Ազգային ընդհանուր ժողովի ատենագրություններ, նիստ քառասունմեկերորդ

Agriculture

Գրքում ընդգրկված են այն հիմնական տնտեսական տարրերը, որոնք անհրաժեշտ են գյուղատնտեսության արդյունավետ կազմակերպման և զարգացման համար՝ ռեսուրսների (հող, աշխատանքային ուժ, կապիտալ, տեխնոլոգիաներ) օգտագործման օպտիմալացման մեթոդներ, գյուղատնտեսության ֆինանսական ու տնտեսական մոդելներ, ինչպես նաև գյուղատնտեսության շուկաների կառուցվածքը։ Աշխատությունում մանրամասն վերլուծվում են նաև գյուղատնտեսության մրցունակությունը և զարգացումը, այն հարցերը, որոնք վերաբերում են պետական աջակցության քաղաքականությանը, ինչպես նաև համաշխարհային տնտեսության համատեքստում գյուղատնտեսական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման մեթոդներին։ Հեղինակը ընդգծում է, որ գյուղատնտեսության ոլորտում տնտեսական աճը հնարավոր է միայն այն դեպքում, եթե կիրառվեն նորագույն տեխնոլոգիաներ, որոնք կբարձրացնեն արտադրողականությունը և կստեղծեն կայուն արտադրական համակարգեր։ Վերլուծվում են նաև գյուղատնտեսական քաղաքականության հիմնական ուղղությունները՝ նախանշելով գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման հետ կապված մարտահրավերները և հնարավոր լուծումները։ Աշխատությունը կարևոր է գյուղատնտեսության ոլորտի բոլոր մասնագետների համար՝ ինչպես քաղաքական որոշ-makers-ների, այնպես էլ ուսանողների և գիտնականների, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները գյուղատնտեսության էկոնոմիկայի և տնտեսական քաղաքականության մեջ։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության անցումային տնտեսության պայմաններում փոքր բիզնեսի ձևավորման, կազմակերպման և կառավարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ շուկայական հարաբերությունների կայացման գործընթացի համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում փոքր ձեռնարկությունների դերն է տնտեսական կառուցվածքի վերափոխման, մասնավոր նախաձեռնության զարգացման, զբաղվածության ընդլայնման և մրցակցային միջավայրի ձևավորման գործում։ Քննվում են կենտրոնացված տնտեսական համակարգից շուկայական տնտեսության անցման ընթացքում առաջացած ինստիտուցիոնալ, ֆինանսական և կազմակերպական փոփոխությունները, որոնք նոր պայմաններ և միաժամանակ նոր դժվարություններ են ստեղծել փոքր ձեռնարկատիրության գործունեության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոքր բիզնեսի ստեղծման և գործունեության կազմակերպական ձևերի ընտրությանը, կառավարման կառուցվածքի ձևավորմանը, ֆինանսական ու նյութական ռեսուրսների օգտագործմանը, շուկայական պահանջարկի գնահատմանը և ձեռնարկության զարգացման ռազմավարության մշակմանը։ Փոքր ձեռնարկությունների կառավարման առանձնահատկությունները դիտարկվում են դրանց սահմանափակ ռեսուրսների, կառավարման համեմատաբար պարզ կառուցվածքի, սեփականատիրոջ անմիջական մասնակցության և շուկայական փոփոխություններին արագ արձագանքելու հնարավորության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ֆինանսավորման հասանելիության, վարկային միջոցների ներգրավման, հարկային միջավայրի, գործարար ենթակառուցվածքների և մասնագիտական կառավարման կարողությունների հետ կապված խնդիրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում փոքր բիզնեսի գործունեության վրա պետական տնտեսական քաղաքականության և ձեռնարկատիրության աջակցության մեխանիզմների ազդեցության գնահատումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև մրցակցության զարգացմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, արտադրության և ծառայությունների ոլորտում փոքր ձեռնարկությունների մասնակցությանը, ինչպես նաև դրանց նշանակությանը տնտեսության կառուցվածքային վերափոխումների համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին՝ ռազմավարական և ընթացիկ պլանավորման, ֆինանսական վերահսկողության, շուկայավարման, մարդկային ռեսուրսների կառավարման և ձեռնարկատիրական ռիսկերի գնահատման միջոցով։ Փոքր բիզնեսի զարգացումը դիտարկվում է որպես շուկայական տնտեսության կայացման կարևոր բաղադրիչ, որը կարող է նպաստել տնտեսական ակտիվության տարածմանը և մասնավոր հատվածի ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ձեռնարկատիրության, կազմակերպությունների կառավարման, անցումային տնտեսության և փոքր բիզնեսի տնտեսագիտության մոտեցումները՝ բացահայտելով Հայաստանի տնտեսական վերափոխումների պայմաններում փոքր ձեռնարկությունների գործունեության հիմնական առանձնահատկություններն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է կովկասյան սոճու կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի տարբեր անտառաճեցման պայմաններում՝ գնահատելով տեսակի աճը, զարգացումը, կենսունակությունը և շրջակա միջավայրի գործոնների նկատմամբ հարմարվողականությունը։ Հետազոտության կենտրոնում ծառատեսակի կենսաէկոլոգիական հատկանիշների և աճելավայրի պայմանների փոխկապակցվածությունն է, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզաբանել բնական միջավայրի տարբեր բաղադրիչների ազդեցությունը ծառերի վիճակի և անտառային համակեցությունների ձևավորման վրա։ Քննվում են բարձրության, ռելիեֆի, լանջերի դիրքադրության, հողային պայմանների, խոնավության, ջերմաստիճանային ռեժիմի և այլ էկոլոգիական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները սոճու աճի ու զարգացման առանձնահատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր անտառաճեցման պայմաններում ծառերի աճի ինտենսիվությանը, տարիքային կառուցվածքին, բնական վերաճին և ընդհանուր կենսունակությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև տեսակի ձևաբանական և ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության առանձնահատկությունները, որոնց շնորհիվ այն կարող է գոյատևել տարբեր բարձրադիր և կլիմայական պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բնական վերականգնման գործընթացների գնահատումը՝ սերմնատվության, երիտասարդ ծառերի ձևավորման և դրանց հետագա պահպանման համար անհրաժեշտ միջավայրային պայմանների տեսանկյունից։ Դիտարկվում է կովկասյան սոճու մասնակցությունը անտառային էկոհամակարգերի կառուցվածքին, հողապաշտպան և ջրակարգավորիչ գործառույթներին, ինչպես նաև կենսաբազմազանության պահպանման գործընթացներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր աճելավայրերի ծառուտների անտառագիտական և չափագրական ցուցանիշները՝ բացահայտելու առավել նպաստավոր կամ սահմանափակող բնական գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մարդածին ազդեցությունների և շրջակա միջավայրի փոփոխությունների պայմաններում ծառատեսակի կայունության խնդրին, ինչը կարևոր նշանակություն ունի անտառների պահպանության և վերականգնման տեսանկյունից։ Ստացված գիտական ընդհանրացումները կարող են օգտակար լինել անտառային տարածքների վիճակի գնահատման, համապատասխան ծառատեսակների ընտրության և բնապահպանական միջոցառումների հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անտառագիտության, բուսաբանության, բույսերի էկոլոգիայի և կենսաաշխարհագրության մոտեցումները՝ Հայաստանի պայմաններում կովկասյան սոճու կենսաէկոլոգիական առանձնահատկությունների բազմակողմանի բնութագրման նպատակով։

Mathematics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ցածրաչափ կիսահաղորդչային համակարգերում էքսիտոնային վիճակների տեսական ուսումնասիրությանը և դրանց օպտիկական հատկությունների վերլուծությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է կիսահաղորդչային նյութերում էլեկտրոնների և խոռոչների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, որի արդյունքում կարող են ձևավորվել կապված քվազիմասնիկային վիճակներ՝ էքսիտոններ։ Ցածրաչափ համակարգերում, որտեղ մասնիկների շարժումը սահմանափակված է մեկ կամ երկու տարածական ուղղություններով, էլեկտրոն-խոռոչ փոխազդեցությունը կարող է էապես տարբերվել զանգվածային կիսահաղորդիչների դեպքում դիտվող երևույթներից։ Այդ պատճառով նման համակարգերը կարևոր են ինչպես հիմնարար քվանտային ֆիզիկայի, այնպես էլ նոր օպտոէլեկտրոնային տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է էքսիտոնի էներգետիկ սպեկտրի և կապակցման էներգիայի ուսումնասիրությունը։ Ցածր չափայնության պայմաններում քվանտային սահմանափակումը կարող է ուժեղացնել էլեկտրոնի և խոռոչի փոխազդեցությունը և փոխել էներգիական մակարդակների կառուցվածքը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել քվանտային փոսերի, քվանտային լարերի և այլ ցածրաչափ կառուցվածքների մոդելներ՝ պարզելու համար, թե համակարգի չափերը, երկրաչափությունը և նյութի պարամետրերն ինչպես են ազդում էքսիտոնային վիճակների ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև կիսահաղորդչային համակարգերի օպտիկական հատկություններին։ Էքսիտոնների առկայությունը կարող է արտահայտվել կլանման և ֆոտոլյումինեսցենցիայի սպեկտրներում, օպտիկական անցումների էներգիաներում և ճառագայթման ինտենսիվության փոփոխություններում։ Այդ պատճառով տեսական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատել համակարգի քվանտային կառուցվածքի և փորձարարական եղանակով չափվող օպտիկական բնութագրերի միջև։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել քվանտային մեխանիկայի, բազմամասնիկային համակարգերի և պինդ մարմնի ֆիզիկայի մաթեմատիկական մեթոդներ՝ էքսիտոնային վիճակները նկարագրող հավասարումների լուծման և դրանց էներգիական պարամետրերի հաշվարկման համար։ Կարող են ուսումնասիրվել ինչպես իդեալականացված մոդելներ, այնպես էլ նյութի իրական հատկությունները հաշվի առնող ավելի բարդ մոտեցումներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նյութի դիէլեկտրական հատկությունների, արդյունավետ զանգվածների, քվանտային սահմանափակման և փոխազդեցությունների ազդեցության գնահատումը էքսիտոնների բնութագրերի վրա։ Ցածրաչափ համակարգերի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ դրանցում մասնիկների շարժման սահմանափակումը կարող է հանգեցնել էներգիական մակարդակների դիսկրետացման և օպտիկական անցումների ուժեղացման։ Այդ երևույթները կարող են օգտագործվել կիսահաղորդչային լազերների, լուսադիոդների, ֆոտոդետեկտորների, օպտիկական մոդուլատորների և այլ ֆոտոնիկ սարքերի ստեղծման ժամանակ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև արտաքին ազդեցությունների դերին։ Ջերմաստիճանը, էլեկտրական և մագնիսական դաշտերը, կառուցվածքի երկրաչափական չափերը և նյութի բաղադրությունը կարող են փոփոխել էքսիտոնային վիճակների էներգիաներն ու կյանքի տևողությունը և այդպիսով ազդել օպտիկական արձագանքի վրա։ Նման կախվածությունների տեսական ուսումնասիրությունը կարևոր է ցածրաչափ կիսահաղորդչային համակարգերի նպատակային նախագծման համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կայանում է քվանտային սահմանափակման, էլեկտրոն-խոռոչ փոխազդեցության և օպտիկական երևույթների փոխկապակցված ուսումնասիրության մեջ։ Տեսական արդյունքները կարող են հիմք ծառայել փորձարարական տվյալների մեկնաբանման և նոր ցածրաչափ կիսահաղորդչային կառուցվածքների օպտիկական հատկությունների կանխատեսման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պինդ մարմնի ֆիզիկայով, կիսահաղորդիչների ֆիզիկայով, քվանտային օպտիկայով, նանոֆիզիկայով և օպտոէլեկտրոնիկայով զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է ցածրաչափ կիսահաղորդչային համակարգերում էքսիտոնային վիճակների և դրանց օպտիկական դրսևորումների տեսական պատկերը՝ բացահայտելով նյութի չափայնության, քվանտային սահմանափակման և մասնիկների փոխազդեցության ազդեցությունը համակարգի ֆիզիկական հատկությունների վրա։

Culture

Մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի տարբեր ոլորտներին վերաբերող նոր գրականության համակարգված ցանկ՝ նախատեսված մասնագիտական և տեղեկատվական օգտագործման համար։ Ընդգրկված նյութերը վերաբերում են մշակութային կյանքի, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, գրականության, ճարտարապետության և ստեղծագործական գործունեության այլ ուղղությունների վերաբերյալ հրատարակություններին։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու համապատասխան ժամանակաշրջանում լույս տեսած գրքերին, հոդվածներին, ուսումնասիրություններին, ժողովածուներին և այլ տեղեկատվական աղբյուրներին։ Նյութերի թեմատիկ կազմակերպումը նպաստում է անհրաժեշտ գրականության որոնմանը, մասնագիտական տեղեկատվության համակարգմանը և հետազոտական աշխատանքի համար համապատասխան աղբյուրների ընտրությանը։ Հրատարակությունը կարևոր տեղեկատվական նշանակություն ունի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության ընթացիկ համալրումը ներկայացնելու և նոր հրապարակումների մասին տեղեկությունների տարածման տեսանկյունից։ Այն կարող է կիրառվել գիտահետազոտական, կրթական, մատենագիտական և գրադարանային աշխատանքներում՝ որպես օժանդակ տեղեկատու աղբյուր։ Նախատեսված է գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական կուսակցությունների դասակարգման տեսական և մեթոդաբանական սկզբունքների ուսումնասիրությանը՝ կուսակցությունները դիտարկելով որպես քաղաքական համակարգի և հասարակության քաղաքական կազմակերպման կարևորագույն ինստիտուտներ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն չափանիշների վրա, որոնց միջոցով հնարավոր է առանձնացնել կուսակցությունների տարբեր տեսակներ՝ հաշվի առնելով դրանց գաղափարախոսությունը, կազմակերպական կառուցվածքը, սոցիալական հենարանը, քաղաքական նպատակները, անդամակցության բնույթը, իշխանության նկատմամբ դիրքորոշումը և քաղաքական գործընթացներում ունեցած գործառույթները։ Քննության են առնվում զանգվածային և կադրային, խորհրդարանական և արտախորհրդարանական, իշխանական և ընդդիմադիր, գաղափարախոսական և պրագմատիկ, ինչպես նաև քաղաքական գիտության մեջ ընդունված այլ կուսակցական տիպերի առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է կուսակցությունների կազմակերպական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ ղեկավար մարմինների, շարքային անդամների, տեղական կառույցների և քաղաքական առաջնորդության միջև հարաբերությունների տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում կուսակցությունների գաղափարական ուղղվածությանը և այն սկզբունքներին, որոնց հիման վրա դրանք ձևավորում են իրենց քաղաքական ծրագրերը, ներկայացնում հասարակական տարբեր խմբերի շահերը և մասնակցում ընտրական գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում է նաև քաղաքական կուսակցությունների տիպաբանության և կուսակցական համակարգերի միջև փոխկապակցվածությունը՝ դիտարկելով միակուսակցական, երկկուսակցական և բազմակուսակցական համակարգերում տարբեր տիպի կուսակցությունների գործունեության առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պատմական զարգացման ազդեցությանը, քանի որ կուսակցությունների կառուցվածքը, գաղափարախոսությունը և գործունեության ձևերը կարող են փոփոխվել հասարակական հարաբերությունների, ընտրական համակարգերի, քաղաքական մշակույթի և պետական ինստիտուտների զարգացման հետ միասին։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր երկրների և քաղաքական համակարգերի կուսակցությունների ընդհանուր հատկանիշներն ու առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գնահատել գոյություն ունեցող դասակարգումների կիրառելիությունն ու սահմանափակումները։ Քաղաքական կուսակցությունների տիպաբանական ուսումնասիրությունը նպաստում է դրանց դերի առավել ամբողջական ընկալմանը քաղաքական ներկայացուցչության, հասարակական շահերի արտահայտման, ընտրողների քաղաքական մասնակցության և պետական իշխանության ձևավորման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագիտության, քաղաքական սոցիոլոգիայի, համեմատական քաղաքականության, կուսակցական համակարգերի և քաղաքական ինստիտուտների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։