ԲԺՇԿԱԿԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Journalism

Գոհար Ջուլհակյան-ի կողմից կազմված «Տարեգիրք (զանգվածային լրատվամիջոցների արձագանքները) 2009» ժողովածուն փաստագրական-մամլոային բնույթի աղբյուրային հավաքածու է, որը ամփոփում է տվյալ տարվա ընթացքում զանգվածային լրատվամիջոցներում հրապարակված արձագանքները, հոդվածները, մեկնաբանությունները և տեղեկատվական նյութերը՝ կապված հասարակական, քաղաքական, մշակութային և սոցիալական կարևոր իրադարձությունների հետ։ Աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել տեղեկատվական դաշտի ընդհանուր պատկերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր լրատվամիջոցներ արձագանքել ժամանակի ընթացիկ գործընթացներին, ինչ թեմաներ են գերակշռել հանրային օրակարգում և ինչպես է ձևավորվել հասարակական կարծիքը մամուլի միջոցով։ Ժողովածուն ունի փաստագրական արժեք, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հետազոտողներին վերականգնել տվյալ տարվա տեղեկատվական միջավայրը, համեմատել տարբեր աղբյուրների մոտեցումները և ուսումնասիրել մեդիայի ազդեցությունը հասարակական ընկալումների վրա։ Նյութերը համակարգված են թեմատիկ և ժամանակագրական սկզբունքներով, ինչը հեշտացնում է դրանց վերլուծական օգտագործումը թե՛ լրագրության, թե՛ սոցիոլոգիայի և թե՛ քաղաքական հետազոտությունների ոլորտներում։

Mathematics

Նյութում ներկայացվում են օպտիմալացման հիմնական մեթոդները՝ գծային ծրագրավորում, սահմանափակված և անսահմանափակ օպտիմալացում, Լագրանժի բազմապատկիչների մեթոդը, ինչպես նաև թվային մոտարկման որոշ ալգորիթմներ։ Բացի այդ, քննարկվում են խաղերի տեսության հիմնական հասկացությունները՝ երկու խաղացողների խաղեր, զրո գումարով խաղեր, Նեշի հավասարակշռություն և ռազմավարությունների ընտրություն։ Ձեռնարկը ցույց է տալիս, թե ինչպես են մաթեմատիկական մոդելները կիրառվում տնտեսագիտության, կառավարման, ինժեներական համակարգերի և որոշումների վերլուծության մեջ՝ նպաստելով բարդ իրավիճակներում արդյունավետ լուծումներ գտնելուն։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է XII դարին վերաբերող Հայոց եկեղեցու դավանաբանական և եկեղեցագիտական գրավոր հուշարձանների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով միջնադարյան Հայաստանի կրոնական, մտավոր և եկեղեցաքաղաքական կյանքի համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն սկզբնաղբյուրների վրա, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել ժամանակաշրջանի հայ աստվածաբանական մտքի առանձնահատկությունները, քրիստոնեական վարդապետության մեկնաբանությունները, եկեղեցական ինքնության ձևավորման սկզբունքները և այլ քրիստոնեական ավանդույթների հետ հարաբերությունների բնույթը։ XII դարը ներկայացվում է որպես Հայոց եկեղեցու պատմության կարևոր ժամանակաշրջան, երբ աստվածաբանական հարցերի քննարկումը սերտորեն կապված էր ինչպես ներքին եկեղեցական կյանքի, այնպես էլ հարևան քրիստոնեական կենտրոնների հետ ընթացող դավանաբանական երկխոսությունների հետ։ Քննության են առնվում հավատքի հիմնարար դրույթներին վերաբերող գրավոր վկայությունները, դավանաբանական շարադրանքները, եկեղեցական նամակագրությունը, ժողովական փաստաթղթերը և աստվածաբանական բնույթի այլ նյութեր, որոնք հնարավորություն են տալիս վերականգնել ժամանակաշրջանի եկեղեցական մտքի հիմնական ուղղությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քրիստոսաբանական խնդիրներին, Սուրբ Երրորդության վերաբերյալ պատկերացումներին, եկեղեցու խորհուրդների մեկնաբանությանը, ծիսական ավանդույթներին և հավատքի արտահայտման ձևերին։ Դավանաբանական նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ինչպիսի փաստարկներով էին հայ հոգևորականներն ու աստվածաբանները հիմնավորում իրենց եկեղեցու դիրքորոշումները և ինչպես էին դրանք ներկայացնում այլ եկեղեցիների ներկայացուցիչների հետ հաղորդակցության ընթացքում։ Կարևորվում է Հայոց եկեղեցու և բյուզանդական, վրացական ու արևելյան քրիստոնեական այլ ավանդույթների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Դավանաբանական տարբերությունները դիտարկվում են ոչ միայն զուտ աստվածաբանական, այլև պատմական ու եկեղեցաքաղաքական համատեքստում, քանի որ միջեկեղեցական հարաբերությունների վրա կարող էին ազդել քաղաքական դաշինքները, տարածաշրջանային փոփոխությունները և տարբեր իշխանությունների միջև հարաբերությունները։ Առանձին նշանակություն է տրվում Կիլիկյան Հայաստանի պայմաններում ձևավորված եկեղեցական և մտավոր միջավայրին, որտեղ հայ հոգևորականները ավելի ակտիվորեն էին հաղորդակցվում նաև արևմտյան քրիստոնեական աշխարհի ներկայացուցիչների հետ։ Այդ շփումները առաջ էին բերում հավատքի, ծեսի, եկեղեցական կառավարման և միության հնարավորությունների վերաբերյալ նոր քննարկումներ։ Ուսումնասիրվում է միջեկեղեցական երկխոսության լեզուն և փաստարկման համակարգը՝ բացահայտելով, թե ինչ ձևով էին ներկայացվում սեփական դավանաբանական դիրքորոշումները և մեկնաբանվում մյուս կողմի ուսմունքները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում եկեղեցական միության վերաբերյալ քննարկումներին և այն պայմաններին, որոնց շրջանակում հնարավոր էր համարվում տարբեր քրիստոնեական ավանդույթների միջև համաձայնության հաստատումը։ Միաժամանակ քննության են առնվում այն հարցերը, որոնց շուրջ պահպանվում էին էական տարաձայնություններ։ Աղբյուրների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն պաշտոնական եկեղեցական դիրքորոշումները, այլև միջնադարյան հայ աստվածաբանական մտածողության զարգացման մակարդակը, կիրառվող հասկացությունները և մեկնողական ավանդույթները։ Կարևորվում է նախորդ դարերի հայրաբանական և հայ մատենագրական ժառանգության ազդեցությունը XII դարի հեղինակների վրա։ Հին հեղինակությունների վկայակոչումը, սուրբգրային մեկնությունները և ավելի վաղ ձևավորված դավանաբանական բանաձևերը հաճախ ծառայում էին ժամանակակից խնդիրների մեկնաբանման և եկեղեցական դիրքորոշումների հիմնավորման համար։ Առանձին քննության առարկա է գրավոր հուշարձանների աղբյուրագիտական արժեքը։ Ուսումնասիրվում են դրանց ստեղծման պատմական պայմանները, հեղինակային պատկանելությունը, ձեռագրային փոխանցումը, տարբեր խմբագրությունների և տարբերակների գոյությունը, ինչպես նաև հետագա դարերում դրանց կիրառությունն ու ընկալումը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել տվյալ ժամանակաշրջանին անմիջականորեն վերաբերող տեղեկությունները հետագա ընդօրինակությունների կամ մեկնաբանությունների ընթացքում առաջացած շերտերից։ Կարևորվում է նաև ձեռագրական ավանդույթը, որի շնորհիվ պահպանվել են միջնադարյան աստվածաբանական և եկեղեցական բնույթի բազմաթիվ նյութեր։ Ձեռագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել բնագրերի վերականգնմանը, տարբեր ընթերցումների բացահայտմանը և առանձին երկերի տարածման պատմության ուսումնասիրությանը։ Դավանաբանական հուշարձանները միաժամանակ արժեքավոր աղբյուրներ են ժամանակաշրջանի քաղաքական և մշակութային պատմության համար, քանի որ դրանցում կարող են արտացոլվել եկեղեցական կենտրոնների հարաբերությունները, հոգևորականության հասարակական դերը, կրթական միջավայրի առանձնահատկությունները և հայկական աշխարհի կապերը հարևան երկրների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, որ միջնադարյան աստվածաբանական գրականությունը միայն հավատքի տեսական հարցերի շարադրանք չէր, այլ նաև եկեղեցական ինքնության պահպանման, մտավոր ավանդույթի փոխանցման և արտաքին կրոնական ազդեցությունների հետ երկխոսության միջոց։ XII դարի նյութերի համակարգված քննությունը կարևոր է Հայոց եկեղեցու դավանաբանական զարգացման հաջորդականությունը հասկանալու համար, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում արտահայտված մի շարք գաղափարներ և ձևակերպումներ շարունակել են նշանակություն ունենալ հետագա դարերի եկեղեցական գրականության ու միջեկեղեցական հարաբերությունների համար։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է պատմական, աստվածաբանական, բանասիրական և աղբյուրագիտական մոտեցումների համադրմամբ, որը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միջնադարյան հայ եկեղեցական մտքի զարգացման մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայոց եկեղեցու պատմության, հայագիտության, աստվածաբանության, միջնադարյան պատմության, ձեռագրագիտության և հայ մատենագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, հոգևորականների, պատմաբանների, բանասերների, դասախոսների և ուսանողների համար։

History

Գիրքը ուսումնասիրում է Հաղպատի վանական համալիրի պատմամշակութային դերը՝ այն ներկայացնելով որպես հայապահպանության կարևոր կենտրոն միջնադարյան Հայաստանում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են վանքի հիմնադրման և զարգացման փուլերը, նրա հոգևոր, կրթական և գիտական նշանակությունը, ինչպես նաև դերը որպես ձեռագրական և մշակութային կենտրոն։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է Հաղպատի դպրոցի գործունեությանը, մատենագրական ավանդույթներին, կրոնական կյանքի կազմակերպմանը և վանական համալիրի ազդեցությանը տարածաշրջանի մշակութային զարգացման վրա։ Գրքում ընդգծվում է Հաղպատի դերը որպես ազգային ինքնության պահպանման օջախ օտար տիրապետությունների պայմաններում, ինչպես նաև նրա կապը հայկական այլ վանական կենտրոնների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճարտարապետական առանձնահատկություններին, եկեղեցիների կառուցվածքին և արվեստի գործերին, որոնք արտացոլում են հայկական միջնադարյան մշակույթի բարձր մակարդակը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս խորքային պատկերացում կազմել Հաղպատի որպես հայապահպան կենտրոնի պատմական և մշակութային նշանակության վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով պատմաբանների, հայագետների և մշակութաբանությամբ հետաքրքրվողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մարդու ծագման տեստոստերոնի և աճի հորմոնի ազդեցության ուսումնասիրությանը հավերի՝ որպես ձվատու թռչունների ֆիզիոլոգիական ակտիվության և վերարտադրողական ցուցանիշների վրա։ Գրքում ներկայացվում են հորմոնալ կարգավորման մեխանիզմները, էնդոկրին համակարգի դերը թռչունների նյութափոխանակության, աճի, վարքագծի և վերարտադրողական ֆունկցիաների ձևավորման գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները՝ գնահատելով հորմոնների ազդեցությունը ձվադրության ինտենսիվության, ձվի որակի, օրգանիզմի ընդհանուր կենսունակության և ֆիզիոլոգիական սթրեսային արձագանքների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև հորմոնների ներմուծման տարբեր եղանակների արդյունավետությունը, դեղաչափերի ազդեցությունը և կենդանիների օրգանիզմում առաջացող հնարավոր կողմնակի փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էթիկական, կենսաանվտանգության և կենդանիների բարեկեցության հարցերին՝ կապված էկզոգեն հորմոնների կիրառման հետ կենդանաբուծության մեջ։ Գիրքը նախատեսված է անասնաբույժների, կենդանաբանների, կենսաքիմիկոսների, գյուղատնտեսական գիտությունների մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և փորձարարական տվյալների համադրված վերլուծություն։

Other Subjects

Հրատարակությունը գործնական և ուսումնամեթոդական բնույթի ձեռնարկ է, որը նախատեսված է գրադարանային ոլորտի աշխատակիցների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման, սեմինար պարապմունքների կազմակերպման և շարունակական մասնագիտական կրթությանն աջակցելու համար։ Նյութի հիմնական նպատակը գրադարանավարներին մեթոդական օգնություն տրամադրելն է՝ մասնագիտական գիտելիքների համակարգման, աշխատանքային փորձի փոխանակման և գրադարանային գործունեության տարբեր ուղղությունների վերաբերյալ քննարկումների կազմակերպման ընթացքում։ Ներկայացվում են սեմինարների նախապատրաստման ընդհանուր սկզբունքները, թեմաների ընտրության, պարապմունքների կառուցվածքի ձևավորման, տեսական նյութի և գործնական առաջադրանքների համադրման հնարավոր եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրադարանավարների ակտիվ մասնակցության ապահովմանը, մասնագիտական խնդիրների համատեղ քննարկմանը և առօրյա աշխատանքի ընթացքում առաջացած հարցերի վերլուծությանը։ Սեմինար պարապմունքները դիտարկվում են ոչ միայն որպես գիտելիքների փոխանցման, այլև մասնագիտական հաղորդակցության, փորձի փոխանակման և աշխատանքի նոր ձևերի յուրացման միջոց։ Ձեռնարկում կարող են ընդգրկվել գրադարանային սպասարկման կազմակերպմանը, ընթերցողների հետ աշխատանքին, գրքային հավաքածուների ձևավորմանը և պահպանությանը, մատենագիտական ու տեղեկատվական գործունեությանը, ընթերցանության խթանմանը և գրադարանային միջոցառումների կազմակերպմանը վերաբերող թեմատիկ ուղղություններ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում սեմինարի ղեկավարի աշխատանքին՝ նյութերի նախնական ընտրությունից և հարցերի ձևակերպումից մինչև քննարկումների ամփոփումն ու մասնակիցների ձեռք բերած գիտելիքների գործնական կիրառումը։ Դիտարկվում է նաև մասնագիտական գրականության օգտագործման, ինքնուրույն աշխատանքի և առաջավոր գրադարանային փորձի ուսումնասիրման նշանակությունը։ Նման մեթոդական նյութերը հատկապես կարևոր են գրադարանների աշխատակիցների վերապատրաստման և մասնագիտական կարողությունների հետևողական զարգացման համար, քանի որ հնարավորություն են տալիս ուսուցումը կապել իրական աշխատանքային խնդիրների հետ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ծառայում է որպես կազմակերպչական և մեթոդական ուղեցույց՝ նպաստելով սեմինարների նպատակային պլանավորմանը, գրադարանավարների մասնագիտական գիտելիքների ընդլայնմանը և գրադարանային աշխատանքի որակի կատարելագործմանը։