Բնակչության եկամուտների ձեվավորման և ապահովման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

Law

Սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունները քրեական իրավունքի կարևոր և լայն տարածում ունեցող խումբ են, որոնք ուղղված են անձի կամ կազմակերպության գույքային իրավունքների խախտմանը։ Այս հանցագործությունների հիմնական նպատակն է ապօրինի կերպով ձեռք բերել, վնասել կամ զավթել ուրիշին պատկանող գույքը՝ առաջացնելով նյութական վնաս տուժողին։ Դրանց շարքին են դասվում գողությունը, կողոպուտը, ավազակությունը, խարդախությունը, յուրացումը, շորթումը և գույքի դիտավորյալ վնասումը կամ ոչնչացումը։ Գողությունը համարվում է գաղտնի կերպով ուրիշի գույքի հափշտակություն, մինչդեռ կողոպուտը իրականացվում է բացահայտ ձևով՝ հաճախ առանց կամ նվազագույն բռնության կիրառմամբ։ Ավազակությունը առանձնանում է բռնության կամ դրա սպառնալիքի կիրառմամբ՝ նպատակ ունենալով տիրանալ գույքին։ Խարդախությունը կապված է խաբեության կամ վստահության չարաշահման միջոցով գույք կամ իրավունքներ ձեռք բերելու հետ։ Յուրացումը տեղի է ունենում այն դեպքերում, երբ անձը իրեն վստահված գույքը անօրինական կերպով յուրացնում է։ Շորթումը ենթադրում է տուժողին սպառնալիքներով կամ ճնշմամբ ստիպել փոխանցել գույք կամ իրավունքներ։ Բացի այդ, սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունները կարող են ներառել նաև մեքենայական խաբեություններ, կիբեռհանցագործություններ, ինչպես նաև տնտեսական հանցագործությունների որոշ տեսակներ, որոնք ուղղակիորեն վնասում են սեփականության իրավունքը։ Այս հանցագործությունների հետևանքները ոչ միայն նյութական վնասներն են, այլ նաև հասարակական հարաբերությունների խաթարումը, վստահության նվազումը և տնտեսական կայունության վտանգումը։ Պետությունները այդ հանցագործությունների դեմ պայքարելու համար կիրառում են քրեական պատասխանատվություն, կանխարգելիչ միջոցառումներ և իրավապահ մարմինների վերահսկողություն։ Սեփականության պաշտպանության արդյունավետ համակարգը կարևոր նշանակություն ունի հասարակական կարգի, տնտեսական զարգացման և քաղաքացիների իրավունքների ապահովման համար, քանի որ այն նպաստում է իրավական վստահության և սոցիալական կայունության պահպանմանը։

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է սուր՝ դեկոմպենսացված վահանաձև գեղձի պաթոլոգիա ունեցող հիվանդների հորմոնալ, նեյրոհումորալ և իմունային համակարգերի վիճակի ուսումնասիրությանը բուժման դինամիկայում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը հիվանդության սուր փուլում օրգանիզմի կարգավորող համակարգերի փոխկապակցված փոփոխությունների բացահայտումն է և դրանց ընթացքի գնահատումը բուժական միջամտությունների ազդեցության պայմաններում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել վահանաձև գեղձի ֆունկցիան բնութագրող հորմոնալ ցուցանիշները, ինչպես նաև սթրեսային արձագանքի, նեյրոհումորալ կարգավորման և իմունային համակարգի գործունեության հետ կապված լաբորատոր ու կլինիկական տվյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր համակարգերի միջև փոխազդեցությանը, քանի որ վահանաձև գեղձի ծանր ֆունկցիոնալ խանգարումները կարող են ուղեկցվել օրգանիզմի հոմեոստազի էական փոփոխություններով և ազդել բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական գործընթացների վրա։ Աշխատանքում բուժման տարբեր փուլերում ցուցանիշների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու հիվանդության ծանրության և բուժման արդյունավետության հետ կապված դինամիկան, ինչպես նաև բացահայտելու այն փոփոխությունները, որոնք կարող են ունենալ ախտորոշիչ կամ կանխատեսիչ նշանակություն։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հիվանդների կլինիկական վիճակի, հորմոնալ պրոֆիլի, նեյրոհումորալ կարգավորման և իմունաբանական ցուցանիշների համակցված գնահատում՝ բուժման սկզբում և հետագա փուլերում։ Նման համալիր մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հիվանդության ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմների և օրգանիզմի համակարգային արձագանքի մասին։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել դեկոմպենսացված վահանաձև գեղձի պաթոլոգիաների դեպքում հիվանդների վիճակի ավելի օբյեկտիվ գնահատմանը, բուժման ընթացքի վերահսկմանը և հնարավոր բարդությունների ռիսկի կանխատեսմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էնդոկրինոլոգներին, կլինիկական իմունոլոգներին, թերապևտներին, ֆիզիոլոգներին, բժշկական հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

History

Աշխատությունը նվիրված է Կարսի շրջափակման և դրա հետ կապված ռազմաքաղաքական իրադարձությունների ուսումնասիրությանը՝ Կարսի ռազմավարական նշանակության, ռազմական գործողությունների ընթացքի և տարածաշրջանում տեղի ունեցող քաղաքական փոփոխությունների համատեքստում։ Կարսը պատմականորեն ունեցել է կարևոր ռազմավարական դիրք՝ գտնվելով Կովկասը Անատոլիայի արևելյան շրջաններին կապող ճանապարհների և ռազմական հաղորդակցության կարևոր ուղղությունների վրա։ Այդ պատճառով քաղաքի և ամրոցի նկատմամբ վերահսկողությունը մեծ նշանակություն է ունեցել տարածաշրջանի ռազմական և քաղաքական ուժերի համար։ Հետազոտության մեջ կարող են քննության առնվել Կարսի ամրաշինական համակարգը, պաշտպանական կառույցները, աշխարհագրական դիրքը և բնական պայմանները, որոնք ազդել են քաղաքի ռազմական նշանակության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում շրջափակման նախադրյալների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունը, ռազմական գործողությունների զարգացումը, հաղորդակցության ուղիների վերահսկողությունը և Կարսի կայազորի ու հարակից զորքերի վիճակը։ Աշխատանքը կարող է ներկայացնել շրջափակման կազմակերպման սկզբունքները, կողմերի ռազմական ուժերի դասավորությունը, մատակարարման և հաղորդակցության խնդիրները, ինչպես նաև պաշտպանվող կողմի դիմադրության հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Կարսի ռազմական ենթակառուցվածքին և ամրությունների նշանակությանը։ Քաղաքի պաշտպանական համակարգը բաղկացած էր տարբեր ամրություններից, բերդային կառույցներից և բնականորեն պաշտպանված դիրքերից, որոնց համադրությունը երկար ժամանակ Կարսը դարձրել էր կարևոր ռազմական հենակետ։ Շրջափակման պայմաններում այդ համակարգի արդյունավետությունը կախված էր ինչպես ամրությունների տեխնիկական վիճակից, այնպես էլ կայազորի թվաքանակից, սպառազինությունից, պարենային և ռազմամթերքի պաշարներից։ Ռազմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև շրջափակման ընթացքում իրականացված մարտական գործողությունների, դիրքային պայքարի և հակառակորդի պաշտպանական գիծը ճեղքելու փորձերի վերլուծություն։ Այս համատեքստում կարևոր են հրամանատարության որոշումները, զորքերի տեղաշարժը և ռազմական գործողությունների աշխարհագրությունը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ նման իրադարձությունների նկարագրությունը հաճախ հիմնվում է տարբեր կողմերի աղբյուրների վրա, որոնք կարող են էապես տարբերվել միմյանցից։ Հետևաբար թեմայի ուսումնասիրության համար կարևոր է համադրել ռազմական փաստաթղթերը, հիշողությունները, ժամանակագրությունները, մամուլի հրապարակումները և այլ սկզբնաղբյուրներ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Կարսի շրջափակման բնակչության վրա ունեցած ազդեցությանը։ Պաշարման կամ շրջափակման պայմաններում քաղաքացիական բնակչությունը սովորաբար բախվում է պարենի, բժշկական օգնության, անվտանգության և տեղաշարժի սահմանափակումների։ Այդ տեսանկյունից ռազմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը կարող է լրացվել սոցիալական և ժողովրդագրական հետևանքների վերլուծությամբ։ Կարսի շուրջ տեղի ունեցած ռազմական զարգացումները պետք է դիտարկել նաև ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների շրջանակում։ Կարսը գտնվում էր այնպիսի տարածքում, որտեղ ռազմական գործողությունները սերտորեն կապված էին Կովկասի, Օսմանյան կայսրության արևելյան շրջանների և ռուսական ռազմական ներկայության փոփոխությունների հետ։ Հետևաբար քաղաքի նկատմամբ վերահսկողության փոփոխությունը կարող էր ունենալ ոչ միայն տեղային, այլև լայն ռազմաքաղաքական հետևանքներ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև Կարսի հարցի դիվանագիտական կողմը։ Ռազմական գործողություններին զուգահեռ քաղաքի և շրջանի կարգավիճակը կարող էր քննարկվել տարբեր քաղաքական և միջազգային բանակցությունների շրջանակում։ Այդ գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին ռազմական արդյունքները վերածվում քաղաքական որոշումների և տարածքային պայմանավորվածությունների։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել նաև ռազմական պատմության մեթոդաբանության տեսանկյունից, քանի որ շրջափակման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համադրել ամրոցների պաշտպանության և պաշարման դասական սկզբունքները, լոգիստիկայի խնդիրները, զորքերի կառավարման առանձնահատկությունները և աշխարհագրական գործոնների ազդեցությունը։ Կարսի օրինակը ցույց է տալիս, թե որքան կարևոր կարող էին լինել հաղորդակցության ուղիները, մատակարարումների անխափանությունը և ամրացված դիրքերի նկատմամբ վերահսկողությունը ռազմական գործողությունների ելքի համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Կարսի շրջափակումը ներկայացնում է որպես ռազմական և քաղաքական նշանակություն ունեցող իրադարձություն՝ ուսումնասիրելով դրա նախադրյալները, ռազմական գործողությունների ընթացքը, քաղաքի պաշտպանական հնարավորությունները, բնակչության վիճակը և տարածաշրջանային հետևանքները։ Այն կարող է օգտագործվել Կարսի պատմության, Կովկասի ռազմական պատմության, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարածաշրջանային զարգացումների և Հայկական հարցի հետ կապված պատմական գործընթացների ուսումնասիրության համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կեղծ և շինծու գործարքների անվավերության հետ կապված տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում քաղաքացիական իրավունքի այն գործարքներն են, որոնց արտաքին ձևը չի համապատասխանում կողմերի իրական կամքին կամ որոնց միջոցով կողմերը փորձում են քողարկել այլ իրավական հարաբերություն։ Նյութում գործարքների անվավերության ինստիտուտը դիտարկվում է որպես քաղաքացիական իրավունքի կարևոր մեխանիզմ, որի միջոցով պաշտպանվում են օրենքի պահանջները, քաղաքացիական շրջանառության կայունությունը և գործարքի կողմերի ու այլ շահագրգիռ անձանց օրինական շահերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կեղծ և շինծու գործարքների իրավական բնույթին, դրանց տարբերակման չափանիշներին և այն հանգամանքների բացահայտմանը, որոնք կարող են վկայել կողմերի իրական կամքի և գործարքի ձևական բովանդակության անհամապատասխանության մասին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է կեղծ և շինծու գործարքների տարանջատումը միմյանցից, քանի որ դրանց արտաքին դրսևորումները կարող են նման լինել, սակայն իրավական նպատակներն ու հետևանքները տարբեր են։ Կեղծ գործարքի դեպքում կարող է առկա լինել գործարքի ձևական ստեղծում՝ առանց համապատասխան իրական իրավական հետևանքներ առաջացնելու նպատակ ունենալու, մինչդեռ շինծու գործարքի միջոցով կողմերը կարող են փորձել քողարկել մեկ այլ գործարք կամ իրավահարաբերություն։ Աշխատանքում քննարկվում են նաև նման գործարքների անվավերության իրավական հետևանքները, կողմերի միջև առաջացող գույքային հարաբերությունները, ստացվածի վերադարձի, փոխհատուցման և այլ հնարավոր իրավական միջոցների կիրառման հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ապացուցման հիմնախնդիրներին, քանի որ գործարքի կեղծ կամ շինծու բնույթը հաճախ հնարավոր չէ պարզել միայն դրա տեքստի կամ ձևական պայմանների ուսումնասիրությամբ։ Այդ պատճառով գործնական տեսանկյունից նշանակություն կարող են ունենալ կողմերի վարքագիծը, գործարքի կնքման հանգամանքները, դրա իրական տնտեսական և իրավական նպատակը, գույքի փաստացի փոխանցումը, վճարումների իրականացումը և այլ փոխկապակցված փաստեր։

Other Subjects

Հրատարակությունը համախմբում է Ս. Ա. Եղիազարովի երեք ուսումնասիրությունները, որոնք նվիրված են Երևանի նահանգի քրդերի և եզդիների պատմաազգագրական, լեզվական ու իրավական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը։ Առաջին ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում է Երևանի նահանգի քրդական բնակչության համառոտ ազգագրական նկարագիրը՝ անդրադառնալով նրանց բնակության վայրերին, կենցաղին, սոցիալական հարաբերություններին, զբաղմունքներին, ընտանեկան ու համայնքային կազմակերպվածությանը, սովորույթներին և մշակութային առանձնահատկություններին։ Հետազոտության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական միջավայրում քրդական համայնքների կենսակերպի և ներքին կառուցվածքի մասին։ Երկրորդ մասը նվիրված է քուրմանջիերեն տեքստերին և ունի կարևոր լեզվաբանական ու բանահյուսական նշանակություն։ Ներկայացվող նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել քուրմանջի բարբառի լեզվական առանձնահատկությունները, բառապաշարը, արտահայտչական միջոցները և բանավոր մշակույթի դրսևորումները։ Տեքստերը արժեքավոր են նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի կենդանի խոսքի և ժողովրդական ավանդույթի փաստագրական վկայություններ։ Երրորդ ուսումնասիրությունը վերաբերում է Երևանի նահանգի եզդիների ազգագրական և իրավական նկարագրությանը։ Այստեղ ուշադրությունը կենտրոնացվում է եզդիական համայնքի հասարակական կազմակերպվածության, ընտանեկան հարաբերությունների, ամուսնության և ժառանգության սովորույթների, համայնքային կարգավորման մեխանիզմների և ավանդական իրավական պատկերացումների վրա։ Իրավական ազգագրության տեսանկյունից հատկապես կարևոր է այն հարցը, թե ինչպես են սովորութային նորմերը կարգավորել համայնքի անդամների փոխհարաբերությունները և ինչպես են դրանք գործել պաշտոնական իրավական համակարգի կողքին։ Աշխատությունների ամբողջությունը թույլ է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն առանձին էթնիկ խմբերի կենցաղն ու մշակույթը, այլև 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Երևանի նահանգի բազմազգ հասարակության սոցիալական կառուցվածքը։ Հետազոտությունների միջոցով բացահայտվում են համայնքային ինքնակազմակերպման, սոցիալական շերտավորման, ընտանեկան կյանքի, տնտեսական գործունեության և ավանդական մշակույթի տարբեր կողմերը։ Հեղինակի մոտեցման առանձնահատկությունն այն է, որ ազգագրական նկարագրությունը զուգակցվում է լեզվական և իրավական նյութի հավաքագրման հետ, ինչի շնորհիվ ուսումնասիրությունները ձեռք են բերում միջառարկայական նշանակություն։ Դրանք կարող են օգտագործվել քրդագիտության և եզդիագիտության, Կովկասի ժողովուրդների պատմության, ազգագրության, լեզվաբանության, բանահյուսության և սովորութային իրավունքի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է որպես պատմական սկզբնաղբյուր, քանի որ փաստագրում է այնպիսի հասարակական ու մշակութային երևույթներ, որոնք հետագայում կարող էին զգալի փոփոխությունների ենթարկվել։ Միաժամանակ նյութերը հնարավորություն են տալիս համեմատական ուսումնասիրություններ կատարել տարածաշրջանի տարբեր էթնիկ համայնքների սոցիալական և մշակութային կառուցվածքների միջև։ Ընդհանուր առմամբ, ժողովածուն ներկայացնում է Երևանի նահանգի քրդերի և եզդիների վերաբերյալ վաղ շրջանի կարևոր ազգագրական, լեզվական և իրավական նյութեր՝ պահպանելով տեղեկություններ նրանց բնակության, կենցաղի, սոցիալական հարաբերությունների, լեզվի, բանավոր մշակույթի և սովորութային իրավունքի մասին։ Այն կարևոր աղբյուր է Կովկասի բազմազգ հասարակության պատմությունը և տվյալ համայնքների ավանդական մշակույթը գիտականորեն ուսումնասիրելու համար։

Other Subjects

Հրատարակությունը նվիրված է գյուղական գրադարանի գործունեության փորձի ներկայացմանը և կոլտնտեսային տնտեսության զարգացմանը գրադարանային ու տեղեկատվական աշխատանքի միջոցով աջակցելու հնարավորությունների լուսաբանմանը։ Նյութը հիմնված է Շամշադինի շրջանի Ղրղի գյուղական գրադարանի գործնական աշխատանքի վրա և ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող էր գրադարանը ներգրավվել գյուղի տնտեսական ու հասարակական կյանքում՝ գյուղատնտեսության վերաբերյալ մասնագիտական գրականությունը հասցնելով կոլտնտեսականներին, արտադրության կազմակերպիչներին և գյուղատնտեսական մասնագետներին։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է գրքային ֆոնդերի նպատակային օգտագործման, ընթերցողների պահանջներին համապատասխան գրականության ընտրության և գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածման կազմակերպման վրա։ Ներկայացվում են աշխատանքի այն ձևերը, որոնց միջոցով հնարավոր էր ընթերցողներին ծանոթացնել բուսաբուծության, անասնաբուծության, գյուղատնտեսական տեխնիկայի, աշխատանքի կազմակերպման և արտադրական փորձի վերաբերյալ հրատարակություններին։ Կարևորվում է գրադարանավարի կապը կոլտնտեսության աշխատողների և մասնագետների հետ, քանի որ նրանց գործնական պահանջների ուսումնասիրությունը հնարավորություն էր տալիս առավել նպատակային կազմակերպել գրականության ընտրությունը և տեղեկատվական սպասարկումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ գրադարակների, մատենագիտական տեսությունների, ընթերցանությունների, զրույցների և տեղեկատվական այլ միջոցառումների կազմակերպմանը, որոնք նպաստում էին գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը։ Գրադարանը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման և տրամադրման հաստատություն, այլև որպես գյուղի արտադրական ու մշակութային կյանքին մասնակցող տեղեկատվական կենտրոն։ Դիտարկվում է առաջավոր գյուղատնտեսական փորձի տարածման նշանակությունը՝ մասնագիտական գրականության և համապատասխան տեղեկատվական նյութերի միջոցով կոլտնտեսականներին նոր մեթոդների, աշխատանքի կազմակերպման ձևերի և արտադրողականության բարձրացման հնարավորությունների մասին տեղեկություններ հաղորդելու տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև անհատական աշխատանքը ընթերցողների հետ, երբ գրականության ընտրությունը կատարվում է տվյալ աշխատողի մասնագիտության, զբաղվածության և արտադրական խնդիրների հաշվառմամբ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն էր տալիս գրադարանային սպասարկումն առավել սերտորեն կապել գյուղատնտեսական աշխատանքի առօրյա պահանջների հետ։ Հրատարակության մեջ ներկայացվող փորձը կարևոր է նաև գրադարանագիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանում գյուղական գրադարաններին վերապահված կրթական, տեղեկատվական, գաղափարական և հասարակական գործառույթները։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել, թե ինչ մեթոդներով էին գրադարանները համագործակցում գյուղատնտեսական կազմակերպությունների հետ, ինչպես էին ձևավորում թեմատիկ գրքային ֆոնդերը և ինչպիսի միջոցներով էին փորձում բարձրացնել մասնագիտական գրականության օգտագործման արդյունավետությունը։ Ղրղի գյուղական գրադարանի օրինակով ներկայացված աշխատանքային փորձը կարող էր ծառայել նաև որպես մեթոդական օրինակ այլ գյուղական գրադարանների համար՝ նպաստելով ընթերցողների սպասարկման և արտադրական թեմաներով տեղեկատվական աշխատանքի կատարելագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, գյուղական մշակութային հաստատությունների պատմության, խորհրդային Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական կյանքի և գյուղատնտեսական տեղեկատվության տարածման պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, գրադարանավարների, դասախոսների և ուսանողների համար։