Բարձրագույն կրթության ֆինանսական կառավարման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Geography

Այս աշխատությունը նվիրված է լեռնահանքային արտադրության ընթացքում առաջացող լցակույտերի և պոչամբարների կազմավորման, նախագծման, կառավարման և անվտանգ շահագործման գիտատեխնիկական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության առանցքում հանքարդյունահանման և հանքահարստացման գործընթացների հետևանքով առաջացող թափոնների անվտանգ տեղադրման, պահպանման և վերահսկման խնդիրներն են, որոնք ունեն ինչպես արտադրական, այնպես էլ բնապահպանական և սոցիալական կարևոր նշանակություն։ Աշխատությունում ուշադրություն է դարձվում լցակույտերի և պոչամբարների ձևավորման սկզբունքներին, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններին, տեղանքի երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական պայմանների գնահատմանը, ապարների ու հանքային թափոնների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների հաշվառմանը և համապատասխան ինժեներական լուծումների ընտրությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կառույցների կայունության ապահովումը, քանի որ լցակույտերի կամ պոչամբարների կառուցվածքային խախտումները կարող են հանգեցնել նյութի սահքի, փլուզման, արտահոսքի կամ շրջակա տարածքների աղտոտման։ Այդ պատճառով ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր են լանջերի կայունության հաշվարկները, ջրահեռացման համակարգերի կազմակերպումը, ջրի մակարդակի և ճնշումների վերահսկումը, կառուցվածքային վիճակի մշտադիտարկումը և հնարավոր վթարային իրավիճակների կանխատեսումը։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է պոչամբարների և լցակույտերի շահագործման ընթացքում շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցություններին՝ մասնավորապես հողերի, մակերևութային և ստորերկրյա ջրերի, օդային միջավայրի և հարակից էկոհամակարգերի վրա ազդեցության նվազեցման միջոցառումներին։ Կարևորվում են թափոնների կառավարման արդյունավետ մեթոդները, կառույցների փուլային ձևավորումը, տեխնիկական սպասարկումը, անվտանգության ռեժիմների պահպանումը և վերահսկողության ժամանակակից համակարգերի կիրառումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև ռիսկերի գնահատման և արտակարգ իրավիճակների կառավարման մոտեցումներ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել լեռնահանքային օբյեկտների շահագործման հուսալիությունն ու անվտանգությունը։ Նման համակարգված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համատեղ դիտարկել արտադրական արդյունավետությունը, ինժեներական անվտանգությունը և շրջակա միջավայրի պահպանությունը՝ ձևավորելով լեռնահանքային թափոնների կառավարման առավել կայուն սկզբունքներ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել լեռնային ինժեներներին, երկրաբաններին, հանքարդյունաբերության մասնագետներին, բնապահպաններին, երկրատեխնիկայի ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես լեռնահանքային արտադրության թափոնների անվտանգ կառավարման, պոչամբարների և լցակույտերի տեխնիկական հուսալիության բարձրացման ու դրանց շահագործման ընթացքում բնապահպանական ռիսկերի նվազեցման խնդիրների ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է գանգաբանությանը՝ գիտության այն բնագավառին, որն ուսումնասիրում է մարդու գանգի կառուցվածքը, ձևը, չափերը և առանձնահատկությունները։ Գանգը մարդու կմախքի կարևոր մասն է․ այն պաշտպանում է գլխուղեղը, մասնակցում է դեմքի կառուցվածքի ձևավորմանը և կապված է զգայական օրգանների ու ծամելու համակարգի աշխատանքի հետ։ Գանգի անատոմիական ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի մարդու մարմնի կառուցվածքը հասկանալու, ոսկրային համակարգի առանձնահատկությունները ճանաչելու և բժշկական գիտելիքները զարգացնելու համար։ Համառոտ շարադրանքի ձևաչափը ենթադրում է թեմայի հիմնական հասկացությունների և բնութագրերի սեղմ ներկայացում՝ նյութը հասանելի դարձնելով ուսանողների, սովորողների և տվյալ բնագավառով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Գանգաբանությունը պատմականորեն առնչվել է ինչպես անատոմիական հետազոտություններին, այնպես էլ մարդաբանական ուսումնասիրություններին, որոնց միջոցով փորձել են նկարագրել գանգի ձևաբանական հատկանիշները և դրանց նշանակությունը մարդու կառուցվածքի ճանաչման գործում։ Այսպիսի ուսումնական գրականությունը նպաստել է մարմնի կառուցվածքի մասին գիտելիքների տարածմանը և բժշկական ու բնական գիտությունների զարգացմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում բժշկության և անատոմիայի պատմությամբ, մարդու կմախքի ուսումնասիրությամբ ու հայերեն գիտական տերմինաբանության ձևավորմամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է 1990–2010-ական թվականների հայ գրականության մեջ պոստմոդեռնիստական գեղագիտական սկզբունքների, գաղափարական առանձնահատկությունների և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանի գրական գործընթացները, հասարակական և մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը գրական մտածողության վրա, ինչպես նաև ավանդական գեղարվեստական ձևերից նոր ստեղծագործական մոտեցումների անցման առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են պոստմոդեռնիստական գրականությանը բնորոշ միջտեքստայնությունը, մեջբերումների և հղումների կիրառումը, հեգնանքը, պարոդիան, խաղային սկզբունքը, իրականության և երևակայության սահմանների միախառնումը, բազմաձայնությունն ու հեղինակային դիրքի փոփոխությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դասական և ժամանակակից գրական ավանդույթների վերաիմաստավորմանը, պատմական ու մշակութային թեմաների նոր մեկնաբանություններին և տարբեր տեքստերի միջև ձևավորվող կապերին։ Քննարկվում են արձակի և պոեզիայի կառուցվածքային ու լեզվաոճական նորարարությունները, ժանրային սահմանների փոփոխությունները և գեղարվեստական տեքստի կազմակերպման փորձարարական եղանակները։ Դիտարկվում է նաև անհատի ինքնության, հիշողության, պատմության, հասարակական փոփոխությունների և մշակութային արժեքների վերաիմաստավորման արտացոլումը ժամանակակից գրական ստեղծագործություններում։ Կարևորվում է հայկական գրական միջավայրում պոստմոդեռնիստական միտումների առանձնահատուկ դրսևորումների բացահայտումը և դրանց հարաբերակցությունը համաշխարհային գրական գործընթացների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու հետխորհրդային շրջանի հայ գրականության գեղարվեստական զարգացումների, նոր գրական մտածողության ձևավորման և պոստմոդեռնիստական գեղագիտության ազդեցության մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայ գրականության ուսումնասիրողների, մշակութաբանների, բանասերների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Biology

Կենսաբանություն ոլորտի «Կենսաբանություն 2 շտեմարան»-ը միջին մակարդակի ուսումնական և քննություններին պատրաստող առաջադրանքների հավաքածու է, որը նպատակ ունի խորացնել սովորողների գիտելիքները կենդանի օրգանիզմների կառուցվածքի, կենսագործունեության և էկոլոգիական կապերի վերաբերյալ, այստեղ ընդգրկվում են թեմաներ՝ բջջաբանություն, հյուսվածքներ, բույսերի և կենդանիների օրգան համակարգեր, ժառանգականություն և փոփոխականություն, էվոլյուցիայի հիմունքներ, ինչպես նաև էկոլոգիայի հիմնական օրենքներ և կենսաբազմազանության պահպանություն, շտեմարանում ներկայացված առաջադրանքները սովորողին օգնում են ոչ միայն հիշել կենսաբանական փաստերը, այլև հասկանալ գործընթացների փոխկապակցվածությունը, բացատրել կենսաբանական երևույթները և կիրառել գիտելիքները խնդիրների լուծման մեջ, այն հաճախ օգտագործվում է որպես լրացուցիչ ուսումնական նյութ դպրոցներում և քննություններին նախապատրաստվելու համար՝ զարգացնելով վերլուծական մտածողությունը և գիտական մոտեցումը կենսաբանական երևույթների նկատմամբ։

Technology

Работа посвящена оптимизации геометрических параметров режущего инструмента и исследованию технологических характеристик процесса резания. В центре исследования находится задача выбора таких геометрических параметров резца, которые обеспечивают наиболее рациональное протекание процесса обработки, высокую производительность, требуемое качество обработанной поверхности и приемлемую стойкость инструмента. Рассматриваются основные элементы геометрии режущего инструмента, включая углы резания, передний и задний углы, угол при вершине, форму и размеры режущей части, поскольку их соотношение непосредственно влияет на условия образования и схода стружки, силы резания, тепловые процессы и износ инструмента. Особое внимание уделяется установлению взаимосвязи между геометрией резца и основными технологическими показателями процесса обработки. Исследуются силы резания, температура в зоне резания, скорость и характер износа, шероховатость обработанной поверхности, производительность и расход энергии. Изменение геометрических параметров может существенно влиять на устойчивость процесса и качество обработки, поэтому их оптимальный выбор является важной задачей технологии машиностроения. Работа может включать экспериментальное исследование процесса резания с использованием различных вариантов заточки и настройки инструмента, а также математическую обработку полученных результатов. Сравнение экспериментальных данных позволяет определить наиболее благоприятные сочетания геометрических параметров для заданных условий обработки и конкретного обрабатываемого материала. Важное место занимает анализ влияния режима резания — скорости, подачи и глубины резания — на эффективность выбранной геометрии инструмента. Оптимизация предполагает поиск компромисса между несколькими показателями: увеличением производительности, снижением сил и температуры резания, повышением стойкости инструмента и обеспечением требуемой точности и шероховатости поверхности. Исследование также может рассматривать влияние свойств обрабатываемого материала и материала режущей части на выбор оптимальной геометрии. Полученные зависимости позволяют совершенствовать технологические процессы, снижать непроизводительные потери и повышать экономическую эффективность механической обработки. Практическая значимость работы заключается в возможности использования разработанных рекомендаций при проектировании, изготовлении и эксплуатации режущего инструмента, а также при выборе режимов обработки на металлорежущих станках. Оптимизация параметров способствует увеличению срока службы инструмента, повышению стабильности процесса и улучшению качества готовых деталей. Работа представляет интерес для специалистов в области машиностроения, технологии металлообработки, материаловедения, проектирования режущего инструмента и автоматизации производственных процессов, а также для инженеров, исследователей и студентов технических специальностей.

Literature

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 80-90-ական թվականների հայ հուշագրական գրականության զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով այն պատմամշակութային միջավայրը, որտեղ ձևավորվել և զարգացել է հիշողության վրա հիմնված գրավոր խոսքը։ Վերլուծվում են հուշագրական տեքստերի թեմատիկ ուղղությունները, անձնական և հասարակական կյանքի փոխհարաբերությունները, պատմական իրադարձությունների նկարագրության ձևերը, ինչպես նաև հեղինակային դիրքորոշման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիշողության և փաստագրության փոխազդեցությանը, գեղարվեստականացման աստիճանին և ժամանակի հասարակական-քաղաքական կյանքի ազդեցությանը հուշագրական ժանրի ձևավորման վրա։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է այս շրջանի հուշագրական գրականության տեղը հայ գրականության ընդհանուր զարգացման գործընթացում՝ ընդգծելով դրա դերը ազգային պատմական գիտակցության ձևավորման, մշակութային ինքնության պահպանման և հասարակական մտքի զարգացման մեջ։