Բարձրագույն մաթեմատիկա. Մաս II

Psychology

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրային ծառայության կառավարչի հոգեբանական պատրաստման համակարգի կառուցարկման հայեցակարգային հիմքերի մշակմանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են կառավարչական գործունեության հոգեբանական առանձնահատկությունները, ղեկավարի մասնագիտական և անձնային կարողությունների ձևավորման գործընթացները, ինչպես նաև պետական կառավարման համակարգում արդյունավետ առաջնորդության հոգեբանական նախադրյալները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է որոշումների կայացման, հաղորդակցման, կոնֆլիկտների կառավարման, սթրեսակայունության և թիմային աշխատանքի հոգեբանական մեխանիզմները՝ ընդգծելով դրանց կարևորությունը հանրային ծառայության արդյունավետ իրականացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարչական կադրերի ընտրության, գնահատման, վերապատրաստման և մասնագիտական զարգացման հոգեբանական չափանիշներին, ինչպես նաև ժամանակակից կրթական և վերապատրաստման մոդելների կիրառմանը։ Աշխատությունը համադրում է կառավարման տեսության, կազմակերպական հոգեբանության և հանրային կառավարման սկզբունքները՝ առաջարկելով կառավարչական կարողությունների զարգացման և պետական ծառայության արդյունավետության բարձրացման հայեցակարգային մոտեցումներ։ Այն օգտակար է պետական կառավարման մասնագետների, հոգեբանների, մարդկային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի աշխատակիցների և հանրային ծառայության համակարգի հետազոտողների համար։

Literature

Պատմական-հոգեբանական և գաղափարական արձակ գործ է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է անհատի հոգևոր առաքելության գաղափարը՝ կենտրոնանալով այն մարդու կերպարի վրա, ով իր կյանքը դիտում է որպես ծառայություն բարձր արժեքներին, հավատքին կամ հասարակությանը։ Ստեղծագործության մեջ «առաքյալ» հասկացությունը չի սահմանափակվում կրոնական իմաստով, այլ ավելի լայն՝ բարոյական և գաղափարական իմաստ է ստանում՝ որպես ճշմարտություն տարածող, զոհողությունների գնով իր համոզմունքներին հավատարիմ մնացող անձի խորհրդանիշ։ Մուրացանը խորացնում է կերպարի ներաշխարհը՝ ցույց տալով նրա պայքարը կասկածների, հասարակական հակազդեցության և անձնական դժվարությունների դեմ, որոնց ընթացքում բացահայտվում է նրա հոգևոր ուժը և սկզբունքայնությունը։ Գործում կարևոր տեղ ունեն նաև հասարակության արձագանքները նման մարդկանց նկատմամբ՝ ընդգծելով, որ հաճախ հասարակությունը չի ընդունում կամ ուշ է գնահատում իր իրական «առաքյալներին»։ Լեզուն դասական է, գաղափարապես հագեցած և հոգեբանական խորությամբ, ինչը ստեղծագործությանը տալիս է ծանրակշիռ և խորհրդանշական բնույթ։ Ընդհանուր առմամբ «Առաքյալը»-ն կարելի է դիտարկել որպես բարոյական-փիլիսոփայական արձակ, որտեղ Մուրացանը բարձրացնում է ինքնազոհության, գաղափարին հավատարմության և մարդու առաքելության թեմաները։

History

Ազգագրական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայոց տոնական համակարգի էթնոմշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ավանդական ժառանգության և արդի փոխակերպումների համատեքստում։ Քննության են առնվում ժողովրդական և կրոնական տոների ձևավորման ու պահպանման առանձնահատկությունները, դրանց ծիսական կառուցվածքը, խորհրդանշական բովանդակությունը և հասարակական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տոներին ուղեկցող սովորույթներին, ծեսերին, հավատալիքներին, ընտանեկան և համայնքային ավանդույթներին, ինչպես նաև դրանց փոխանցմանը սերնդեսերունդ։ Վերլուծվում են տոնական մշակույթի պատմական զարգացման ընթացքում տեղի ունեցած փոփոխությունները և տարբեր ժամանակաշրջանների սոցիալական ու մշակութային պայմանների ազդեցությունը դրանց պահպանման և վերափոխման վրա։ Քննարկվում են ավանդական տոնական տարրերի շարունակականությունը, նոր ձևերի առաջացումը և ժամանակակից հասարակության մեջ դրանց վերաիմաստավորման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տոնական մշակույթի դերը մշակութային հիշողության, համայնքային կապերի և ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ազգագրության, մշակութաբանության, բանահյուսության, կրոնագիտության և հայ ժողովրդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասության շրջանում սեռադերային նույնականացման ձևավորման, փոփոխության և հնարավոր խաթարումների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով հոգեբանական հարմարման համատեքստում։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ դեռահասությունը անձի զարգացման կարևոր փուլ է, որի ընթացքում տեղի են ունենում ինքնագիտակցության, ինքնագնահատականի, սոցիալական դերերի ընկալման և սեփական անձի վերաբերյալ պատկերացումների էական փոփոխություններ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են սեռադերային նույնականացման հոգեբանական հիմքերը, դրա ձևավորման վրա ազդող ընտանեկան, սոցիալական, մշակութային և անհատական գործոնները, ինչպես նաև դեռահասի կողմից սեփական անձի և սոցիալական միջավայրում իր դերի ընկալման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրավիճակներին, երբ սեռադերային ինքնընկալման և շրջապատի ակնկալիքների միջև առաջանում են հակասություններ, որոնք կարող են ուղեկցվել ներքին լարվածությամբ, անորոշությամբ, ինքնագնահատականի փոփոխություններով կամ սոցիալական հարմարման դժվարություններով։ Հետազոտությունը դիտարկում է հոգեբանական հարմարվողականությունը որպես բազմակողմ գործընթաց, որը ներառում է դեռահասի հարաբերությունները ընտանիքի, հասակակիցների և կրթական միջավայրի հետ, սեփական հույզերի կառավարումը, ինքնընդունումը և սոցիալական պահանջներին արդյունավետ արձագանքելու կարողությունը։ Քննարկվում են նաև այն հոգեբանական մեխանիզմները, որոնց միջոցով սոցիալական աջակցությունը, ընդունվածության զգացումը, հաղորդակցական միջավայրը և ընտանիքի վերաբերմունքը կարող են ազդել դեռահասի հարմարման գործընթացի վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դեստրուկտիվ կամ խաթարված նույնականացման դրսևորումների և դրանց հնարավոր հոգեբանական հետևանքների ուսումնասիրությունը՝ առանց դրանք դիտարկելու մեկուսացված երևույթների տեսքով։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն պայմաններն ու գործոնները, որոնք կարող են նպաստել դեռահասի անձնային կայունությանը, ինքնաճանաչմանը և սոցիալական միջավայրում ավելի արդյունավետ հարմարմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել զարգացման և կրթական հոգեբանության մասնագետների, դպրոցական հոգեբանների, սոցիալական մանկավարժների, հետազոտողների և դեռահասների հոգեբանական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է ավելի լավ հասկանալ ինքնության ձևավորման և սոցիալական հարմարման փոխկապակցված գործընթացները։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հուգո Գրոտիուսի գաղափարների և հայացքների ուսումնասիրությանը՝ եվրոպական պատմական կարգի նոր հարացույցի ձևավորման համատեքստում՝ XVII դարի կեսերից մինչև XIX դարի սկիզբը։ Հետազոտության կենտրոնում Գրոտիուսի բնական իրավունքի, պետության, ինքնիշխանության, միջազգային հարաբերությունների և ժողովուրդների միջև հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումների ազդեցությունն է եվրոպական քաղաքական և իրավական մտքի հետագա զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում են այն պատմական և գաղափարական պայմանները, որոնց ներքո ձևավորվեց նոր ժամանակի եվրոպական քաղաքական մտածողությունը, ինչպես նաև կրոնական պատերազմների, պետությունների միջև հարաբերությունների և միջազգային իրավական նորմերի վերափոխման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական իրավունքի գաղափարին, որի միջոցով փորձ էր արվում քաղաքական և իրավական հարաբերությունները հիմնավորել համընդհանուր և ռացիոնալ սկզբունքներով՝ անկախ առանձին պետությունների կամ կրոնական համայնքների առանձնահատկություններից։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև Գրոտիուսի պատկերացումները պետության և ինքնիշխանության մասին, պատերազմի և խաղաղության իրավական կարգավորումը, պայմանագրային հարաբերությունները և միջազգային իրավունքի ձևավորման նախադրյալները։ Հետազոտությունը Գրոտիուսի ժառանգությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես առանձին մտածողի փիլիսոփայական համակարգ, այլև որպես եվրոպական պատմական և քաղաքական կարգի փոփոխության ավելի լայն գործընթացի բաղադրիչ։ Այդ տեսանկյունից ուսումնասիրվում է նրա գաղափարների հետագա ընկալումն ու զարգացումը եվրոպական քաղաքական, իրավական և պատմափիլիսոփայական մտքում մինչև XIX դարի սկիզբը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել փիլիսոփաների, պատմաբանների, իրավաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, քաղաքական մտքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների և համապատասխան ոլորտներում սովորող ուսանողների համար։

Linguistics

Այս աշխատանքը նվիրված է հայերենի կառուցվածքային և բաղադրիչների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով լեզվաբանական համակարգի հիմնական շերտերը, ինչպիսիք են ֆոնետիկան, морֆոլոգիան, սինտակսիսը, lexis-ը և լեզվային միավորների համակցությունները։ Նյութում վերլուծվում են բառային համակարգի, ձայնային կառուցվածքի, բառաձևերի և գործածման կանոնների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բառերի իմաստաբանական և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է հայերենի կառուցվածքային համալիրության տեսական և գործնական դիտարկումներ՝ ընդգծելով լեզվի պատմական զարգացումը, դրա մասնաճյուղերի տարբերությունները և ներկա ժամանակի լեզվաբանական պրակտիկայում կիրառվող սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի մորֆոսինտակտիկ և ոճաբանական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև ժամանակակից հայերենում լեզվական փոփոխությունների հետևանքներին։ Նյութը կարևոր է լեզվաբանների, ուսուցիչների և հայերենի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ նպաստելով լեզվի ավելի ամբողջական և գիտական ընկալմանը։