Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEnglish
Անգլերեն խոսակցությունների ուղեցույց
Աշխատությունը նախատեսված է անգլերեն լեզվով բանավոր հաղորդակցվելու հմտությունների զարգացման և լեզվի գործնական յուրացման համար։ Այն ընթերցողին ուղղորդում է առօրյա խոսակցության մեջ՝ օգնելով սովորել տարբեր իրավիճակներում կիրառվող բառեր, արտահայտություններ, հարցեր և պատասխաններ։ Խոսակցական ձեռնարկների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ լեզվական նյութը ներկայացվում է հաղորդակցական իրավիճակների միջոցով՝ սովորողին հնարավորություն տալով ոչ միայն ծանոթանալու առանձին բառերի, այլև դրանք կիրառելու ամբողջական նախադասություններում։ Այսպիսի գրքերում սովորաբար ընդգրկվում են ծանոթության, ողջույնի, ճանապարհորդության, առևտրի, բնակության, սննդի, հասարակական հարաբերությունների և առօրյա կարիքների հետ կապված երկխոսություններ։ Ձեռնարկի գործնական ուղղվածությունը նպաստում է խոսքի կառուցման, արտասանության, լսողական ընկալման և օտար լեզվով ինքնուրույն հաղորդակցվելու կարողությունների զարգացմանը։ XIX դարում անգլերենի ուսուցման նկատմամբ հետաքրքրությունն աճում էր միջազգային առևտրի, ճանապարհորդությունների և մշակութային կապերի ընդլայնման պայմաններում։ Աշխատությունը կարևոր է հայերեն լեզվաուսուցողական գրականության պատմության տեսանկյունից և հետաքրքրություն է ներկայացնում անգլերենի դասավանդման ու հայ-անգլիական լեզվամշակութային առնչությունների ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-11-04
Mathematics
Создание интенсивных поляризованных пучков фотонов высоких энергий и методы измерения поляризации
Աշխատությունը նվիրված է բարձր էներգիայի ինտենսիվ բևեռացված ֆոտոնային փնջերի ստեղծման մեթոդների և դրանց բևեռացման չափման տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են բարձր էներգիայի ֆոտոնների ստացման ֆիզիկական սկզբունքները, բևեռացված ճառագայթման ձևավորման մեխանիզմները և փորձարարական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են ֆոտոնային փնջերի պարամետրերը, ինտենսիվության բարձրացման եղանակները, բևեռացման աստիճանի որոշման մեթոդները և համապատասխան չափիչ սարքավորումների կիրառման սկզբունքները։ Վերլուծվում են փորձարարական տեխնիկաները, տվյալների մշակման մոտեցումները և այն գործոնները, որոնք ազդում են չափումների ճշգրտության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր էներգիայի ֆիզիկայի փորձերում բևեռացված ֆոտոնային աղբյուրների կիրառմանը, մասնիկների փոխազդեցությունների ուսումնասիրմանը և ժամանակակից հետազոտական սարքավորումների զարգացմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ճառագայթային ֆիզիկայի, մասնիկների ֆիզիկայի և փորձարարական մեթոդաբանության զարգացման համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, միջուկային ֆիզիկայի և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների, ինչպես նաև ֆոտոնային տեխնոլոգիաների և փորձարարական ֆիզիկայի մեթոդներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-21
Linguistics
Семантические и фонетические изменения итальянских заимствований в английском языке
Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում իտալերենից փոխառված բառերի իմաստային և հնչյունական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ լեզվական փոխառությունը դիտարկելով որպես տարբեր լեզուների ու մշակույթների փոխազդեցության կարևոր դրսևորում։ Հետազոտության առանցքում այն գործընթացներն են, որոնց միջոցով իտալական ծագում ունեցող բառերը մուտք են գործել անգլերենի բառապաշար, հարմարվել ընդունող լեզվի հնչյունական համակարգին և ժամանակի ընթացքում ենթարկվել իմաստային վերափոխումների։ Քննվում են փոխառությունների տարածման պատմամշակութային նախադրյալները՝ հատկապես երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, գրականության, առևտրի, խոհանոցի և հասարակական կյանքի այն ոլորտները, որտեղ իտալական մշակույթի ազդեցությունը նպաստել է նոր բառային միավորների ներթափանցմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտասանական հարմարեցմանը՝ դիտարկելով հնչյունների փոխարինումը, շեշտադրության փոփոխությունը, վանկային կառուցվածքի վերաձևավորումը և այն դեպքերը, երբ բառի անգլերեն արտասանությունը աստիճանաբար հեռացել է սկզբնաղբյուր լեզվի ձևից։ Իմաստաբանական մակարդակում ուսումնասիրվում են բառերի նշանակության նեղացման, ընդլայնման, մասնագիտացման և այլ փոփոխությունների գործընթացները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ փոխառված բառը անգլերենում ձեռք է բերել սկզբնական լեզվում չունեցած լրացուցիչ նշանակություններ կամ ոճական երանգներ։ Կարևորվում է փոխառությունների ժամանակագրական համեմատությունը, քանի որ տարբեր պատմական փուլերում մուտք գործած բառերը կարող են ցուցաբերել հնչյունական և իմաստային յուրացման տարբեր աստիճաններ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու ամբողջությամբ յուրացված բառերը և այն միավորները, որոնք շարունակում են պահպանել իրենց օտարալեզու ծագումը մատնանշող որոշ առանձնահատկություններ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև փոխառությունների բառարանային ներկայացմանը, տարբեր ժամանակաշրջանների բառարաններում դրանց արտասանության և նշանակությունների արձանագրմանը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է բառագիտության, իմաստաբանության, հնչյունաբանության, ստուգաբանության և լեզվական շփումների տեսության մոտեցումները՝ բացահայտելով, թե ինչպես է անգլերենի լեզվական համակարգը յուրացրել և վերափոխել իտալական ծագում ունեցող բառապաշարը։
Updated: 2026-09-19
Religion
Նոր կտակարան
Այս գիրքը քրիստոնեական հավատքի և աստվածաբանական մտքի հիմնարար սկզբնաղբյուրներից մեկի՝ Նոր կտակարանի հայերեն հրատարակությունն է, որն ընդգրկում է քրիստոնեության ձևավորման, Հիսուս Քրիստոսի կյանքի ու գործունեության, նրա քարոզչության, ուսմունքի, չարչարանքների, խաչելության, հարության և առաքելական քարոզչության հետ կապված սրբազան գրությունները։ Նոր կտակարանը քրիստոնեական Սուրբ Գրքի երկրորդ հիմնական մասն է և ներկայացնում է Աստծո ու մարդկության միջև նոր ուխտի գաղափարը, որի կենտրոնում Հիսուս Քրիստոսի անձը, փրկագործական առաքելությունը և նրա ուսուցանած հոգևոր ու բարոյական սկզբունքներն են։ Գրքի բովանդակային առանցքը կազմում են չորս Ավետարանները՝ Մատթեոսի, Մարկոսի, Ղուկասի և Հովհաննեսի ավետարանները, որոնք տարբեր դիտանկյուններից ներկայացնում են Հիսուս Քրիստոսի ծնունդը, երկրային կյանքը, քարոզչությունը, հրաշագործությունները, առակները, աշակերտների հետ հարաբերությունները, Երուսաղեմ մուտքը, վերջին ընթրիքը, ձերբակալությունը, դատավարությունը, խաչելությունն ու հարությունը։ Ավետարաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն Քրիստոսի քարոզած սիրո, գթասրտության, ներողամտության, խոնարհության, հավատքի, արդարության և հոգևոր մաքրության գաղափարները։ Նրա առակներն ու ուսուցումները բացահայտում են մարդու ներաշխարհի, խղճի, բարոյական պատասխանատվության և Աստծո արքայության վերաբերյալ քրիստոնեական պատկերացումները՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի հոգևոր վերափոխում և առաքինի կյանք։ Նոր կտակարանի հաջորդ կարևոր բաժինը Գործք առաքելոցն է, որը ներկայացնում է Քրիստոսի հարությունից և համբարձումից հետո առաքյալների գործունեությունը, Սուրբ Հոգու իջնելը, քրիստոնեական առաջին համայնքների կազմավորումը, Ավետարանի տարածումը և վաղ եկեղեցու ձևավորման ընթացքը։ Այս պատմությունը բացահայտում է քրիստոնեության տարածման աշխարհագրական ու հոգևոր ընդլայնումը, առաքյալների քարոզչական առաքելությունը, հավատացյալ համայնքների կազմակերպումը և նոր կրոնական շարժման հաստատումը տարբեր ժողովուրդների շրջանում։ Գրքի զգալի մասը կազմում են առաքելական թղթերը, հատկապես Պողոս առաքյալի ուղերձները, որոնցում համակարգված կերպով ներկայացվում են քրիստոնեական հավատի, փրկության, շնորհի, արդարացման, եկեղեցու միասնության, քրիստոնեական սիրո, հավատացյալի վարքի և հոգևոր կյանքի հիմնարար սկզբունքները։ Այդ գրություններում քննարկվում են նաև անհատի և համայնքի փոխհարաբերությունները, հավատքի գործնական դրսևորումները, բարոյական պարտականությունները, ներքին պայքարը, համբերությունը, հույսը և Քրիստոսի հանդեպ հավատարմությունը։ Ընդհանուր թղթերը լրացնում են առաքելական ուսուցման այս ամբողջությունը՝ անդրադառնալով հավատի պահպանմանը, փորձությունների հաղթահարմանը, եղբայրական սիրուն, ճշմարտությանը, հոգևոր զգոնությանը և քրիստոնեական կյանքի հետևողականությանը։ Նոր կտակարանի եզրափակիչ գիրքը՝ Հայտնությունը, առանձնանում է խորհրդանշական, տեսիլքային և մարգարեական պատկերներով՝ ներկայացնելով չարի ու բարու պայքարը, աստվածային դատաստանի, վերջնական հաղթանակի և նոր երկնքի ու նոր երկրի հույսը։ Այսպիսով, ամբողջ ժողովածուն միավորում է պատմական, կենսագրական, քարոզչական, աստվածաբանական, բարոյախոսական և մարգարեական բնույթի գրություններ՝ ձևավորելով քրիստոնեական աշխարհայացքի ամբողջական գաղափարական հիմքը։ Գրքի գլխավոր գաղափարներն են Աստծո սերը մարդկության հանդեպ, Քրիստոսի միջոցով փրկության հնարավորությունը, հավատքի և բարի գործերի փոխկապակցվածությունը, մարդու հոգևոր վերածնունդը, մեղքի հաղթահարումը, ներողամտությունը, արդարությունը, հավիտենական կյանքի հույսը և Աստծո կամքին համապատասխան ապրելակերպը։ Գրական տեսանկյունից Նոր կտակարանը բացառիկ բազմազանություն ունի. այստեղ համադրված են պատմողական արձակը, առակները, քարոզները, երկխոսությունները, նամակները, աղոթական ու բանաստեղծական հատվածները և ապոկալիպտիկ խորհրդանշական պատումները։ Ավետարանների պարզ, բայց խորիմաստ պատումը, Քրիստոսի առակների պատկերավոր լեզուն, առաքելական թղթերի փաստարկված ու ուսուցողական շարադրանքը և Հայտնության խորհրդանշական պատկերային համակարգը ստեղծում են գեղարվեստական ու գաղափարական հարուստ ամբողջություն։ Այս գրական բազմազանությունը Նոր կտակարանին հաղորդում է ոչ միայն սրբազան գրքի, այլև համաշխարհային գրականության և մտքի պատմության մեջ բացառիկ նշանակություն ունեցող հուշարձանի արժեք։ Պատմական և մշակութային առումով այն վճռորոշ դեր է ունեցել քրիստոնեական քաղաքակրթության ձևավորման, եվրոպական և մերձավորարևելյան մշակույթների զարգացման, բարոյական ու փիլիսոփայական մտածողության, արվեստի, երաժշտության, գրականության և կրթական համակարգերի վրա։ Նոր կտակարանի գաղափարներն ու պատկերները դարեր շարունակ ներշնչել են գրողներին, բանաստեղծներին, նկարիչներին, երաժիշտներին և փիլիսոփաներին՝ դառնալով համաշխարհային մշակույթի բազմաթիվ ստեղծագործությունների ու խորհրդանիշների հիմք։ Հայ իրականության մեջ այն առանձնահատուկ նշանակություն ունի՝ կապված քրիստոնեության ընդունման, հայ գրավոր մշակույթի ձևավորման, հայոց այբուբենի ստեղծման և Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանական ավանդության զարգացման հետ։ Հայերեն Նոր կտակարանը կարևոր դեր է կատարել հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության, լեզվի, գրականության, կրթության և մշակութային ժառանգության պահպանման ու զարգացման գործում։ Մխիթարյան տպագրական ավանդության շրջանակում Վիեննայում լույս տեսած այս հրատարակությունն առնչվում է հայերեն կրոնական գրականության տարածման, սուրբգրային բնագրերի տպագրական մշակույթի կատարելագործման և հայ ընթերցողին քրիստոնեական գրավոր ժառանգությունն ավելի մատչելի դարձնելու պատմությանը։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես հավատքի և հոգևոր կյանքի ուղեցույց, այլև որպես հայ գրքի պատմության, աստվածաշնչյան թարգմանության, կրոնական լեզվի և տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության կարևոր նյութ։ Ընթերցողական տեսանկյունից գիրքը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու քրիստոնեական վարդապետության հիմնական դրույթներին, ուսումնասիրելու Հիսուս Քրիստոսի ուսմունքը, հասկանալու վաղ քրիստոնեական համայնքների պատմությունն ու գաղափարական զարգացումը և խորհելու մարդու հոգևոր կյանքի, բարոյական ընտրության, սիրո, հավատարմության ու պատասխանատվության հիմնարար հարցերի շուրջ։ Այն շարունակում է մնալ հոգևոր, կրթական, պատմական և մշակութային բացառիկ արժեք ունեցող երկ, որի նշանակությունը տարածվում է կրոնական ընթերցանության սահմաններից դուրս՝ ընդգրկելով հայ ժողովրդի ինքնության, համաշխարհային գրականության և մարդկության հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրությունը։
Updated: 2026-11-13
Political Science
Թուրք-վրացական հարաբերությունները տարածաշրջանային քաղաքականության համատեքստում (1991 -2008թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի և Վրաստանի միջև ձևավորված հարաբերությունների զարգացմանն ու առանձնահատկություններին 1991–2008 թվականների ընթացքում՝ դրանք դիտարկելով Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային քաղաքականության ավելի լայն համատեքստում։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակը ներառում է Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Վրաստանի անկախ պետականության ձևավորման փուլը և տարածաշրջանում նոր քաղաքական, տնտեսական ու անվտանգային իրողությունների առաջացումը։ Այս պայմաններում երկու երկրների հարաբերությունները զարգացել են ոչ միայն երկկողմ շահերի հիման վրա, այլև Հարավային Կովկասում ազդեցության, անվտանգության, տրանսպորտային և էներգետիկ հաղորդակցությունների, ինչպես նաև տարածաշրջանային համագործակցության ու մրցակցության գործընթացների ազդեցությամբ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել Թուրքիայի կողմից անկախ Վրաստանի նկատմամբ իրականացվող քաղաքականության ուսումնասիրությունը, դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումը և հետագա զարգացումը, ինչպես նաև Վրաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ Թուրքիայի ունեցած դերի փոփոխությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի տնտեսական հարաբերությունները, առևտրաշրջանառության ընդլայնումը, ներդրումային համագործակցությունը և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Երկու երկրների փոխգործակցության կարևոր ուղղություններից են նաև էներգետիկ նախագծերը և Կասպից ծովի նավթագազային պաշարները միջազգային շուկաներ հասցնող հաղորդակցության ուղիները, որոնց միջոցով Թուրքիան և Վրաստանը ներգրավվել են տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական նշանակություն ունեցող գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Սև ծովի և Հարավային Կովկասի անվտանգության խնդիրներին, ՆԱՏՕ-ի և արևմտյան պետությունների տարածաշրջանային քաղաքականությանը, ինչպես նաև Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների ազդեցությանը թուրք-վրացական փոխգործակցության վրա։ 2008 թվականի ռուս-վրացական պատերազմը ուսումնասիրության ժամանակագրական սահմանագիծն է և հնարավորություն է տալիս գնահատելու մինչ այդ ձևավորված տարածաշրջանային քաղաքականության արդյունքները, երկու երկրների շահերի համընկնման ու հակասության դրսևորումները և հետագա քաղաքական զարգացումների նախադրյալները։ Թեմայի կարևոր կողմերից է նաև տարածաշրջանային հաղորդակցությունների հարցը, քանի որ Թուրքիայի և Վրաստանի համագործակցությունը կապված էր Եվրոպան և Ասիան միմյանց կապող ցամաքային ու էներգետիկ միջանցքների ձևավորման հետ։ Այդ գործընթացները Հարավային Կովկասը վերածում էին ոչ միայն անվտանգության, այլև տնտեսական և աշխարհաքաղաքական շահերի բախման ու համագործակցության տարածքի։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, տարածաշրջանային հետազոտություններով զբաղվող գիտնականներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են Թուրքիայի և Վրաստանի երկկողմ հարաբերությունները ձևավորվել հետխորհրդային նոր աշխարհաքաղաքական պայմաններում և ինչ նշանակություն են ունեցել Հարավային Կովկասի քաղաքական, տնտեսական և անվտանգային համակարգի ձևավորման համար։
Updated: 2026-09-14
Law
Проблемы соучастия
Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է «համագործակիցության» կամ «հանցակիցության» սոցիալ-իրավական և հոգեբանական խնդիրները՝ վերլուծելով այն հանգամանքները, որոնք նպաստում են մի քանի անձանց մասնակցությանը հանցավոր գործողություններին կամ իրավախախտումներին։ Նյութում քննարկվում է իրավական դաշտի կանոնակարգումը, պատասխանատվության կիսման սկզբունքը, դերերի և պարտականությունների բաշխումը, ինչպես նաև այն հոգեբանական գործոնները, որոնք ազդում են անհատի պատրաստակամության վրա գործել որպես հանցակից՝ սոցիալական ճնշումներից մինչև խմբային դինամիկա և առաջնորդության ազդեցություն։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև քննչական պրակտիկային, դատավարական խնդիրներին և համաչափ պատիժների հարցերին՝ ցույց տալով, թե ինչպես իրավական համակարգը տարբերակում է գլխավոր մեղավորին և համագործակցող անձանց պատասխանատվությունը։ Հաճախ ընդգծվում է նաև կանխարգելման և կրթական միջոցառումների կարևորությունը՝ հանցակցությունը նվազեցնելու համար։
Updated: 2026-09-13