Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Mathematics

    Ակտուարական մաթեմատիկա։ Խնդրագիրք։ Մաս 1

    Ակտուարական մաթեմատիկա. Խնդրագիրք. Մաս 1-ը բարձրագույն մաթեմատիկայի և ֆինանսական մաթեմատիկայի ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է ակտուարական հաշվարկների հիմունքները գործնական խնդիրների միջոցով յուրացնելու համար, աշխատությունում ներկայացվում են կյանքի ապահովագրության և կենսաթոշակային հաշվարկների հիմնական մոդելները, մահացության և գոյատևման հավանականությունների կիրառումը, անուիտետների և ապահովագրական վճարների հաշվարկման մեթոդները, ինչպես նաև տոկոսադրույքների և ֆինանսական հոսքերի գնահատման սկզբունքները, յուրաքանչյուր թեմա ուղեկցվում է խնդիրների համակարգված շարքով, որոնք օգնում են զարգացնել մաթեմատիկական մոդելավորման և ֆինանսական ռիսկերի գնահատման հմտությունները, միաժամանակ ընդգծվում է ակտուարական մտածողության կարևորությունը ապահովագրական ոլորտում, բանկային համակարգում և երկարաժամկետ ֆինանսական պլանավորման մեջ, աշխատությունը նպատակ ունի կապել տեսական հավանականության գիտելիքները իրական ֆինանսական կիրառությունների հետ՝ ձևավորելով մասնագիտական գործնական կարողություններ։

    Updated: 2026-09-12
    Ակտուարական մաթեմատիկա։ Խնդրագիրք։ Մաս 1
    Online

    Other Subjects

    Հասարակական-քաղաքական գրականության պրոպագանդան գրադարանում: Գործնական ձեռնարկ: (Օգնություն մասսայական գրադարանի աշխատողին): Պրակ 3

    Այս գործնական ձեռնարկը նախատեսված է մասսայական գրադարանների աշխատակիցների համար և նվիրված է հասարակական-քաղաքական գրականության հետ տարվող աշխատանքի կազմակերպման մեթոդներին ու ձևերին։ Հրատարակության մեջ ներկայացվում են գրադարաններում քաղաքական, սոցիալական և հասարակագիտական թեմաներով գրականության տարածման, ընթերցողների հետ աշխատանքի, տեղեկատվական միջոցառումների կազմակերպման և գրականության ներկայացման գործնական մոտեցումներ։ Նյութը ներառում է առաջարկություններ գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ անկյունների, քննարկումների, ընթերցողական կոնֆերանսների և այլ մշակութային-կրթական միջոցառումների պատրաստման վերաբերյալ։ Ձեռնարկը նպատակ ունի օգնել գրադարանավարներին առավել արդյունավետ իրականացնել տեղեկատվական և մեթոդական աշխատանքը, ձևավորել ընթերցողների հետաքրքրությունը հասարակական-քաղաքական թեմաների նկատմամբ և ապահովել համապատասխան գրականության նպատակային օգտագործումը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության ոլորտի մասնագետների, ուսանողների և գրադարանային աշխատանքով զբաղվող անձանց համար՝ որպես գործնական մեթոդական ուղեցույց։

    Updated: 2026-08-29
    Հասարակական-քաղաքական գրականության պրոպագանդան գրադարանում: Գործնական ձեռնարկ: (Օգնություն մասսայական գրադարանի աշխատողին): Պրակ 3
    Online

    Mathematics

    Թվաբանություն

    Գիրքը թվաբանության ուսուցման համար նախատեսված ծավալուն ուսումնական աշխատություն է, որը կարող էր կիրառվել դպրոցական կրթության ընթացքում մաթեմատիկական գիտելիքներ փոխանցելու և հաշվարկային հմտություններ զարգացնելու նպատակով։ Թվաբանության դասագրքերին բնորոշ նյութերը ներառում են թվերի ներկայացման և հատկությունների ուսումնասիրությունը, թվաբանական գործողությունների կանոնները, թվային հարաբերությունները և տարբեր տեսակի հաշվարկային խնդիրներ։ Այսպիսի աշխատությունները նպաստում էին սովորողների տրամաբանական մտածողության, ճշգրտության և գործնական հաշվարկներ կատարելու կարողությունների զարգացմանը։ Հրատարակության կապը Խալիպյան ուսումնարանի տպարանի հետ այն դարձնում է հետաքրքրական հայ կրթական հաստատությունների և ուսումնական գրականության պատմության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտագործվել XIX դարի հայ դպրոցներում մաթեմատիկայի դասավանդման, հայերեն գիտական ու մաթեմատիկական բառապաշարի ձևավորման և կրթական հրատարակչության զարգացման ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-02
    Թվաբանություն
    Online

    Philosophy

    Ցինիզմը որպես ամբոխի մարդու սոցիոմշակութային դիմակ

    Աշխատությունը նվիրված է ցինիզմի սոցիոմշակութային բնույթի ուսումնասիրությանը և դրա դրսևորմանը զանգվածային հասարակության պայմաններում ձևավորվող անհատի վարքագծում, մտածողության մեջ ու արժեքային համակարգում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ցինիզմի՝ որպես հասարակական միջավայրին հարմարվելու, սեփական դիրքորոշումը թաքցնելու կամ սոցիալական իրականության նկատմամբ որոշակի վերաբերմունք արտահայտելու ձևի վերլուծության վրա։ Այն դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական բնավորության գիծ կամ բարոյական դիրքորոշում, այլև որպես մշակութային և սոցիալական երևույթ, որի ձևավորումը պայմանավորված է հասարակական հարաբերությունների, արժեքային համակարգերի և զանգվածային գիտակցության փոփոխություններով։ Քննության է առնվում ամբոխի մարդու գաղափարը՝ որպես զանգվածային հասարակության մեջ անհատի ինքնության, ինքնուրույն դատողության և պատասխանատվության խնդիրները հասկանալու տեսական միջոց։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող է անհատը խմբային միջավայրում աստիճանաբար ընդունել գերիշխող կարծիքները, վարքային ձևերը և գնահատականները՝ սահմանափակելով սեփական քննադատական ու ինքնուրույն դիրքորոշումը։ Այս համատեքստում ցինիկ վերաբերմունքը կարող է հանդես գալ որպես սոցիալական դիմակ, որի միջոցով մարդը փորձում է պաշտպանվել հասարակական հակասություններից, հիասթափությունից, արժեքների նկատմամբ անվստահությունից կամ սեփական դիրքի անորոշությունից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում «դիմակ» հասկացության սոցիոմշակութային նշանակությանը։ Դիմակը մեկնաբանվում է որպես այն դերային կերպարը, որը մարդը ներկայացնում է հասարակությանը՝ երբեմն տարբերելով այն իր ներքին համոզմունքներից և իրական ապրումներից։ Հասարակական միջավայրում ընդունված վարքականոնները, հեղինակության պահպանման անհրաժեշտությունը, խմբային ճնշումը և հասարակական գնահատականից կախվածությունը կարող են նպաստել նման դերային վարքագծի ձևավորմանը։ Ցինիզմն այս դեպքում կարող է ծառայել որպես հեռավորություն պահպանելու միջոց, երբ անհատը կասկածի տակ է դնում բարոյական սկզբունքները, հասարակական իդեալները կամ այլ մարդկանց գործողությունների անկեղծ շարժառիթները։ Քննության է առնվում դասական ցինիզմի և ժամանակակից ցինիկ գիտակցության տարբերությունը։ Հին փիլիսոփայական ավանդույթի որոշ ձևերում հասարակական պայմանականությունների քննադատությունը կապված էր ազատության, պարզության և կեղծ արժեքներից հրաժարվելու ձգտման հետ, մինչդեռ ժամանակակից սոցիոմշակութային միջավայրում ցինիզմը կարող է արտահայտվել ընդհանուր անվստահությամբ, հեգնական վերաբերմունքով և արժեքների իրական նշանակության նկատմամբ կասկածով։ Այս տարբերակումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հասկացության պատմական վերափոխումները և հասկանալ, թե ինչու նույն եզրույթը տարբեր ժամանակաշրջաններում կարող է ունենալ էապես տարբեր բովանդակություն։ Առանձին նշանակություն է տրվում զանգվածային մշակույթի ազդեցությանը։ Զանգվածային հաղորդակցությունը, հանրային կարծիքի ձևավորման մեխանիզմները, սպառողական մշակույթը և հասարակական վարքի ստանդարտացումը կարող են նպաստել անհատականության որոշ դրսևորումների միօրինակացմանը։ Ուսումնասիրվում է այն հակասությունը, երբ մարդը մի կողմից ձգտում է առանձնանալ զանգվածից, իսկ մյուս կողմից՝ իր վարքով և գնահատականներով հաճախ հետևում է նույն զանգվածի կողմից ընդունված ձևերին։ Ցինիկ կեցվածքը կարող է այդ պայմաններում ստեղծել ինքնուրույնության արտաքին տպավորություն՝ առանց իրական քննադատական ինքնուրույնության ձևավորման։ Քննության են առնվում նաև հասարակական արժեքների արժեզրկման գործընթացները։ Երբ բարոյական, քաղաքական կամ մշակութային գաղափարների և հասարակական իրականության միջև առաջանում է նկատելի հակասություն, անհատի մոտ կարող է ձևավորվել անվստահություն ոչ միայն կոնկրետ հաստատությունների, այլև ընդհանուր արժեքային համակարգի նկատմամբ։ Այդ պայմաններում հեգնանքը, կասկածամտությունը և ցուցադրական անտարբերությունը կարող են դառնալ հասարակական վարքի տարածված ձևեր։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ նման վերաբերմունքը երբեմն համատեղվում է հենց այն համակարգին հարմարվելու հետ, որը մարդը քննադատում է։ Այս հակասությունը հնարավորություն է տալիս ցինիզմը դիտարկել որպես ժամանակակից հասարակության բարդ ինքնապաշտպանական և հարմարվողական մեխանիզմներից մեկը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կոնֆորմիզմի խնդրին և դրա հարաբերակցությանը ցինիզմի հետ։ Անհատը կարող է գիտակցել հասարակական հարաբերությունների որոշ թերություններ, քննադատել դրանք խոսքային մակարդակում, սակայն միաժամանակ շարունակել գործել ընդունված կանոնների համաձայն։ Այդպիսի իրավիճակում քննադատական խոսքը դեռևս չի նշանակում իրական ինքնուրույնություն կամ հասարակական պատասխանատվություն։ Հետազոտվում է նաև անանունության և պատասխանատվության թուլացման ազդեցությունը զանգվածային վարքագծի վրա։ Խմբի մաս կազմող մարդը որոշ իրավիճակներում կարող է սեփական գործողությունների պատասխանատվությունը վերագրել ընդհանուր միջավայրին՝ իր ընտրությունը ներկայացնելով որպես բոլորի կողմից ընդունված վարք։ Ցինիկ վերաբերմունքը կարող է լրացուցիչ արդարացման միջոց դառնալ՝ ստեղծելով այն պատկերացումը, թե հասարակական կյանքում բոլոր գործողություններն ի վերջո պայմանավորված են միայն անձնական շահերով։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է անհատի ինքնության խնդիրը։ Սոցիալական դերերի բազմազանությունը և հասարակության տարբեր խմբերի պահանջները կարող են ստեղծել իրավիճակ, երբ մարդու արտաքին վարքագիծը զգալիորեն տարբերվում է նրա անձնական համոզմունքներից։ Այդ հակասության երկարատև պահպանությունը կարող է նպաստել սեփական արժեքների նկատմամբ անվստահության և սոցիալական հարաբերությունների ձևական ընկալման զարգացմանը։ Դիտարկվում է նաև ցինիզմի և բարոյական պատասխանատվության փոխհարաբերությունը։ Եթե մարդը հասարակական նորմերն ու արժեքները ընկալում է միայն որպես պայմանականություններ, ապա կարող է թուլանալ սեփական գործողությունները բարոյական չափանիշներով գնահատելու պատրաստակամությունը։ Միաժամանակ քննադատական վերաբերմունքը ինքնին չի նույնացվում ցինիզմի հետ. տարբերակվում են հիմնավորված քննադատությունը, կասկածը և այն դիրքորոշումը, որը սկզբունքորեն ժխտում է արժեքների ու անկեղծ շարժառիթների հնարավորությունը։ Այս տարբերակումը կարևոր է սոցիալական քննադատության և արժեքային նիհիլիզմի սահմանները հասկանալու համար։ Քննության են առնվում նաև հանրային հաղորդակցության մեջ հեգնանքի, ծաղրի և ցուցադրական անտարբերության գործառույթները։ Դրանք կարող են մի կողմից ծառայել հասարակական խնդիրների քննադատությանը, իսկ մյուս կողմից՝ ստեղծել հոգեբանական ու սոցիալական հեռավորություն և նվազեցնել իրական մասնակցության պատրաստակամությունը։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը պայմանավորված է անհատի և զանգվածի փոխհարաբերությունների, սոցիալական դերերի, արժեքային ճգնաժամերի և ժամանակակից մշակույթի մեջ ձևավորվող վարքային ռազմավարությունների համատեղ ուսումնասիրությամբ։ Ցինիզմի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հասարակական կյանքի այն հակասությունները, որոնց պայմաններում մարդը կարող է հասկանալ իր շրջապատի խնդիրները, սակայն դրանց նկատմամբ ընտրել հեռավորություն, հեգնանք կամ հարմարվողականություն։ Նյութը նպաստում է զանգվածային գիտակցության, հասարակական արժեքների փոփոխության, ինքնության և սոցիալական պատասխանատվության խնդիրների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել սոցիալական փիլիսոփայության, մշակութաբանության, սոցիոլոգիայի, սոցիալական հոգեբանության, էթիկայի և զանգվածային հասարակության տեսության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-15
    Ցինիզմը որպես ամբոխի մարդու սոցիոմշակութային դիմակ
    Online

    Chemistry

    Экстракционно-фотометрическое определение анальгина основными красителями трифенилметанового ряда в лекарственных препаратах

    Աշխատությունը նվիրված է դեղագործական պատրաստուկներում անալգինի քանակական որոշման անալիտիկական մոտեցման ուսումնասիրությանը՝ հիմնված էքստրակցիոն և ֆոտոմետրական մեթոդների համակցված կիրառման վրա։ Հետազոտության հիմքում ուսումնասիրվող նյութի և տրիֆենիլմեթանային շարքի հիմնային ներկանյութերի փոխազդեցության արդյունքում առաջացող անալիտիկ համակարգի սպեկտրային հատկությունների գնահատումն է։ Քննվում են դեղանյութի նույնականացման և քանակական գնահատման համար նշանակություն ունեցող ֆիզիկաքիմիական երևույթները՝ ուշադրություն դարձնելով առաջացող ասոցիատների կամ համալիրների ձևավորմանը և դրանց օպտիկական բնութագրերին։ Էքստրակցիոն փուլը դիտարկվում է որպես նպատակային բաղադրիչը դեղապատրաստուկի մյուս նյութերից առանձնացնելու և հետագա ֆոտոմետրական չափման ընտրողականությունը բարձրացնելու միջոց։ Ուսումնասիրվում են տարբեր ներկանյութերի անալիտիկական հնարավորությունները և դրանց կիրառելիությունը չափման զգայունության, ընտրողականության ու արդյունքների վերարտադրելիության տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սպեկտրային տվյալների վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել ուսումնասիրվող համակարգերի լուսակլանման առանձնահատկությունները և որոշել քանակական վերլուծության համար առավել տեղեկատվական բնութագրերը։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև դեղագործական պատրաստուկներում առկա օժանդակ բաղադրիչների հնարավոր ազդեցությանը, քանի որ բազմաբաղադրիչ համակարգերում անալիտիկական ազդանշանը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն որոշվող նյութով։ Մեթոդի գնահատման ժամանակ կարևորվում են անալիտիկական քիմիայի այնպիսի չափանիշներ, ինչպիսիք են ճշտությունը, վերարտադրելիությունը, զգայունությունը, ընտրողականությունը և որոշման հնարավոր սահմանները։ Ստացված մոտեցման կիրառելիությունը դեղագործական նմուշների նկատմամբ հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել դեղերի որակի վերահսկման ֆիզիկաքիմիական մեթոդների համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է լուծույթների քիմիայի, էքստրակցիայի և մոլեկուլային սպեկտրաչափության սկզբունքները՝ դեղանյութերի քանակական վերլուծության մեթոդաբանական հնարավորությունների ընդլայնման և դեղագործական վերլուծության արդյունավետության բարձրացման նպատակով։

    Updated: 2026-09-25
    Экстракционно-фотометрическое определение анальгина основными красителями трифенилметанового ряда в лекарственных препаратах
    Online

    Other Subjects

    Армянское господ Лазаревых учебное заведение для образование юношества

    «Լազարևների հայկական ուսումնական հաստատությունը երիտասարդության կրթության համար» անվանումով կրթական հաստատությունը (հայտնի որպես Լազարյան/Լազարևյան ուսումնարան կամ հետագայում՝ Լազարյան ճեմարան) հիմնադրվել է 1815 թվականին Մոսկվայում՝ Լազարևների (Լազարյանների) հարուստ և ազդեցիկ հայ ընտանիքի բարեգործական միջոցներով։ Այն ստեղծվել է որպես հատուկ կրթական կենտրոն՝ նպատակ ունենալով ապահովել հայ երիտասարդության կրթությունը Ռուսական կայսրության միջավայրում, միաժամանակ ծառայելով նաև որպես արևելյան լեզուների և մշակույթների ուսումնասիրման կարևոր օջախ։ Հաստատության հիմնադիրների նախաձեռնությամբ ուսումնարանը սկզբնական փուլում գործել է որպես հայկական ուսումնական հաստատություն, որտեղ կրթություն են ստացել ինչպես հայ, այնպես էլ այլ ազգերի պատանիներ՝ հիմնականում ազնվական և պետական ծառայության համար պատրաստվող ընտանիքներից։ Ուսումնական ծրագրում ընդգրկված են եղել ընդհանուր կրթական առարկաներ, ինչպես նաև արևելյան լեզուներ՝ հայերեն, պարսկերեն, թուրքերեն և արաբերեն, ինչը պայմանավորված էր Ռուսաստանի պետական հետաքրքրություններով Արևելքի հետ հարաբերություններում։ Ժամանակի ընթացքում հաստատությունը զարգացել և ստացել է ավելի բարձր կարգավիճակ՝ վերածվելով Լազարյան ճեմարանի, որը համարվել է Ռուսաստանի լավագույն ուսումնական հաստատություններից մեկը իր ժամանակի համար և կարևոր դեր է խաղացել ինչպես հայ մտավորականության ձևավորման, այնպես էլ արևելագիտության զարգացման գործում։ Այն միաժամանակ եղել է կրթական, մշակութային և գիտական կենտրոն, որտեղ ձևավորվել են ռուս-հայկական մշակութային կապերը, և որտեղ ուսանողները պատրաստվել են պետական ծառայության, թարգմանչական աշխատանքի և ուսուցչական գործունեության համար։ Հաստատությունը հետագայում շարունակել է գործել տարբեր անվանումներով և կարգավիճակներով՝ պահպանելով իր գիտակրթական նշանակությունը մինչև XX դարի սկիզբը՝ դառնալով կարևոր հուշարձան հայ կրթության պատմության մեջ։

    Updated: 2026-09-21
    Армянское господ Лазаревых учебное заведение для образование юношества