Դերանվան ուսուցման մեթոդիկան միջնակարգ դպրոցում

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է փորձարարական տվյալների հիման վրա բազմաչափ համակարգերի կառավարման դինամիկական մոդելների մշակման տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է իրական համակարգերի փորձարարական դիտարկումների և չափումների արդյունքների միջոցով կառուցել այնպիսի մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք հնարավորինս ճշգրիտ կարտացոլեն համակարգի դինամիկական վարքը և կարող են կիրառվել կառավարման խնդիրների լուծման համար։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բազմամուտք և բազմաելք համակարգերի առանձնահատկությունները, համակարգի մուտքային և ելքային ազդանշանների միջև փոխկապակցվածությունը, դինամիկական գործընթացների նույնականացման մեթոդները և փորձարարական տվյալների մշակման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելի կառուցվածքի ընտրությանը, պարամետրերի գնահատմանը, չափումների սխալների և աղմուկների ազդեցության նվազեցմանը, ինչպես նաև ստացված մոդելների համապատասխանության և ճշգրտության գնահատմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է կառուցված մոդելների կիրառումը կառավարման ալգորիթմների մշակման և համակարգի աշխատանքի օպտիմալացման գործընթացում։ Փորձարարական տվյալների վրա հիմնված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հաշվի առնել իրական օբյեկտների վարքի այն առանձնահատկությունները, որոնք միշտ չէ, որ հնարավոր է ամբողջությամբ նկարագրել միայն տեսական մոդելներով։ Աշխատության մեջ դիտարկվող մեթոդները կարող են կիրառվել արդյունաբերական, տեխնոլոգիական, էներգետիկ և այլ բարդ համակարգերի կառավարման խնդիրներում, որտեղ անհրաժեշտ է միաժամանակ հաշվի առնել բազմաթիվ փոխկապակցված մուտքեր և ելքեր։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել կառավարման համակարգերի մոդելավորման, նույնականացման և ավտոմատ կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել կառավարման տեսության, ավտոմատացման, համակարգերի նույնականացման, մաթեմատիկական մոդելավորման և ինժեներական կիբեռնետիկայի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Culture

Հրատարակությունը մատենագիտական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որը համակարգված տեղեկություններ է ներկայացնում Հայկական ԽՍՀ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր գրականության վերաբերյալ։ Այն նպատակ ունի մեկտեղել տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված գրքերի, գիտական աշխատությունների, հոդվածների, ժողովածուների և այլ նյութերի մատենագիտական տվյալները՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու ընտրությունը։ Ներկայացված գրականությունը կարող է ընդգրկել մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր ուղղություններ՝ կերպարվեստ, երաժշտություն, թատրոն, կինո, ճարտարապետություն, դեկորատիվ-կիրառական արվեստ, ժողովրդական ստեղծագործություն, մշակութային ժառանգության պահպանում և հարակից ոլորտներ։ Մատենագիտական տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս հետևել խորհրդային Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների զարգացմանը, բացահայտել տվյալ ժամանակաշրջանում առավել ակտիվ ուսումնասիրվող թեմաներն ու մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակը։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմական և աղբյուրագիտական նշանակություն, քանի որ հավաքված տվյալները կարող են օգտագործվել Հայաստանի մշակութային կյանքի, արվեստագիտական մտքի և համապատասխան գիտական գրականության պատմության ուսումնասիրության ժամանակ։ Համակարգված մատենագիտական գրառումները նպաստում են հետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը, թեմատիկ գրականության ցանկերի կազմմանը և անհրաժեշտ հրապարակումների հայտնաբերմանը։ Տեղեկատուն կարող է ծառայել որպես օժանդակ տեղեկատվական աղբյուր գրադարանային և գիտահետազոտական գործունեության ընթացքում։ Այն նախատեսված է մատենագետների, գրադարանավարների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, պատմաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և Հայաստանի մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ճաքեր և անցքեր պարունակող հեծանների մեխանիկական վարքագծի ուսումնասիրմանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց ծռման, տատանումների և կայունության խնդիրներին։ Գրքում ներկայացվում են կառուցվածքային տարրերում առկա թերությունների ազդեցությունը լարվածա-դեֆորմացիոն վիճակի, բնական հաճախականությունների, դինամիկական բնութագրերի և կրողունակության վրա։ Քննարկվում են տարբեր տեսակի ճաքերի և անցքերի առկայության պայմաններում հեծանների աշխատանքի առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը կառուցվածքի կոշտության նվազման, տեղային լարվածությունների կենտրոնացման և հնարավոր վնասվածքների զարգացման գործընթացների վրա։ Հեղինակը կիրառում է ժամանակակից մաթեմատիկական մոդելներ և հաշվարկային մեթոդներ՝ վերլուծելու ինչպես ստատիկական, այնպես էլ դինամիկական բեռնվածությունների պայմաններում առաջացող երևույթները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև կառուցվածքների կորուստային կայունության պայմանները, վնասվածքների հայտնաբերման և գնահատման մոտեցումները, ինչպես նաև ինժեներական համակարգերի հուսալիության բարձրացմանն ուղղված մեթոդները։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում մեխանիկայի, քաղաքացիական և մեքենաշինական ճարտարագիտության ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և կառուցվածքային վերլուծությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Pedagogy

Գիրքը նախատեսված է հայ մանուկների կրթության և ուսուցման համար՝ նպատակ ունենալով զարգացնել նրանց գիտելիքները, լեզվական կարողությունները և ազգային մշակույթի վերաբերյալ պատկերացումները։ «Դասարան» անվանումը մատնանշում է ուսումնական բնույթի աշխատություն, որը կարող էր կիրառվել կրթական միջավայրում՝ որպես դասավանդման նյութ կամ աշակերտների ինքնուրույն ուսուցման միջոց։ 19-րդ դարի հայերեն ուսումնական գրականության մեջ կարևոր տեղ էին զբաղեցնում երեխաների գրագիտության զարգացումը, ընթերցանության և գրավոր խոսքի ուսուցումը, ինչպես նաև հայոց լեզվի ու մշակույթի փոխանցումը նոր սերնդին։ Այդպիսի գրքերը նպաստում էին կրթության կազմակերպմանը և հայալեզու ուսումնական նյութերի տարածմանը՝ ինչպես հայկական համայնքներում, այնպես էլ արտերկրի կրթական կենտրոններում։ Վերնագրում «Հայկազն» բնորոշումը կարող է ընդգծել հայ երեխաների ազգային պատկանելությունն ու կրթության կապը հայ մշակութային ինքնության պահպանման հետ։ Մանկական ուսումնական աշխատությունները հաճախ միավորում էին լեզվական գիտելիքները, ընթերցանության վարժությունները և դաստիարակչական նպատակները՝ սովորողին աստիճանաբար ծանոթացնելով գրավոր խոսքի և կրթական նյութերի հետ։ Այնուամենայնիվ, կոնկրետ դասերի, թեմաների կամ վարժությունների կազմը հնարավոր չէ հաստատել միայն մատենագիտական տվյալներով։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ մանկավարժության, հայերեն դասագրքերի պատմության, մանկական կրթության զարգացման և սփյուռքահայ կրթական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

Mathematics

Այս աշխատանքը նվիրված է տերահերցային (THz) ճառագայթման տարածման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը մետաղական և պլազմոնային ալիքատարներում՝ ընդգծելով ենթամիլիմետրային տիրույթում էլեկտրամագնիսական ալիքների վարքագիծը և դրանց կառավարելիությունը տարբեր կառուցվածքներում։ Տերահերցային ճառագայթումը զբաղեցնում է սպեկտրի միջանկյալ հատվածը՝ ինֆրակարմիրի և միկրոալիքային տիրույթների միջև, և առանձնանում է բարձր զգայունությամբ նյութերի կառուցվածքային և դիէլեկտրիկ հատկությունների նկատմամբ։ Մետաղական ալիքատարներում տարածումը պայմանավորված է անդրադարձումների և մոդալ կառուցվածքների ձևավորմամբ, ինչը թույլ է տալիս ուղղորդել ալիքը, սակայն ուղեկցվում է որոշակի էներգետիկ կորուստներով։ Պլազմոնային ալիքատարներում, ընդհակառակը, մակերևութային պլազմոնների առաջացման շնորհիվ հնարավոր է հասնել լույսի ուժեղ տեղայնացման և ենթադիֆրակցիոն չափերի սահմաններում տարածման, ինչը հատկապես կարևոր է նանոֆոտոնիկ համակարգերի համար։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են տարածման արագությունը, կլանման կորուստները, դիսպերսիոն հատկությունները և կառուցվածքային պարամետրերի ազդեցությունը ալիքների վարքագծի վրա։ Այս ուսումնասիրությունները ունեն կիրառական նշանակություն տերահերցային պատկերագրման, սենսորների, բարձր արագության հաղորդակցության համակարգերի և նոր սերնդի օպտոէլեկտրոնային սարքերի զարգացման ոլորտներում։

Literature

«Կիզլի ատա» վերնագիրը, ըստ գրության ձևի, կարող է լինել թուրքերենից կամ օսմաներենից փոխանցված տեղանուն կամ արտահայտություն։ «Ատա» ձևը հնարավոր է կապված լինի թուրքերեն ada՝ «կղզի» բառի հետ, սակայն «Կիզլի» բաղադրիչի նշանակությունն ու ամբողջ վերնագրի ճշգրիտ ընթերցումը միայն այս գրառումից հաստատել հնարավոր չէ։ Հետևաբար, առանց գրքի տիտղոսաթերթի, հեղինակի անվան կամ լրացուցիչ մատենագիտական տեղեկությունների՝ դժվար է վստահորեն որոշել՝ այն վե՞պ է, պատմվածքների ժողովա՞ծու, թարգմանությո՞ւն, թե՞ այլ բնույթի աշխատություն։ Եթե հրատարակությունն իսկապես գեղարվեստական ստեղծագործություն է, դրա բովանդակությունը կարող է կապված լինել վերնագրում հիշատակվող վայրի, այնտեղ տեղի ունեցող իրադարձությունների կամ այդ վայրի հետ առնչվող կերպարների պատմության հետ, սակայն նման մեկնաբանությունը մնում է ենթադրական։ Գիրքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել 19-րդ դարի վերջի Կոստանդնուպոլսի հայատառ հրատարակչական միջավայրի և հայ ընթերցողներին հասանելի գրականության ուսումնասիրության համար։ Ստեղծագործության ժանրը, հեղինակը, սկզբնաղբյուր լեզուն, սյուժեն և գրական նշանակությունը ճշգրտելու համար անհրաժեշտ է լրացուցիչ տեղեկություն՝ հատկապես տիտղոսաթերթի պատկերը կամ գրքի սկզբի էջերը։