Դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշիվներ. Մաս 1

History

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսից միջազգային քաղաքականության և դիվանագիտության կարևոր խնդիրներից մեկը դարձած արևմտահայ բնակչության քաղաքական, իրավական և անվտանգության խնդիրների պատմական ուսումնասիրությանը։ Նյութում կարող են քննվել Օսմանյան կայսրությունում հայերի դրությունը, բարեփոխումների պահանջները, մեծ տերությունների քաղաքականությունը և հայկական քաղաքական ու հասարակական շրջանակների գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում 1877–1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո խնդրի միջազգայինացման գործընթացին, Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի և Բեռլինի վեհաժողովի հետ կապված դիվանագիտական զարգացումներին, ինչպես նաև հետագա տասնամյակներում բարենորոգումների ծրագրերի շուրջ ընթացած բանակցություններին։ Քննվում է, թե ինչպես են Ռուսաստանի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և մյուս պետությունների տարածաշրջանային շահերը փոխազդել հայ բնակչության իրավունքների և բարեփոխումների հարցի հետ։ Կարևորվում են հայկական քաղաքական կազմակերպությունների, եկեղեցական ու հասարակական կառույցների և մտավորականության գործունեության տարբեր ուղղությունները, ինչպես նաև խնդրի ներկայացումը միջազգային դիվանագիտական շրջանակներում և մամուլում։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող են լինել XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի բռնությունների, տեղահանությունների և քաղաքական ճգնաժամերի հետևանքները հայկական բնակչության համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանին, երբ Օսմանյան կայսրության հայերի զանգվածային տեղահանություններն ու կոտորածները հանգեցրին Հայոց ցեղասպանությանը և հիմնովին փոխեցին խնդրի ժողովրդագրական ու քաղաքական պայմանները։ Հետպատերազմյան շրջանում քննության առարկա կարող են դառնալ Փարիզի խաղաղության համաժողովը, Սևրի պայմանագիրը, Հայաստանի Հանրապետության միջազգային դրությունը և տարածաշրջանում տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական փոփոխությունները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն հանգամանքին, որ տարբեր պետություններ և քաղաքական ուժեր խնդիրը մեկնաբանել են իրենց շահերի ու գաղափարական դիրքորոշումների տեսանկյունից, ինչի պատճառով պատմագիտական և քաղաքական գնահատականները միշտ չէ, որ համընկել են։ Դիվանագիտական փաստաթղթերի, պաշտոնական նյութերի, մամուլի, հուշագրությունների և պատմագիտական ուսումնասիրությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու խնդրի միջազգային, քաղաքական և մարդասիրական տարբեր շերտերը։ Աշխատությունը կարող է կարևոր աղբյուր հանդիսանալ հայոց նոր և նորագույն պատմության, միջազգային հարաբերությունների, Օսմանյան կայսրության պատմության և հայկական դիվանագիտական ու քաղաքական խնդիրների ուսումնասիրության համար։

Political Science

Էթնոքաղաքական կոնֆլիկտները հակամարտություններ են, որոնք առաջանում են տարբեր էթնիկ խմբերի միջև կամ պետության ներսում՝ էթնիկ ինքնության, քաղաքական իշխանության, տարածքի, ռեսուրսների կամ իրավունքների շուրջ տարաձայնությունների հետևանքով։ Այսպիսի կոնֆլիկտներում էթնիկ պատկանելությունը դառնում է քաղաքական մոբիլիզացիայի հիմնական գործոն, և հակամարտությունը հաճախ ստանում է ինչպես սոցիալական, այնպես էլ քաղաքական բնույթ։ Էթնոքաղաքական կոնֆլիկտները կարող են առաջանալ պատմական անարդարությունների, սոցիալ-տնտեսական անհավասարության, պետական ինստիտուտների թուլության կամ որոշ խմբերի քաղաքական ներկայացվածության պակասի պատճառով։ Դրանք կարող են արտահայտվել տարբեր ձևերով՝ քաղաքական լարվածությունից և բողոքի շարժումներից մինչև զինված հակամարտություններ և քաղաքացիական պատերազմներ։ Նման կոնֆլիկտներում հաճախ ներգրավվում են նաև արտաքին դերակատարներ, ինչը կարող է բարդացնել իրավիճակը և երկարաձգել հակամարտությունը։ Դրանց լուծման համար կիրառվում են տարբեր մեխանիզմներ՝ քաղաքական դիվանագիտություն, ինքնավարության տրամադրում, իշխանության բաշխման մոդելներ, ինչպես նաև միջազգային միջնորդություն։ Էթնոքաղաքական կոնֆլիկտների ուսումնասիրությունը կարևոր է կայուն պետական համակարգերի ձևավորման և բազմազգ հասարակություններում խաղաղ համակեցության ապահովման համար։

Law

Այս աշխատանքը նվիրված է կալանավորման՝ որպես խափանման միջոցի կիրառման տեսական և գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության համակարգում, որտեղ դիտարկվում են անձի ազատության սահմանափակման իրավական հիմքերը, պայմանները և ընթացակարգային երաշխիքները։ Հեղինակը վերլուծում է կալանավորման կիրառման օրենսդրական կարգավորումները՝ ընդգծելով դրա բացառիկության սկզբունքը, համաչափության պահանջը և դատարանների դերը՝ որպես հիմնական վերահսկող մարմին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կալանավորման հիմնավորման չափանիշներին, կասկածի և մեղադրանքի բավարարության գնահատմանը, ինչպես նաև նախնական կալանքի ժամկետների և դրանց երկարաձգման իրավաչափությանը։ Աշխատությունը քննարկում է նաև մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության հարցերը՝ հատկապես ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի սահմանափակման համատեքստում՝ համադրելով ազգային կարգավորումները միջազգային չափանիշների, այդ թվում՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի պահանջների հետ։ Ներկայացվում են դատական պրակտիկայի առանձնահատկությունները և այն խնդիրները, որոնք կապված են կալանավորման որպես կանխարգելիչ միջոցի հաճախակի կամ ոչ համաչափ կիրառման հետ։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մակերևութային ջրերի աղտոտվածության մակարդակի գնահատման և դրա վերլուծության համար տնտեսագիտամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ջրային ռեսուրսների որակի վերաբերյալ առկա տվյալների համակարգումն ու քանակական գնահատումն է՝ հնարավորություն ստեղծելով ոչ միայն արձանագրելու աղտոտվածության ներկայիս վիճակը, այլև բացահայտելու դրա ձևավորման հիմնական գործոններն ու հնարավոր փոփոխությունների օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել գետերի, ջրամբարների և այլ մակերևութային ջրային օբյեկտների ջրի որակի վրա ազդող քիմիական, արդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային աղտոտման աղբյուրները, ինչպես նաև տարբեր աղտոտիչների կոնցենտրացիաների փոփոխությունները տարածության և ժամանակի ընթացքում։ Տնտեսագիտամաթեմատիկական մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս մշակել գնահատման չափանիշներ, կառուցել մաթեմատիկական մոդելներ, բացահայտել աղտոտվածության և դրա վրա ազդող տնտեսական ու բնական գործոնների միջև փոխկապակցվածությունները և կատարել կանխատեսումներ։ Կարևոր ուղղություն է նաև մակերևութային ջրերի որակի տնտեսական գնահատումը, քանի որ ջրային ռեսուրսների վատթարացումը կարող է առաջացնել լրացուցիչ ծախսեր բնակչության, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և բնապահպանական համակարգերի համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրային ռեսուրսների կառավարման, բնապահպանական քաղաքականության մշակման, աղտոտման կանխարգելման և բնապահպանական միջոցառումների տնտեսական արդյունավետության գնահատման նպատակով։ Աշխատանքը միավորում է բնապահպանական վիճակի քանակական գնահատման և տնտեսական վերլուծության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով մակերևութային ջրերի աղտոտվածությունը դիտարկել ոչ միայն որպես էկոլոգիական, այլև որպես տնտեսական կառավարման խնդիր։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, էկոլոգների, բնապահպանության մասնագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի հետազոտողների և տնտեսագիտամաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող ուսանողների համար։

Economics

Գիրքը նվիրված է վճարային հաշվեկշռի էության, կառուցվածքի և պետական կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով արտաքին տնտեսական հարաբերությունների և ազգային մակրոտնտեսական կայունության միջև կապը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են վճարային հաշվեկշռի հիմնական բաղադրիչները՝ ընթացիկ հաշիվ, կապիտալի և ֆինանսական հաշիվ, ինչպես նաև դրանց ձևավորման վրա ազդող գործոնները, ինչպիսիք են արտահանումն ու ներմուծումը, կապիտալի շարժը, փոխարժեքային քաղաքականությունը և միջազգային ներդրումները։ Հեղինակը վերլուծում է պետական կարգավորման գործիքները, դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականության դերը արտաքին հաշվեկշռի հավասարակշռման գործում, ինչպես նաև կենտրոնական բանկի միջամտության մեխանիզմները ֆինանսական կայունության ապահովման նպատակով։ Գրքում քննարկվում են նաև վճարային հաշվեկշռի դեֆիցիտի և հավելուրդի պատճառները, դրանց ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա և կարգավորման հնարավոր ռազմավարությունները՝ համեմատական վերլուծությամբ միջազգային փորձի հիման վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ արտաքին տնտեսական հոսքերի կարգավորման բարդ համակարգը և դրա նշանակությունը ազգային տնտեսության կայուն զարգացման համար՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ուսանողների և ֆինանսական ոլորտի մասնագետների համար։

Biology

Մանրէաբանական և կենսատեխնոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սուլֆիդային միներալների կենսատարրալուծման գործընթացներում մասնակցող նոր քեմոլիթոտրոֆ բակտերիաների մեկուսացմանը, նույնականացմանը և դրանց ֆիզիոլոգիական ու կենսաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անօրգանական միացությունների օքսիդացման միջոցով էներգիա ստացող մանրէների կենսագործունեության մեխանիզմները, աճի պայմանները և հանքային միջավայրերի հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սուլֆիդային հանքանյութերից մանրէային կուլտուրաների առանձնացման, դրանց հատկությունների բնութագրման և կենսատարրալուծման գործընթացում ունեցած դերի գնահատման մեթոդներին։ Վերլուծվում են երկաթի և ծծմբի միացությունների օքսիդացման գործընթացները, մանրէների նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև միջավայրի թթվայնության, ջերմաստիճանի և այլ ֆիզիկաքիմիական գործոնների ազդեցությունը կենսաբանական ակտիվության վրա։ Քննարկվում են նաև տարբեր մանրէային շտամների կենսատարրալուծման հնարավորությունները, դրանց փոխազդեցությունները և մետաղների տարրալուծման արդյունավետության բարձրացման հեռանկարները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ստացված գիտական տվյալների կիրառման հնարավորությունները հանքանյութերի կենսատեխնոլոգիական վերամշակման, մետաղների կորզման և հանքարդյունաբերական գործընթացների կատարելագործման ոլորտներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանության, կենսաերկրաքիմիայի, արդյունաբերական կենսատեխնոլոգիայի և հանքանյութերի կենսատարրալուծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։