Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionPsychology
Բժշկական հոգեբանություն
Բժշկական հոգեբանություն աշխատությունը բժշկագիտության և հոգեբանության հատման կետում գտնվող ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հոգեբանական գործոնների դերը մարդու առողջության, հիվանդությունների առաջացման, ընթացքի և բուժման գործընթացներում, այն անդրադառնում է հիվանդի հոգեբանական վիճակների գնահատմանը, բժշկ-հիվանդ հարաբերությունների առանձնահատկություններին, սթրեսի, տագնապի, դեպրեսիայի և այլ հոգեբանական խանգարումների ազդեցությանը սոմատիկ առողջության վրա, ինչպես նաև ընդգծում է հաղորդակցության, էմպաթիայի և հոգեբանական աջակցության կարևորությունը բժշկական պրակտիկայում, միաժամանակ գիրքը դիտարկում է հոգեբանական ախտորոշման և միջամտության հիմնական մեթոդները, որոնք կիրառվում են կլինիկական միջավայրում՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել բուժման արդյունավետությունը և հիվանդի ընդհանուր կյանքի որակը։
Updated: 2026-09-22
Linguistics
Ռուսաց լեզվի բառային միավորների կիրառության առանձնահատկությունները հայ երկլեզվակիրների խոսքում
Լեզվաբանական և հանրալեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ռուսերենի բառային միավորների գործածության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը հայ երկլեզվակիրների խոսքում։ Քննության են առնվում երկլեզվության պայմաններում բառապաշարի ընտրության, ռուսերեն բառերի յուրացման և տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում դրանց կիրառման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական փոխազդեցությանը, բառային փոխառություններին, իմաստային փոփոխություններին և երկու լեզուների միավորների համատեղ գործածության դրսևորումներին։ Վերլուծվում են խոսողների լեզվական միջավայրի, հաղորդակցական նպատակի, լեզվական կարողությունների և սոցիալական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները բառային ընտրության վրա։ Քննարկվում են նաև լեզվական միջամտության, կոդերի փոխարկման և բառային համակարգերի փոխազդեցության հետ կապված երևույթները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ-ռուսական երկլեզվության պայմաններում ձևավորվող խոսքային վարքի և բառագործածության հիմնական առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրալեզվաբանության, երկլեզվության տեսության, ռուսաց լեզվի ուսումնասիրության և լեզվական հաղորդակցության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-07
Literature
Հատվածների ժողովածու՝ օտարազգի հեղինակների երկերից
Այս ժողովածուն ներկայացնում է օտարազգի հեղինակների երկերից ընտրված հատվածներ՝ ընթերցողին ծանոթացնելով տարբեր ժողովուրդների գրական և մտավոր ժառանգությանը։ «Ծաղկաքաղ» հասկացությունը բնորոշ է ընտրովի ժողովածուներին, որոնցում ընդգրկվում են տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններից վերցված առավել ուշագրավ հատվածներ, մտքեր կամ ամբողջական փոքրածավալ երկեր։ Նման աշխատությունները կարող են միավորել գրական, պատմական, փիլիսոփայական, բարոյախոսական և հասարակական բնույթի նյութեր՝ կախված կազմողի ընտրությունից և ժողովածուի նպատակներից։ Օտարազգի մատենագիրների ստեղծագործություններից ընտրված հատվածների ընթերցումը հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր մշակույթների աշխարհայացքը, գրական արտահայտչամիջոցները, արժեքային պատկերացումները և մարդու ու հասարակության վերաբերյալ մտքերը։ Ժողովածուն կարող էր ունենալ նաև կրթական նշանակություն՝ նպաստելով ընթերցողների ընդհանուր գիտելիքների ընդլայնմանը, գրական ճաշակի ձևավորմանը և համաշխարհային գրականության ճանաչմանը։ Հայերենով նման նյութերի հրատարակումը կարևոր դեր ուներ եվրոպական և այլ ժողովուրդների գրավոր ժառանգությունը հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու գործում։ Գրքի վերնագիրը չի հստակեցնում, թե որ լեզուների և երկրների հեղինակներն են ընդգրկված, արդյոք հատվածները թարգմանված են հայերեն, թե ներկայացված են այլ ձևով, և ինչ սկզբունքով է կատարվել ընտրությունը։ Այդ պատճառով ժողովածուի կոնկրետ հեղինակային կազմը, թեմատիկ բաժանումը և բովանդակության առանձնահատկությունները կարելի է հաստատել միայն գրքի բովանդակության ցանկի կամ ամբողջական բնագրի ուսումնասիրությամբ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում համաշխարհային գրականության հայերեն տարածման, թարգմանական մշակույթի և XIX դարի հայ կրթական-գրական միջավայրի ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-10-24
History
Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1969: Հուլիս, օգոստոս, սեպտեմբեր
Հրատարակությունը ներկայացնում է 1969 թվականի հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսների նշանավոր ու հիշարժան տարեթվերի համակարգված օրացույց՝ մեկտեղելով պատմական, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձություններն ու տարեդարձերը։ Նյութը նախատեսված է կարևոր ամսաթվերի վերաբերյալ արագ և հարմար տեղեկություն ստանալու համար՝ յուրաքանչյուր ամսվա ընթացքում առանձնացնելով համապատասխան հիշատակի օրերը, պատմական իրադարձությունները, նշանավոր անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցները և այլ նշանակալի թվականներ։ Օրացույցային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ կողմնորոշվել ժամանակագրական հաջորդականության մեջ և անհրաժեշտ ամսաթիվը գտնել ըստ տարվա, ամսվա ու օրվա։ Հրատարակությունը կարող է ունենալ նաև գործնական նշանակություն կրթական, մշակութային և գրադարանային աշխատանքներում՝ որպես միջոցառումների, դասերի, ցուցահանդեսների, զեկուցումների և թեմատիկ հանդիպումների կազմակերպման օժանդակ աղբյուր։ Միաժամանակ այն արժեքավոր տեղեկատու նյութ է 1969 թվականին շրջանառվող պատմական ու մշակութային հիշատակի օրերի համակարգը ուսումնասիրելու համար՝ արտացոլելով տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և մշակութային առաջնահերթությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, ուսուցիչներին, մշակույթի ոլորտի աշխատակիցներին, հետազոտողներին և պատմական տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-09-20
Technology
Բորատային հողալկալիական մետաղներով ապակիների հետազոտում և նոր բաղադրությամբ տեխնիկական ապակիների մշակում
Աշխատությունը նվիրված է բորատային հիմքով հողալկալիական մետաղներ պարունակող ապակիների հետազոտությանը և նոր բաղադրությամբ տեխնիկական ապակիների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել ապակեգոյացնող համակարգերի բաղադրության և կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը և դրա ազդեցությունը ստացվող նյութերի ֆիզիկաքիմիական, ջերմային, մեխանիկական ու տեխնոլոգիական հատկությունների վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բորի օքսիդի և հողալկալիական մետաղների միացությունների դերը ապակու կառուցվածքի ձևավորման գործընթացում, ինչպես նաև տարբեր բաղադրիչների հարաբերակցության փոփոխության ազդեցությունը ապակու հալման, բյուրեղացման, ջերմային ընդարձակման և քիմիական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր ապակեբաղադրությունների ընտրությանը և դրանց ստացման տեխնոլոգիական պայմանների որոշմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել հումքային բաղադրիչների ընտրությունը, դրանց մանրացումը և խառնումը, հալման ջերմաստիճանը, հալույթի պահման տևողությունը, ապակեգոյացման պայմանները և հետագա ջերմային մշակումը։ Կարևոր ուղղություն է ստացված ապակիների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությունը՝ դրանց կիրառական հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։ Կարող են ուսումնասիրվել ապակիների խտությունը, ջերմային ընդարձակման գործակիցը, փափկման և բյուրեղացման ջերմաստիճանները, քիմիական կայունությունը, մեխանիկական ամրությունը և այլ տեխնիկական ցուցանիշներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ապակու կառուցվածքում հողալկալիական մետաղների ազդեցությանը, քանի որ դրանց բնույթն ու կոնցենտրացիան կարող են էապես փոխել ապակու կառուցվածքային կապերը և, հետևաբար, նյութի հիմնական հատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև տարբեր բաղադրությունների համեմատական վերլուծություն՝ տեխնիկական նշանակության համար առավել նպատակահարմար ապակու ընտրության նպատակով։ Նոր բաղադրությունների մշակումը կարող է ուղղված լինել բարձր ջերմակայունությամբ, բավարար մեխանիկական ամրությամբ, քիմիական կայունությամբ և կանխատեսելի տեխնոլոգիական հատկություններով նյութերի ստացմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև ապակեգոյացման գործընթացների օրինաչափությունների բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս գիտականորեն հիմնավորել հումքային բաղադրիչների օպտիմալ հարաբերակցությունը և տեխնոլոգիական ռեժիմները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ տեխնիկական ապակիների արտադրության կատարելագործման, նոր նյութերի ստեղծման և ապակու արտադրության հումքային բազայի արդյունավետ օգտագործման համար։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել այնպիսի ապակեբաղադրությունների մշակման համար, որոնք կհամապատասխանեն հատուկ տեխնիկական և շահագործական պահանջների։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել նյութագետներին, ապակու և կերամիկական նյութերի տեխնոլոգներին, անօրգանական քիմիայի մասնագետներին, քիմիական տեխնոլոգներին, հետազոտողներին, ինժեներներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։
Updated: 2026-09-09
Medicine
Կոնսերվանտ պարունակող և առանց կոնսերվանտի պրոստագլանդինների ազդեցությունը գլաուկոմայով հիվանդների մոտ
Սա կլինիկական ակնաբուժական հետազոտություն է, որը նվիրված է կոնսերվանտ պարունակող և առանց կոնսերվանտի պրոստագլանդինային խմբի աչքի կաթիլների ազդեցության համեմատական գնահատմանը գլաուկոմայով հիվանդների մոտ, որտեղ ուսումնասիրվում են ներակնային ճնշման իջեցման արդյունավետությունը, դեղերի երկարաժամկետ կիրառման անվտանգությունը և աչքի մակերեսի վրա հնարավոր կողմնակի ազդեցությունները, աշխատանքը ընդգրկում է նաև կոնսերվանտների, մասնավորապես բենզալկոնիում քլորիդի, ազդեցությունը կոնյուկտիվայի և եղջերաթաղանթի վիճակի վրա, ինչպես նաև առանց կոնսերվանտ ձևակերպումների կլինիկական առավելությունները՝ չոր աչքի համախտանիշի նվազեցման և հիվանդների տանելիության բարելավման տեսանկյունից, միաժամանակ վերլուծվում է բուժման արդյունավետության և կյանքի որակի միջև կապը՝ նպատակ ունենալով օպտիմալացնել գլաուկոմայի երկարաժամկետ թերապևտիկ ռազմավարությունները։
Updated: 2026-08-28