Ավանդների ապահովագրման համակարգի բարելավման ուղիները Հայաստանի Հանրապետությունում

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում մարմնամարզության դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործմանը և սովորողների ֆիզիկական պատրաստվածության, շարժողական կարողությունների ու առողջ ապրելակերպի հմտությունների զարգացման առավել արդյունավետ մանկավարժական պայմանների բացահայտմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է մարմնամարզության դասերի բովանդակության, կառուցվածքի, ուսուցման մեթոդների և կազմակերպման ձևերի ուսումնասիրման վրա՝ հաշվի առնելով դպրոցականների տարիքային, ֆիզիկական և անհատական առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում մարմնամարզական վարժությունների ուսուցման հաջորդականության, շարժողական գործողությունների ճիշտ կատարման, սովորողների ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության կարգավորման և ուսումնական նյութի աստիճանական բարդացման սկզբունքները։ Կարևորվում է այնպիսի մեթոդական համակարգի ձևավորումը, որը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ զարգացնել ուժը, ճկունությունը, արագաշարժությունը, հավասարակշռությունը, կոորդինացիան և շարժումների ճշգրտությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մարմնամարզական վարժությունների տեխնիկայի յուրացման գործընթացին՝ պարզ շարժողական գործողություններից աստիճանաբար անցնելով առավել բարդ համակցությունների։ Դիտարկվում են վարժությունների բացատրման, ցուցադրման, կրկնության, անհատական ուղղման և սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպման մեթոդական հնարավորությունները։ Կարևորվում է ուսուցչի կողմից շարժումների կատարման որակի մշտական վերահսկումը և սովորողների սխալների ժամանակին հայտնաբերումն ու ուղղումը։ Մարմնամարզության դասավանդման արդյունավետությունը կապվում է նաև դասի ճիշտ կառուցվածքի հետ՝ նախապատրաստական, հիմնական և եզրափակիչ փուլերի նպատակային կազմակերպմամբ։ Նախապատրաստական հատվածում կարևորվում է օրգանիզմի աստիճանական պատրաստումը ֆիզիկական աշխատանքի, հիմնական հատվածում՝ նախատեսված շարժողական հմտությունների ուսուցումն ու զարգացումը, իսկ եզրափակիչ փուլում՝ ծանրաբեռնվածության աստիճանական նվազեցումը և կատարված աշխատանքի ամփոփումը։ Առանձին նշանակություն է տրվում անվտանգության պահանջների պահպանմանը, հատկապես մարմնամարզական սարքավորումների և տեխնիկապես ավելի բարդ վարժությունների կիրառման ժամանակ։ Ուսուցման մեթոդիկայի կատարելագործումը դիտարկվում է սովորողների ֆիզիկական պատրաստվածության տարբեր մակարդակների հաշվառման և տարբերակված մոտեցման կիրառման համատեքստում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առաջադրանքների բարդությունն ու ծանրաբեռնվածությունը համապատասխանեցնել յուրաքանչյուր սովորողի հնարավորություններին և ապահովել ուսումնական գործընթացին արդյունավետ մասնակցություն։ Կարևորվում է նաև դպրոցականների հետաքրքրության և ուսումնական մոտիվացիայի բարձրացումը՝ դասերի բովանդակության բազմազանեցման, շարժողական խաղերի, մրցակցային տարրերի և հետաքրքիր առաջադրանքների նպատակային կիրառման միջոցով։ Ուսումնասիրվում են սովորողների ֆիզիկական զարգացման և շարժողական պատրաստվածության գնահատման մեթոդները, որոնց օգնությամբ հնարավոր է հետևել առաջընթացին և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխություններ կատարել ուսուցման գործընթացում։ Գնահատումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արդյունքների վերահսկման, այլև որպես հետագա զարգացման ուղղությունները որոշելու միջոց։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում մարմնամարզության առողջարար նշանակությանը՝ ճիշտ կեցվածքի ձևավորման, շարժողական ակտիվության բարձրացման, օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ հնարավորությունների զարգացման և ֆիզիկական պասիվության կանխարգելման տեսանկյունից։ Դպրոցական ֆիզիկական դաստիարակության համակարգում մարմնամարզությունը ներկայացվում է որպես սովորողների բազմակողմանի ֆիզիկական զարգացման և շարժողական մշակույթի ձևավորման կարևոր միջոց։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է դասավանդման մեթոդների կատարելագործման, դասերի կազմակերպման արդյունավետության բարձրացման և սովորողների առողջությանը նպաստող անվտանգ կրթական միջավայրի ձևավորման հնարավորություններով։ Ներկայացվող մոտեցումները կարող են օգտագործվել ուսումնական ծրագրերի, մեթոդական հանձնարարականների և մարմնամարզության դասերի կազմակերպման ընթացքում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական դաստիարակության ուսուցիչների, մարզիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է ատամի էմալի հետ կապված հակածինային գործոնների դերի ուսումնասիրությանը պարոդոնտի բնականոն ֆունկցիոնալ վիճակի և ախտաբանական գործընթացների պայմաններում։ Քննության են առնվում էմալային հակածնի կենսաբանական և իմունաբանական առանձնահատկությունները, դրա փոխազդեցությունը բերանի խոռոչի հյուսվածքների հետ և հնարավոր մասնակցությունը տեղային պաշտպանական ու իմունային մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են պարոդոնտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն փոփոխությունները, որոնք կարող են զարգանալ բորբոքային և այլ ախտաբանական գործընթացների ժամանակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հակածին-հակամարմին փոխազդեցություններին, իմունային պատասխանի ձևավորմանը և հյուսվածքային ռեակցիաներին՝ գնահատելով դրանց հնարավոր նշանակությունը պարոդոնտի վիճակի պահպանման կամ հիվանդությունների զարգացման տեսանկյունից։ Քննարկվում են տեղային իմունաբանական գործընթացների, բերանի խոռոչի միջավայրի, մանրէային գործոնների և օրգանիզմի ընդհանուր պաշտպանական համակարգի փոխկապակցվածությունները։ Դիտարկվում է նաև էմալի բաղադրիչների նկատմամբ օրգանիզմի իմունային արձագանքի հնարավոր ազդեցությունը պարոդոնտի հյուսվածքների վրա։ Կարևորվում է պարոդոնտի հիվանդությունների առաջացման և զարգացման մեխանիզմների համալիր ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով ինչպես տեղային, այնպես էլ ընդհանուր կենսաբանական գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում համապատասխան լաբորատոր և իմունաբանական հետազոտությունների կիրառմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ուսումնասիրվող ցուցանիշների փոփոխությունները տարբեր ֆիզիոլոգիական և ախտաբանական վիճակներում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել պարոդոնտի հիվանդությունների առաջացման մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը, ինչպես նաև դրանց ախտորոշման, կանխարգելման և բուժական մոտեցումների գիտական հիմնավորման զարգացմանը։

Sociology

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի վերջի արևմտյան սոցիոլոգիայում սոցիալական կոնֆլիկտի ուսումնասիրման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի վերլուծությանը։ Հետազոտության շրջանակում կոնֆլիկտը դիտարկվում է որպես հասարակական հարաբերությունների, սոցիալական կառուցվածքների և տարբեր խմբերի փոխազդեցության կարևոր բաղադրիչ, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հասարակական փոփոխությունների, հակասությունների և սոցիալական համակարգերի զարգացման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արևմտյան սոցիոլոգիական մտքի այն տեսություններին և հայեցակարգային մոտեցումներին, որոնց միջոցով մեկնաբանվում են սոցիալական հակասությունների առաջացման պատճառները, դրանց զարգացման պայմանները, կառուցվածքը, գործառույթները և հնարավոր հետևանքները։ Քննարկվում են սոցիալական խմբերի շահերի տարբերությունները, իշխանության և ռեսուրսների բաշխման անհավասարությունը, արժեքային հակասությունները, հասարակական կարգավիճակների և դերերի փոխհարաբերությունները՝ որպես կոնֆլիկտային գործընթացների ձևավորման հնարավոր գործոններ։ Վերլուծվում է կոնֆլիկտի և սոցիալական կայունության փոխհարաբերությունը՝ ուշադրություն դարձնելով այն հանգամանքին, որ հակասությունները կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես հասարակական համակարգի ապակայունացման աղբյուր, այլև որպես սոցիալական փոփոխությունների, նոր հարաբերությունների ձևավորման և գոյություն ունեցող ինստիտուտների վերափոխման գործոն։ Անդրադարձ է կատարվում սոցիոլոգիական տարբեր ուղղությունների մեթոդաբանական սկզբունքներին և դրանց միջոցով կոնֆլիկտային երևույթների բացատրման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են մակրոսոցիոլոգիական և միկրոսոցիոլոգիական մոտեցումների փոխհարաբերությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս կոնֆլիկտն ուսումնասիրել ինչպես հասարակական լայն կառուցվածքների և ինստիտուտների մակարդակում, այնպես էլ անհատների ու փոքր խմբերի անմիջական փոխազդեցությունների շրջանակում։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են նաև կոնֆլիկտների դասակարգման, դրանց դինամիկայի, կարգավորման և սոցիալական հետևանքների գնահատման մեթոդաբանական խնդիրները։ 20-րդ դարի վերջին արևմտյան հասարակություններում տեղի ունեցող տնտեսական, քաղաքական, մշակութային և սոցիալական փոփոխությունների համատեքստում կոնֆլիկտի տեսությունների զարգացումը ներկայացվում է որպես հասարակության ավելի բարդ և բազմաշերտ կառուցվածքը հասկանալու գիտական միջոց։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգելու տարբեր սոցիոլոգիական տեսությունների հիմնական դրույթները, համեմատելու դրանց բացատրական հնարավորությունները և բացահայտելու կոնֆլիկտի ուսումնասիրման մեթոդաբանական մոտեցումների զարգացումը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել սոցիոլոգիայի, կոնֆլիկտաբանության, սոցիալական տեսության, հասարակական հարաբերությունների և սոցիոլոգիական մտքի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Social Work

Этика социальной работы աշխատությունը սոցիալական աշխատանքի մասնագիտական էթիկային նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է սոցիալական աշխատողի գործունեության բարոյական սկզբունքները, արժեքային համակարգը և պատասխանատվության սահմանները, այն անդրադառնում է հաճախորդի իրավունքների պաշտպանության, գաղտնիության պահպանման, մասնագիտական ազնվության և սոցիալական արդարության ապահովման խնդիրներին, գիրքը վերլուծում է էթիկական դիլեմաները, որոնք առաջանում են սոցիալական աշխատանքի տարբեր իրավիճակներում՝ ներառյալ խոցելի խմբերի հետ աշխատանքը, ընտանեկան խնդիրների միջամտությունը և պետական սոցիալական ծրագրերի իրականացումը, միաժամանակ ներկայացնում է միջազգային էթիկական կոդեքսները և մասնագիտական վարքականոնները, ընդգծելով սոցիալական աշխատողի դերը որպես մարդու իրավունքների և սոցիալական հավասարության պաշտպան, ինչպես նաև օգնում է զարգացնել քննադատական մտածողություն և բարոյական հիմնավորված որոշումների կայացման հմտություններ։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է օժտված երեխաների միջանձնային հարաբերությունների հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով նրանց սոցիոմետրական կարգավիճակի և հավակնությունների մակարդակի փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են օժտված երեխաների սոցիալական փոխհարաբերությունները հասակակիցների խմբում, նրանց դիրքը խմբային կառուցվածքում, ընդունվածության և մերժվածության դրսևորումները, ինչպես նաև սեփական կարողությունների և հաջողությունների վերաբերյալ պատկերացումների ազդեցությունը հաղորդակցական վարքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հավակնությունների մակարդակի ձևավորման և փոփոխության հոգեբանական մեխանիզմներին, դրա կապին ինքնագնահատականի, ինքնադրսևորման, մրցակցության, սոցիալական հարմարման և հասակակիցների հետ փոխհարաբերությունների հետ։ Աշխատանքում քննարկվում են նաև այն հոգեբանական պայմանները, որոնք կարող են նպաստել օժտված երեխաների սոցիալականացմանը, միջանձնային հարաբերությունների բարելավմանը և նրանց ներուժի առավել լիարժեք իրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է մանկավարժների, հոգեբանների և ծնողների կողմից երեխայի անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը՝ բարենպաստ սոցիալական և կրթական միջավայր ձևավորելու նպատակով։ Ներկայացվող մոտեցումները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ օժտված երեխաների հետ հոգեբանական աջակցության, խմբային փոխհարաբերությունների կարգավորման, սոցիալական հմտությունների զարգացման և կրթական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մանկական և կրթական հոգեբանությամբ զբաղվող մասնագետներին, մանկավարժներին, դպրոցական հոգեբաններին, հետազոտողներին, ուսանողներին և օժտված երեխաների զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ծնողներին։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Քաջարանի հանքային հումքի վերամշակման և մոլիբդեն պարունակող խտանյութերի հիման վրա ֆերոմոլիբդենային համաձուլվածքի ստացման տեխնոլոգիական հնարավորությունների ուսումնասիրմանը՝ մետաղաջերմային վերականգնման սկզբունքների շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում մագնետիտային և մոլիբդենիտային խտանյութերի բաղադրության, դրանցում արժեքավոր բաղադրիչների բաշխման և մետալուրգիական վերամշակման ընթացքում տեղի ունեցող ֆիզիկաքիմիական փոխակերպումների գնահատումն է։ Դիտարկվում է ալյումինի՝ որպես վերականգնիչի կիրառման ընդհանուր մետալուրգիական սկզբունքը, որի հիմքում մետաղների միացությունների և ալյումինի միջև ընթացող օքսիդավերականգնման գործընթացներն են։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սկզբնական հումքի հանքաբանական և քիմիական առանձնահատկությունների ազդեցությանը վերջնական մետաղական արտադրանքի կազմի, մոլիբդենի կորզման աստիճանի և առաջացող խարամային համակարգերի հատկությունների վրա։ Քննվում են նաև երկաթ պարունակող և մոլիբդեն պարունակող բաղադրիչների համատեղ վերամշակման հնարավորությունները՝ որպես տեղական հանքային հումքի համալիր օգտագործման ուղղություն։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է գործընթացի ջերմադինամիկական օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս ընդհանուր մակարդակում գնահատելու հնարավոր քիմիական փոխակերպումների ուղղությունը և տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Տեխնոլոգիական արդյունավետությունը կարող է դիտարկվել ստացվող համաձուլվածքի որակի, օգտակար տարրերի կորզման, հումքի օգտագործման ամբողջականության, նյութական կորուստների և էներգետիկ արդյունավետության տեսանկյուններից։ Առանձին նշանակություն ունի ստացված մետաղական և խարամային ֆազերի կազմի ու հատկությունների ուսումնասիրությունը՝ տեխնոլոգիական գործընթացի արդյունքները բնութագրելու համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հանքահարստացման և մետալուրգիական վերամշակման փուլերի փոխկապակցվածությանը, քանի որ խտանյութերի որակական ցուցանիշները անմիջականորեն պայմանավորում են հետագա մետալուրգիական գործընթացների արդյունավետությունը։ Տեղական հանքային հումքի օգտագործման ուսումնասիրությունը կարևոր է հումքային ռեսուրսների առավել ամբողջական վերամշակման և բարձր ավելացված արժեք ունեցող մետալուրգիական արտադրանքի ստացման գիտատեխնիկական հնարավորությունների գնահատման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գունավոր և հատուկ մետալուրգիայի, հանքային հումքի վերամշակման, մետալուրգիական ջերմադինամիկայի և նյութագիտության մոտեցումները՝ մոլիբդեն պարունակող խտանյութերի արդյունավետ վերամշակման գիտական հիմքերը զարգացնելու նպատակով։