների հաշվառումը։ Աշխատավարձի հաշվարկը, աշխատակիցների նկատմամբ պարտավորությունները և համապատասխան պահումները պահանջում են հաշվապահական տվյալների ճշգրիտ և համակարգված գրանցում։ Այս գործընթացը կազմակերպության ֆինանսական կառավարման կարևոր բաղադրիչներից է, քանի որ կապված է ինչպես աշխատողների իրավունքների, այնպես էլ կազմակերպության պարտավորությունների ճիշտ արտացոլման հետ։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև եկամուտների և ծախսերի հաշվառմանը։ Դրանց ճիշտ դասակարգումն ու ժամանակին ճանաչումը հնարավորություն են տալիս որոշել կազմակերպության ֆինանսական արդյունքը և գնահատել գործունեության արդյունավետությունը։ Եկամուտների և ծախսերի վերաբերյալ տեղեկատվությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես ֆինանսական հաշվետվությունների կազմման, այնպես էլ կազմակերպության ներքին կառավարման և տնտեսական վերլուծության համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական հաշվետվություններին։ Դրանք ամփոփում են հաշվապահական հաշվառման արդյունքում ձևավորված տեղեկատվությունը և ներկայացնում կազմակերպության ֆինանսական վիճակը, գործունեության արդյունքները և դրամական միջոցների շարժը։ Հաշվետվությունների ճիշտ կազմումը կարևոր է ինչպես արտաքին օգտագործողների համար, այնպես էլ կազմակերպության ղեկավարության՝ հետագա զարգացման ուղղությունները որոշելու և ֆինանսական ռիսկերը գնահատելու նպատակով։ Գիրքը կարևորում է նաև գույքագրման և ներքին վերահսկողության նշանակությունը։ Գույքագրումը հնարավորություն է տալիս համեմատել հաշվապահական տվյալները կազմակերպության փաստացի ակտիվների և պարտավորությունների հետ, բացահայտել տարբերությունները և անհրաժեշտության դեպքում կատարել համապատասխան ճշգրտումներ։ Ներքին վերահսկողության համակարգը, իր հերթին, նպաստում է սխալների, չարաշահումների և ֆինանսական ռիսկերի կանխարգելմանը՝ բարձրացնելով հաշվապահական տեղեկատվության հուսալիությունը։ Հաշվապահական հաշվառումը կազմակերպություններում ներկայացվում է նաև որպես կառավարչական գործընթացների տեղեկատվական հիմք։ Ճիշտ կազմակերպված հաշվառումը հնարավորություն է տալիս գնահատել կազմակերպության ֆինանսական կայունությունը, վերահսկել ծախսերը, վերլուծել եկամտաբերությունը, պլանավորել ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործումը և հիմնավորված որոշումներ ընդունել։ Այդ պատճառով հաշվապահական հաշվառումը միայն անցած գործառնությունների գրանցման մեխանիզմ չէ, այլ կազմակերպության արդյունավետ կառավարման կարևոր գործիք։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հաշվապահների, ֆինանսական մասնագետների, տնտեսագետների, կազմակերպությունների ղեկավարների, ուսանողների և հաշվապահական հաշվառման հիմունքներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել կազմակերպությունում հաշվապահական հաշվառման հիմնական գործընթացների, դրանց փոխկապակցվածության և կազմակերպության ֆինանսական կառավարման մեջ դրանց ունեցած նշանակության մասին։

Педагогика

Ուսումնասիրությունը նվիրված է տեսական ֆիզիկայի մեթոդների և հնարքների կիրառությանը ֆիզիկայի դպրոցական դասընթացի ուսուցման գործընթացում։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն արդյունավետ մոտեցումները, որոնց միջոցով տեսական ֆիզիկային բնորոշ մտածողության ձևերը կարող են հասանելի և կիրառելի դառնալ դպրոցական կրթության շրջանակում։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում ֆիզիկական երևույթների տեսական մեկնաբանությանը, մոդելների կառուցմանը, իդեալականացմանը, տրամաբանական հետևությունների կատարմանը, ֆիզիկական օրենքների փոխկապակցվածության բացահայտմանը և խնդիրների լուծման տարբեր ռազմավարությունների կիրառմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի հնարքների օգտագործմանը, որոնք նպաստում են սովորողների վերլուծական, տրամաբանական և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը և հնարավորություն են տալիս ոչ միայն հիշել ֆիզիկական բանաձևերն ու օրենքները, այլև հասկանալ դրանց ներքին կապերն ու կիրառման պայմանները։ Աշխատության շրջանակում դպրոցական ֆիզիկայի տարբեր բաժինների ուսուցումը դիտարկվում է մեթոդական տեսանկյունից՝ ընդգծելով տեսական մոտեցումների դերը բարդ երևույթների պարզեցման, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման և ֆիզիկական խնդիրների արդյունավետ լուծման գործում։ Քննարկվում են նաև ուսուցչի կողմից հարցադրումների, մտային փորձերի, մոդելավորման, տրամաբանական շղթաների և խնդիրների փուլային վերլուծության կիրառման հնարավորությունները։ Նման մոտեցումը կարող է բարձրացնել սովորողների հետաքրքրությունը ֆիզիկայի նկատմամբ և նպաստել առարկայի գիտակցված յուրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկայի ուսուցիչների մասնագիտական գործունեության կատարելագործման, դասավանդման մեթոդների ընտրության և ուսումնական գործընթացում տեսական մտածողության զարգացման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկայի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, մանկավարժական բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին և ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայով զբաղվող հետազոտողներին։