Ազգային ընդհանուր ժողովի ատենագրություններ, երրորդ նիստ

Other Subjects

Հնաբուսաբանական և հնագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի տարածքում նոր քարի դարից մինչև երկաթի դարաշրջան դաշտային մշակաբույսերի և դրանց հետ կապված մոլախոտային բուսականության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հնագիտական հուշարձաններից հայտնաբերված բուսական մնացորդները, դրանց տեսակային կազմը և նշանակությունը հնագույն երկրագործական մշակույթի զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հացահատիկային և այլ մշակովի բույսերի տարածմանը, մշակության հնարավոր եղանակներին, ինչպես նաև դաշտային մոլախոտերի տեսակային բազմազանությանը։ Վերլուծվում են մշակաբույսերի և մոլախոտերի համատեղ հանդիպման օրինաչափությունները, դրանց կապը հողագործական գործունեության, բնական միջավայրի և բնակչության տնտեսական զբաղմունքների հետ։ Քննարկվում են նաև հնաբուսաբանական նյութերի ուսումնասիրման մեթոդները, բուսական մնացորդների միջոցով երկրագործության զարգացման փուլերի վերակազմության հնարավորությունները և տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների համեմատական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները Հայաստանի հնագույն բնակչության երկրագործական ավանդույթների, մշակովի բույսերի բազմազանության և մարդու գործունեության հետևանքով բուսական միջավայրում տեղի ունեցած փոփոխությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հնագիտության, հնաբուսաբանության, բուսաբանության և գյուղատնտեսության պատմության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Literature

Դոն Կիխոտ-ը իսպանական և համաշխարհային գրականության դասական վեպ է, որի հեղինակն է Միգել դե Սերվանտեսը, ստեղծագործությունը պատմում է Ալոնսո Կիխանո անունով ազնվական մարդու մասին, ով կարդացած ասպետական վեպերի ազդեցության տակ կորցնում է իրականության զգացումը և իրեն համարում է ասպետ Դոն Կիխոտ՝ սկսելով «արդարության» և «պատվի» որոնումներով լի արկածային ճանապարհորդություն իր հավատարիմ ուղեկցի Սանչո Պանսայի հետ, վեպը համադրում է կատակերգական և ողբերգական տարրեր՝ ցույց տալով մարդու և իրականության բախումը, իդեալների և իրական կյանքի հակասությունները, ինչպես նաև հասարակության արժեքների քննադատական պատկերումը, ստեղծագործությունը համարվում է ժամանակակից վեպի հիմքերից մեկը և խորապես ազդել է եվրոպական գրականության զարգացման վրա՝ ընդգծելով մարդկային երևակայության ուժը և ինքնախաբեության վտանգները:

Economics

Այս ռեֆերատը վերաբերում է արժեքի և շահույթի տեսությունների համեմատական վերլուծությանը Ադամ Սմիթի և Կարլ Մարքսի տնտեսական մոդելներում, որտեղ ուսումնասիրվում են երկու տարբեր մոտեցումներ տնտեսական արժեքի ձևավորման և շահույթի ծագման վերաբերյալ։ Adam Smith դասական տնտեսագիտության հիմնադիրներից է, ով արժեքի ձևավորումը կապում էր աշխատանքի հետ, սակայն միաժամանակ ընդունում էր, որ շուկայական տնտեսությունում գինը ձևավորվում է նաև առաջարկի և պահանջարկի ազդեցությամբ։ Սմիթի մոտ շահույթը դիտարկվում է որպես արտադրության գործոնների՝ հատկապես կապիտալի օգտագործման դիմաց ստացվող եկամուտ, և այն բնականորեն ձևավորվում է տնտեսական շրջանառության ընթացքում՝ մրցակցային շուկայում։ Մյուս կողմից, Karl Marx զարգացնում է արժեքի աշխատանքային տեսությունը ավելի արմատական ձևով՝ պնդելով, որ ապրանքի արժեքը ամբողջությամբ պայմանավորված է սոցիալապես անհրաժեշտ աշխատանքային ժամանակով, իսկ շահույթը (ավելցուկային արժեքը) առաջանում է աշխատողների կողմից ստեղծված արժեքի մի մասի յուրացման արդյունքում կապիտալիստների կողմից։ Մարքսի մոդելում շահույթը ոչ թե պարզապես արտադրական գործոնի վարձատրություն է, այլ դասակարգային հարաբերությունների արդյունք, որտեղ աշխատանքը և կապիտալը գտնվում են հակասության մեջ։ Սմիթի և Մարքսի մոտեցումների հիմնական տարբերությունն այն է, որ Սմիթը շեշտադրում է շուկայի ինքնակարգավորումը և տնտեսական հավասարակշռությունը, մինչդեռ Մարքսը կենտրոնանում է տնտեսական հարաբերությունների հակասական բնույթի և շահույթի սոցիալական ծագման վրա։ Միևնույն ժամանակ, երկու տեսություններն էլ կարևոր դեր են խաղացել տնտեսական մտքի զարգացման մեջ՝ ձևավորելով տարբեր դպրոցներ և մոտեցումներ արժեքի, բաշխման և արտադրության վերլուծության համար։ Այսպիսով, արժեքի և շահույթի տեսությունների համեմատությունը ցույց է տալիս տնտեսագիտության զարգացման բազմազանությունը և տարբեր գաղափարական հիմքերի ազդեցությունը տնտեսական մոդելների ձևավորման վրա։

Other Subjects

Հրատարակության վերնագիրը հուշում է, որ աշխատությունը նախատեսված է հայ ընտանիքների համար և ներկայացվում է որպես նրանց օգտակար ուղեկից կամ խորհրդատու։ «Ոսկի» բառի գործածությունը վերնագրում կարող է ունենալ փոխաբերական իմաստ՝ մատնանշելով արժեքավոր գիտելիքների, օգտակար խորհուրդների կամ ընտանեկան կյանքի համար կարևոր սկզբունքների ժողովածու։ «Բարեկամ» հասկացությունն իր հերթին արտահայտում է մտերմության, վստահության և աջակցող հարաբերությունների գաղափարը՝ ստեղծելով տպավորություն, որ գիրքը նպատակ ունի ընթերցողին տրամադրելու ընտանեկան կյանքին առնչվող օգտակար տեղեկություններ։ Հայ ընտանիքին ուղղված նման հրատարակությունները կարող էին ընդգրկել կենցաղային, կրթական, բարոյական, հասարակական կամ մշակութային բնույթի նյութեր՝ ընթերցողներին օգնելով կողմնորոշվելու առօրյա կյանքի տարբեր հարցերում։ Ընտանիքը հայ հասարակության պատմական և մշակութային կյանքում կարևոր դեր է ունեցել՝ ծառայելով որպես լեզվի, սովորույթների, ավանդույթների, հավատքի և սերունդների միջև գիտելիքների փոխանցման հիմնական միջավայր։ Ընտանեկան կյանքին նվիրված գրականությունը հաճախ նպատակ է ունեցել ամրապնդելու փոխադարձ հարգանքը, պատասխանատվությունը, համերաշխությունը և երեխաների դաստիարակության կարևորությունը։ Այդպիսի աշխատություններում կարող էին քննարկվել ծնողների ու երեխաների հարաբերությունները, ընտանիքի անդամների պարտականությունները, տնային տնտեսության կազմակերպումը, երեխաների կրթությունը, առողջ ապրելակերպը, հասարակական վարքագիծը և բարոյական արժեքները։ Հնարավոր է նաև, որ գիրքը ներառի գործնական խորհուրդներ, բացատրական նյութեր, պատմություններ կամ տարբեր թեմաների շուրջ մտորումներ, որոնք նախատեսված են ընտանեկան ընթերցանության համար։ Սակայն վերնագիրն ինքնին չի հաստատում, թե նշված թեմաներից որոնք են իրականում ընդգրկված հրատարակության մեջ, ուստի դրանք պետք է դիտարկել որպես նմանատիպ գրականության հնարավոր ուղղություններ, այլ ոչ թե տվյալ գրքի հաստատված բաժիններ։ Հրատարակության վերնագրում հայ ընտանիքների հատուկ հիշատակումը կարևոր է, քանի որ այն մատնանշում է որոշակի ընթերցողական շրջանակ և հայալեզու հասարակության կարիքներին ուղղված նպատակ։ XX դարի սկզբին հայերեն տպագիր գրականությունը ներառում էր ոչ միայն գեղարվեստական և կրոնական ստեղծագործություններ, այլև հանրամատչելի ու գործնական բնույթի գրքեր, որոնք նախատեսված էին ընտանիքների, ուսուցիչների, ծնողների և լայն ընթերցողական շրջանակների համար։ Այդ հրատարակությունները կարող էին ծառայել որպես գիտելիքների տարածման միջոց՝ միավորելով կրթական, բարոյական և առօրյա կյանքի հետ կապված թեմաները։ Թիֆլիսը ժամանակաշրջանի հայ մշակութային և հրատարակչական կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ զարգանում էին հայերեն մամուլը, գրականությունը և կրթական գործունեությունը։ Քաղաքի տպարաններում լույս տեսած հրատարակությունները նպաստում էին հայերեն գրավոր մշակույթի տարածմանը և ընթերցողների տարբեր խմբերի համար նյութերի հասանելիությանը։ Այս գրքի նշանակությունը կարող է դիտարկվել նաև հայ ընտանիքի պատմության և առօրյա մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ընտանեկան ընթերցանության համար նախատեսված գրքերը կարող են տեղեկություններ հաղորդել տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական պատկերացումների, հասարակական արժեքների, դաստիարակության սկզբունքների և ընտանիքի վերաբերյալ ընդունված գաղափարների մասին։ Դրանք օգտակար աղբյուրներ են նաև լեզվական ու մշակութային ուսումնասիրությունների համար, քանի որ արտացոլում են այն բառապաշարը, ոճը և խոսքային ձևերը, որոնցով հայերեն հրատարակությունները դիմում էին լայն հանրությանը։ Գրքի վերնագրի բարեկամական բնույթը կարող է մատնանշել ընթերցողի հետ անմիջական կապ հաստատելու և գրավոր նյութը հասանելի ու կիրառելի ներկայացնելու ձգտում։ Նման մոտեցումը կարևոր է հանրամատչելի գրականության մեջ, որտեղ նպատակն է ոչ միայն տեղեկություն փոխանցել, այլև ընթերցողին խրախուսել օգտվելու ստացած գիտելիքներից առօրյա կյանքում։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրքի պատմությամբ, ընտանեկան և բարոյախրատական գրականությամբ, XX դարի սկզբի հայ հասարակական կյանքով և Թիֆլիսի տպագրական մշակույթով զբաղվող հետազոտողներին։ Այն կարող է արժեքավոր նյութ լինել նաև այն ուսումնասիրությունների համար, որոնք անդրադառնում են ընտանիքի դերին հայ մշակույթում, ծնողական դաստիարակության պատկերացումներին և հայերեն հանրամատչելի գրականության զարգացմանը։ Միաժամանակ, միայն վերնագրի ու մատենագիտական տվյալների հիման վրա հնարավոր չէ հստակ որոշել գրքի հեղինակը, բովանդակության կառուցվածքը, ընդգրկված թեմաները կամ այն հանգամանքը, թե այն առավելապես գործնական ձեռնարկ է, խորհուրդների ժողովածու, թե այլ բնույթի աշխատություն։ Հետևաբար, նկարագրությունը ներկայացնում է վերնագրից բխող հիմնական ուղղվածությունը և պատմամշակութային հնարավոր նշանակությունը՝ առանց գրքի բովանդակության վերաբերյալ չստուգված մանրամասներ հաստատելու։

Pedagogy

Աշխատությունը երեխաների տարրական կրթության համար նախատեսված ուսումնական ձեռնարկ է, որի հիմնական նպատակը ընթերցանության հմտությունների զարգացումն ու նախնական գիտելիքների փոխանցումն է։ Այն նախատեսված է ուսուցման սկզբնական փուլում գտնվող երեխաների համար՝ աջակցելու նրանց գրավոր խոսքի ընկալմանը, բառապաշարի հարստացմանը և ընթերցած նյութի իմաստը հասկանալու կարողության ձևավորմանը։ Նման դասագրքերը կարևոր դեր են ունեցել տարրական կրթության կազմակերպման գործում, քանի որ ընթերցանությունը ծառայում է որպես մյուս առարկաների ուսումնասիրման և ինքնուրույն գիտելիք ձեռք բերելու հիմնական միջոց։ Ձեռնարկի կառուցվածքը, ըստ վերնագրի, միավորում է ընթերցանության ուսուցումն ու նախնական գիտելիքների ներկայացումը՝ հնարավորություն տալով սովորողներին աստիճանաբար զարգացնել լեզվական և ճանաչողական կարողությունները։ Այս բնույթի գրքերում ընթերցանության նյութերը կարող են լրացվել պարզ բացատրություններով, ուսուցողական պատմություններով և դաստիարակչական բովանդակությամբ, որոնք նպաստում են երեխաների մտածողության, ուշադրության ու խոսքի զարգացմանը։ Ձեռնարկը կարևոր նշանակություն ունի հայերենով տարրական կրթության տարածման և երեխաների համար նախատեսված ուսումնական նյութերի ձևավորման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն նաև արտացոլում է 19-րդ դարի կրթական մոտեցումները, երբ ընթերցանության ուսուցումն ու ընդհանուր գիտելիքների փոխանցումը դիտարկվում էին որպես գրագիտության և անձի զարգացման կարևոր հիմքեր։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել մանկավարժությամբ, հայալեզու դասագրքերի պատմությամբ և հայկական դպրոցական կրթության զարգացմամբ զբաղվող հետազոտողներին։

History

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և պատերազմի փոխհարաբերությունների բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով պատմական, քաղաքական, անվտանգային և տարածաշրջանային գործընթացները։ Գրքում վերլուծվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում Հայաստանի ներգրավվածությունը զինված հակամարտություններում, պատերազմի ազդեցությունը պետականության ձևավորման և պահպանման վրա, ինչպես նաև արտաքին ուժերի դերը տարածաշրջանային հակամարտությունների դինամիկայում։ Հեղինակը քննարկում է անվտանգության քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, ռազմական և դիվանագիտական ռազմավարությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև փոքր պետությունների համար բնորոշ մարտահրավերները բարդ աշխարհաքաղաքական միջավայրում։ Աշխատությունում հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հարավային Կովկասի հակամարտությունների համատեքստին, խաղաղության գործընթացներին, զինադադարների կայունությանը և երկարաժամկետ անվտանգության ապահովման հնարավորություններին։ Քննարկվում են նաև պատերազմի սոցիալական, տնտեսական և մարդասիրական հետևանքները, ներառյալ բնակչության տեղաշարժերը, ենթակառուցվածքների վնասները և պետական ինստիտուտների դիմակայունությունը։ Գիրքը նախատեսված է քաղաքագետների, պատմաբանների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, անվտանգության վերլուծաբանների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ վերլուծություն Հայաստանի և պատերազմի փոխկապակցվածության վերաբերյալ։