Բժշկական ապահովագրության իրավական հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

History

Հայաստանի անկախացման հասարակական-քաղաքական նախադրյալները և կայացման սկիզբը (1956 թ. փետրվար – 1991 թ. սեպտեմբեր)-ը նորագույն պատմության խորացված գիտական ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է Հայաստանի անկախ պետականության ձևավորմանը նախորդած երկարատև հասարակական-քաղաքական գործընթացները՝ ընդգրկելով 1956 թվականից մինչև 1991 թվականի անկախության հռչակումը, աշխատությունում դիտարկվում են խորհրդային Հայաստանի ներսում տեղի ունեցած գաղափարական, տնտեսական և ազգային ինքնագիտակցության փոփոխությունները, մշակութային վերածննդի միտումները, ինչպես նաև հասարակական շարժումների աստիճանական ակտիվացումը, որոնք ձևավորեցին անկախության գաղափարի լայն հասարակական հիմքը, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1960–80-ականների ազգային մտավորականության դերին, իրավապաշտպան և ինքնության պահպանման նախաձեռնություններին, ինչպես նաև քաղաքական լարվածությունների աճին, որոնք կապված էին Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի սրացման հետ, միաժամանակ վերլուծվում են Խորհրդային Միության համակարգային ճգնաժամը, պերեստրոյկայի և գլասնոստի ազդեցությունը, զանգվածային շարժումների ձևավորումը և պետական անկախության պահանջի ինստիտուցիոնալացումը, աշխատությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի անկախացումը եղել է ոչ միայն 1991 թվականի քաղաքական ակտ, այլ երկարաժամկետ պատմական գործընթացի արդյունք, որը ձևավորվել է հասարակության ներսում աստիճանաբար աճող ինքնավարության և ինքնորոշման գաղափարների հիման վրա։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի քաղաքի մայրուղային փողոցներում երթևեկության կարգավորման արդիականացման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունների համատեքստում։ Վերլուծվում են քաղաքային տրանսպորտային հոսքերի կառավարման առանձնահատկությունները, երթևեկության խցանումների առաջացման պատճառները, ճանապարհային ենթակառուցվածքների արդյունավետության բարձրացման ուղիները և երթևեկության անվտանգության ապահովման մեթոդները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են խելացի տրանսպորտային համակարգերի, ավտոմատացված կառավարման միջոցների, երթևեկության մոնիթորինգի, տվյալների հավաքագրման և վերլուծության ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները։ Քննարկվում են լուսացույցային համակարգերի օպտիմալացման, տրանսպորտային հոսքերի կարգավորման, ճանապարհային ծանրաբեռնվածության նվազեցման և քաղաքային շարժունակության բարելավման խնդիրները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Երևանի տրանսպորտային համակարգի զարգացման, քաղաքային ենթակառուցվածքների արդիականացման և բնակչության տեղաշարժի արդյունավետության բարձրացման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով տրանսպորտային ինժեներների, քաղաքաշինարարների, ՏՏ մասնագետների և քաղաքային կառավարման ոլորտի հետազոտողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ջերմոցային տնտեսություններում այլընտրանքային էներգիայի աղբյուրների կիրառման արդյունավետության գնահատման հիմնահարցերին՝ ընդգծելով էներգախնայող տեխնոլոգիաների և կայուն գյուղատնտեսության զարգացման փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը վերլուծում է ջերմոցային արտադրության էներգետիկ պահանջարկը՝ ներառյալ ջեռուցման, լուսավորության և օդափոխության համակարգերը, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը կլիմայական պայմաններից և արտադրական տեխնոլոգիաներից։ Գրքում դիտարկվում են վերականգնվող էներգիայի հիմնական աղբյուրները՝ արևային էներգիա, կենսագազ, երկրաջերմային և քամու էներգիա, և դրանց կիրառման հնարավորությունները ՀՀ ջերմոցային տնտեսություններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգետիկ արդյունավետության գնահատման մեթոդներին՝ տնտեսական, տեխնիկական և էկոլոգիական ցուցանիշների համադրությամբ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև ներդրումային ծախսերի վերադարձելիությունը, պետական աջակցության մեխանիզմները և տեխնոլոգիական ներդրումների ռիսկերը։ Աշխատությունը ընդգծում է այլընտրանքային էներգիայի կիրառման կարևորությունը արտադրողականության բարձրացման, արտադրական ծախսերի նվազեցման և շրջակա միջավայրի պահպանության համատեքստում։ Այն օգտակար է գյուղատնտեսության, էներգետիկայի և ագրոտեխնոլոգիաների ոլորտի մասնագետների համար։

Technology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի գետերի հիդրոլոգիական դիտարկումների օպտիմալ դիտացանցի որոշման և տարածքային տեղաբաշխման խնդիրներին՝ ընդգծելով ջրային ռեսուրսների արդյունավետ մոնիթորինգի և կառավարման գիտական հիմքերը։ Նյութում վերլուծվում են գետային ավազանների առանձնահատկությունները, հոսքի ռեժիմների բազմազանությունը և կլիմայական ու ռելիեֆային գործոնների ազդեցությունը հիդրոլոգիական ցուցանիշների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիտակայանների տեղադրման սկզբունքներին՝ ապահովելու համար տվյալների ներկայացուցչականությունը, տարածքային համաչափ ծածկույթը և հիդրոլոգիական գործընթացների ճշգրիտ արձանագրումը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է դիտացանցի օպտիմալացման մեթոդները՝ ներառյալ մաթեմատիկական մոդելավորումը, վիճակագրական վերլուծությունը և GIS տեխնոլոգիաների կիրառումը, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել չափման սխալները և բարձրացնել կանխատեսումների հուսալիությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում են ջրային ռեսուրսների կառավարման, ջրհեղեղների կանխատեսման և էկոլոգիական մոնիթորինգի խնդիրները՝ որպես դիտացանցի արդյունավետ աշխատանքի հիմնական կիրառական ուղղություններ։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Երևանում ավտոտրանսպորտի երթևեկության բարելավման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից կառավարման մեթոդների կիրառման միջոցով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել մայրաքաղաքի տրանսպորտային հոսքերի արդյունավետ կազմակերպման, խցանումների նվազեցման, երթևեկության անվտանգության բարձրացման և ճանապարհային ենթակառուցվածքների օգտագործման արդյունավետության բարելավման ուղիները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել Երևանի տրանսպորտային համակարգի կառուցվածքը, հիմնական երթևեկային ուղղությունները, ճանապարհային ցանցի ծանրաբեռնվածությունը, տրանսպորտային հոսքերի տարածական և ժամանակային փոփոխությունները և խցանումների առաջացման հիմնական պատճառները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երթևեկության կառավարման ժամանակակից տեխնոլոգիաներին, այդ թվում՝ լուսացույցների խելացի կառավարմանը, երթևեկության հոսքերի ավտոմատ վերահսկմանը, իրական ժամանակում տվյալների հավաքագրմանն ու վերլուծությանը և տրանսպորտային իրավիճակի մոդելավորմանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև երթևեկության կառավարման կենտրոնացված համակարգերի, սենսորների, տեսահսկման միջոցների և թվային հարթակների կիրառման հնարավորությունները՝ ճանապարհային իրավիճակի օպերատիվ գնահատման և կառավարման որոշումների արագ ընդունման նպատակով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում երթևեկության կազմակերպման տարբեր միջոցառումների արդյունավետության գնահատմանը՝ ճանապարհային գծանշումների և նշանների կատարելագործումից մինչև խաչմերուկների կառավարման, երթևեկության գոտիների բաշխման և տրանսպորտային հոսքերի ուղղորդման փոփոխություններ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հասարակական տրանսպորտի, մասնավոր ավտոմեքենաների, հետիոտների և հեծանվային շարժունակության փոխազդեցությանը՝ դիտարկելով քաղաքային տրանսպորտային համակարգը որպես միասնական կառավարվող համակարգ։ Երևանի պայմաններում կարևոր է նաև կայանման խնդրի ուսումնասիրությունը, քանի որ չկարգավորված կամ ճանապարհային ցանցի նկատմամբ ոչ արդյունավետ կազմակերպված կայանումը կարող է լրացուցիչ ծանրաբեռնել երթևեկությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են գնահատվել տարբեր կառավարման սցենարներ՝ դրանց ազդեցությունը ճանապարհորդության ժամանակի, տրանսպորտային հոսքերի արագության, խցանումների երկարության, վառելիքի սպառման և շրջակա միջավայրի վրա։ Ժամանակակից կառավարման մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս անցում կատարել միայն ենթակառուցվածքների ընդլայնման վրա հիմնված մոտեցումներից դեպի տվյալահեն և ճկուն կառավարում, որի դեպքում որոշումները կարող են հարմարեցվել երթևեկության իրական վիճակին։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող լուծումները կարող են նպաստել Երևանի ճանապարհային ցանցի թողունակության առավել արդյունավետ օգտագործմանը, երթևեկության կազմակերպման կատարելագործմանը, խցանումների նվազեցմանը և քաղաքային շարժունակության ընդհանուր որակի բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տրանսպորտի կառավարման մասնագետներին, քաղաքաշինարարներին, ինժեներներին, քաղաքային կառավարման մարմիններին, տրանսպորտային պլանավորողներին և Երևանի տրանսպորտային համակարգի զարգացման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Technology

Այս աշխատանքը նվիրված է ճնշումային ջրատարներում ոչ ստացիոնար հոսքի (unsteady flow) ուսումնասիրության համար հաշվարկային մեթոդների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարելավել հիդրավլիկական համակարգերի մոդելավորման ճշգրտությունը և կանխատեսելիությունը հիդրոդինամիկական անցումային երևույթների պայմաններում։ Հետազոտության մեջ ջրատար համակարգերը դիտարկվում են որպես բարդ հիդրավլիկական օբյեկտներ, որտեղ հոսքի արագության, ճնշման և խողովակային համակարգի առաձգական հատկությունների փոխազդեցությունը առաջացնում է ժամանակից կախված տատանումներ, այդ թվում՝ հիդրավլիկական հարվածի (water hammer) երևույթներ։ Աշխատությունը վերլուծում է այս ոչ ստացիոնար գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրության հիմքերը՝ մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգերի միջոցով, որոնք արտահայտում են զանգվածի և իմպուլսի պահպանման օրենքները փոփոխական պայմաններում։ Մշակվող հաշվարկային մեթոդները ներառում են թվային ինտեգրման սխեմաներ, բնութագրական գծերի մեթոդ, ինչպես նաև վերջավոր տարրերի և վերջավոր տարբերությունների կիրառություն, որոնք թույլ են տալիս ստանալ ճշգրիտ լուծումներ ժամանակային և տարածական փոփոխականություններով բարդ համակարգերի համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանային պայմանների ճիշտ ընտրությանը և կայունության ապահովմանը թվային մոդելավորման ընթացքում, քանի որ դրանք վճռորոշ դեր ունեն ստացված արդյունքների հավաստիության համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ զարգացված հաշվարկային մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս արդյունավետորեն կանխատեսել և կառավարել ճնշումային ջրատարների ոչ ստացիոնար վարքագիծը՝ ապահովելով ինժեներական համակարգերի անվտանգ և օպտիմալ շահագործում։