Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Սուրեն Սպանդարյան : 1882-1916: Բիբլիոգրաֆիա
Մատենագիտական այս հրատարակությունը նվիրված է հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, հրապարակախոս և հեղափոխական Սուրեն Սպանդարյանի կյանքին, գործունեությանը և գաղափարական ժառանգությանը վերաբերող գրականության համակարգմանը։ Այն ընդգրկում է նրա կենսագրության, հասարակական գործունեության, հրապարակախոսական աշխատանքի և ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական իրադարձություններին ունեցած մասնակցության վերաբերյալ տարբեր հրատարակություններ և նյութեր։ Մատենագիտական տվյալները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու ինչպես նրա հեղինակած աշխատանքներին, հոդվածներին և հրապարակումներին, այնպես էլ նրա մասին գրված ուսումնասիրություններին, հուշագրություններին, կենսագրական նյութերին և այլ աղբյուրների։ Հրատարակությունը կարևոր տեղեկատվական նշանակություն ունի հատկապես 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ հասարակական ու քաղաքական պատմության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով գտնել և համադրել համապատասխան սկզբնաղբյուրներն ու հետազոտական գրականությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մատենագետների, հասարակական մտքի պատմությունն ուսումնասիրող մասնագետների, ուսանողների և տվյալ ժամանակաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-02
Law
Հայոց լեզվով կատարված տեքստերի կրիմինալիստիկական հետազոտումը՝ հեղինակին պարզելու նպատակով
Աշխատությունը նվիրված է հայերենով կազմված տեքստերի կրիմինալիստիկական հետազոտման տեսական, մեթոդական և գործնական հիմնախնդիրներին՝ տեքստի հնարավոր հեղինակին պարզելու նպատակով։ Քննության են առնվում գրավոր խոսքի անհատական առանձնահատկությունները և այն լեզվական հատկանիշները, որոնք կարող են նշանակություն ունենալ հեղինակային պատկանելության փորձագիտական գնահատման համար։ Վերլուծվում են բառապաշարի ընտրությունը, քերականական և շարահյուսական կառուցվածքները, ուղղագրական ու կետադրական առանձնահատկությունները, ոճական միջոցները, արտահայտությունների կառուցման ձևերը և տեքստի ընդհանուր կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի լեզվական համակարգի այն առանձնահատկություններին, որոնք անհրաժեշտ է հաշվի առնել դատալեզվաբանական և կրիմինալիստիկական հետազոտությունների ընթացքում։ Դիտարկվում են համեմատական նյութերի ընտրության, հետազոտվող և ստուգողական տեքստերի համադրման, կայուն ու փոփոխական լեզվական հատկանիշների առանձնացման և դրանց գնահատման մեթոդական սկզբունքները։ Քննարկվում է նաև հեղինակի լեզվական սովորությունների վրա կրթության, մասնագիտական միջավայրի, խոսքային փորձի և հաղորդակցական իրավիճակի հնարավոր ազդեցությունը։ Կարևորվում են փորձագիտական եզրակացությունների գիտական հիմնավորվածությունը, հետազոտության մեթոդների հուսալիությունը և տարբեր հատկանիշների համալիր գնահատումը՝ չհիմնավորված եզրահանգումներից խուսափելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում հեղինակային նույնականացման և հեղինակին բնութագրող հատկանիշների ուսումնասիրության տարբերություններին, ինչպես նաև փորձաքննության արդյունքների կիրառմանը իրավական գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կրիմինալիստիկայի, դատական փորձագիտության, դատալեզվաբանության և հայոց լեզվի կիրառական ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների, իրավաբանների և հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-01
Informatics
Էլեկտրոնային քվեարկության նոր համակարգերի մշակում և իրականացում
Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրոնային քվեարկության նոր համակարգերի նախագծմանը, մշակմանը և գործնական իրականացմանը՝ կենտրոնանալով քվեարկության գործընթացի անվտանգության, գաղտնիության, հուսալիության և վերահսկելիության ապահովման խնդիրների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են էլեկտրոնային քվեարկության գործող մեխանիզմները, դրանց հնարավոր խոցելիությունները և այն տեխնիկական ու կրիպտոգրաֆիական լուծումները, որոնք կարող են կիրառվել ավելի անվտանգ համակարգեր ստեղծելու համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քվեի գաղտնիության պահպանմանը՝ միաժամանակ հնարավորություն ընձեռելով ստուգելու, որ քվեն ճիշտ է գրանցվել և հաշվարկվել։ Աշխատանքում առաջարկվում են էլեկտրոնային քվեարկության նոր ընթացակարգեր, որոնց հիմքում կարող են կիրառվել բաշխված գաղտնագրության, անանուն կապուղիների և MIX ցանցերի մեխանիզմներ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև համակարգի գործնական իրականացումը՝ մշակված ալգորիթմների հիման վրա ծրագրային լուծման ստեղծմամբ, որը հնարավորություն է տալիս կազմակերպել վերահսկելի էլեկտրոնային ընտրություններ։ Նման մոտեցումը միավորում է տեսական կրիպտոգրաֆիան, տեղեկատվական անվտանգությունը և ծրագրային համակարգերի նախագծումը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել քվեարկության ընթացքում հնարավոր խախտումների և չարտոնված միջամտությունների ռիսկերը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ էլեկտրոնային ընտրությունների կազմակերպման, անվտանգ թվային քվեարկության ենթակառուցվածքների զարգացման և կրիպտոգրաֆիական մեխանիզմների կիրառման ոլորտներում։ Աշխատության վերաբերյալ մատենագիտական տվյալները հաստատում են, որ այն հրատարակվել է 2013 թվականին որպես գիտական աշխատանք՝ ՀՀ ԳԱԱ Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտում։ T Tert Հայաստանի էլեկտրոնային քվեարկության համակարգի վերաբերյալ հետազոտության մեջ նույնպես ներկայացվում են քվեերի գաղտնիության և ընտրությունների ամբողջականության ապահովման խնդիրները, ինչպես նաև նոր ընթացակարգ և դրա հիման վրա ստեղծված SecureVoting ծրագրային համակարգը։
Updated: 2026-09-16
History
Ընդհանուր պատմություն հայոց դպրոցների համար
Աշխատությունը ընդհանուր պատմության ուսուցման համար նախատեսված դասագիրք է, որը նպատակ ունի հայ դպրոցների սովորողներին ծանոթացնելու մարդկության պատմական զարգացման հիմնական փուլերին, տարբեր ժողովուրդների ու պետությունների անցյալին և համաշխարհային պատմության կարևոր իրադարձություններին։ Պատմական գիտելիքների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս սովորողներին հասկանալու հասարակությունների ձևավորման ու զարգացման ընթացքը, պետական կառույցների առաջացումը, քաղաքական և հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունները, մշակույթների փոխազդեցությունն ու քաղաքակրթությունների ձեռքբերումները։ Դպրոցական կրթության համար նախատեսված այսպիսի աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել պատմության դասավանդման կազմակերպման, պատմական փաստերի ու իրադարձությունների հաջորդական ընկալման և պատմական մտածողության ձևավորման գործում։ Ընդհանուր պատմության ուսուցումը սովորողներին հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր ժամանակաշրջանների հասարակությունները, բացահայտելու պատմական իրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերը և գնահատելու քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական ու մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը մարդկության զարգացման վրա։ Հայոց դպրոցների համար կազմված դասագիրքը կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հայ կրթական միջավայրում համաշխարհային պատմական գիտելիքների տարածման տեսանկյունից՝ նպաստելով սովորողների ընդհանուր կրթական մակարդակի բարձրացմանը և պատմական աշխարհայացքի ընդլայնմանը։ Նման ուսումնական նյութերը կարող էին կիրառվել դասերի ընթացքում՝ ուսուցչի բացատրությունները լրացնելու, պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ գիտելիքներն ամրապնդելու և ինքնուրույն ընթերցանությունը խրախուսելու համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմության դասավանդման մեթոդների, հայ դպրոցների համար նախատեսված դասագրքերի կազմման սկզբունքների և տասնիններորդ դարի հայ կրթական համակարգում ընդհանուր պատմության ուսուցման զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր նյութ է հայալեզու պատմագիտական ու մանկավարժական գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-27
Technology
Բեռնատար ավտոտրանսպորտային միջոցի ABS հենքով կողաշրջման կանխարգելման համակարգի մշակում և արդյունավետության գնահատում
Այս աշխատությունը վերաբերում է բեռնատար ավտոտրանսպորտային միջոցների հակաբլոկավորման համակարգի (ABS) հիման վրա կողաշրջման կանխարգելման համակարգի մշակման և դրա արդյունավետության գնահատման խնդիրներին՝ ընդգծելով ավտոմոբիլային ինժեներիայի, կառավարման տեսության և անվտանգության համակարգերի փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է նախագծել և մոդելավորել այնպիսի ինտելեկտուալ կառավարման համակարգ, որը կկանխի բեռնատարի կողաշրջումը (rollover) բարդ երթևեկային և բեռնվածքային պայմաններում՝ օգտագործելով ABS-ի սենսորային և կառավարման ենթահամակարգերի տվյալները։ Ուսումնասիրվում են մեքենայի դինամիկայի մաթեմատիկական մոդելները՝ ներառյալ զանգվածի կենտրոնի տեղաշարժը, անվադողերի կպչունության հատկությունները, կողային արագացումները և թեքման մոմենտները, որոնք ազդում են կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման ալգորիթմների մշակմանը՝ իրական ժամանակում սենսորային տվյալների մշակմամբ, արգելակման ուժի բաշխման օպտիմալացումով և վտանգավոր իրավիճակների կանխարգելման ավտոմատ ռեժիմների ներդրմամբ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է համակարգի մոդելավորումը համակարգչային սիմուլյացիաների միջոցով և դրա արդյունավետության գնահատումը տարբեր ճանապարհային և բեռնվածքային սցենարներում։ Միաժամանակ վերլուծվում են անվտանգության մակարդակի բարձրացման հնարավորությունները և ABS-ի ընդլայնված կիրառման հեռանկարները ծանր բեռնատարների կառավարման համակարգերում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ավտոմոբիլային անվտանգության և կառավարման համակարգերի զարգացման ոլորտում՝ նպաստելով բեռնատար տրանսպորտի կայունության և վթարների կանխարգելման արդյունավետության բարձրացմանը։
Updated: 2026-09-19
Other Subjects
Բյուջե, բյուջետային իրավունք
Բյուջեն պետական ֆինանսների կենտրոնացված ֆոնդն է, որի միջոցով պետությունը պլանավորում, հավաքագրում և բաշխում է ֆինանսական միջոցները՝ ապահովելու համար իր սոցիալ-տնտեսական, պաշտպանական և վարչական գործառույթների իրականացումը, իսկ այն սովորաբար արտահայտվում է տարեկան ֆինանսական պլանի տեսքով, որտեղ ամրագրվում են եկամուտների աղբյուրները և ծախսերի հիմնական ուղղությունները։ Բյուջեն հանդիսանում է նաև պետության տնտեսական քաղաքականության կարևոր գործիք, քանի որ դրա միջոցով իրականացվում է տնտեսական աճի խթանում, սոցիալական ապահովություն, ենթակառուցվածքների զարգացում և մակրոտնտեսական կայունության պահպանում։ Բյուջետային իրավունքը իրավական նորմերի համակարգ է, որը կարգավորում է պետական և տեղական բյուջեների կազմման, հաստատման, կատարման և վերահսկման գործընթացները, ինչպես նաև սահմանում է պետական ֆինանսական հարաբերությունների սուբյեկտների իրավունքներն ու պարտականությունները։ Այն ներառում է բյուջետային համակարգի կառուցվածքը, բյուջետային գործընթացի փուլերը, եկամուտների ձևավորման և ծախսերի իրականացման իրավական հիմքերը, ինչպես նաև ֆինանսական վերահսկողության և պատասխանատվության մեխանիզմները։ Բյուջետային իրավունքի միջոցով ապահովվում է ֆինանսական կարգապահությունը, հանրային միջոցների նպատակային օգտագործումը և պետական կառավարման թափանցիկությունը։
Updated: 2026-10-23