Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionCulture
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
Հրատարակությունը մշակութային և արվեստագիտական թեմատիկայի վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկատու է, որը ներկայացնում է ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի ոլորտին առնչվող նոր գրականության վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվություն։ Այն նախատեսված է ընթերցողին, հետազոտողին, գրադարանավարին, մշակույթի և արվեստի մասնագետին արագ կողմնորոշելու համար՝ տվյալ ժամանակահատվածում լույս տեսած կամ շրջանառության մեջ մտած համապատասխան գրականության շրջանակում։ Նյութը կարող է ընդգրկել մշակույթի պատմությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերին, գրականությանը, թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութային կյանքին վերաբերող հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրություններ։ Որպես ընթացիկ տեղեկատու՝ այն կարևոր է հատկապես նոր հրատարակությունների մասին պարբերաբար տեղեկություն ստանալու տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով հետևելու թեմատիկ գրականության համալրմանը և անհրաժեշտ աղբյուրների հայտնաբերմանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես իր ժամանակաշրջանի մշակութային ու գիտական տեղեկատվական միջավայրի արտացոլում, քանի որ մատենագիտական գրառումների միջոցով պատկերացում է տալիս, թե որ ուղղություններով էին կատարվում ուսումնասիրություններ, ինչպիսի աշխատանքներ էին հրատարակվում և ինչ թեմաներ էին ներկայացվում մշակույթի ու արվեստի ոլորտում։ Այն կարող է ծառայել որպես սկզբնական որոնողական աղբյուր գիտական ուսումնասիրությունների, կուրսային և ավարտական աշխատանքների, գրականության ցանկերի կազմման, գրադարանային-տեղեկատու աշխատանքի և մշակութաբանական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը ոչ թե առանձին մշակութային կամ արվեստագիտական թեմայի վերլուծություն է, այլ տեղեկատվական-մատենագիտական գործիք, որի հիմնական նպատակն է մեկտեղել և հասանելի դարձնել ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության մասին տվյալները՝ նպաստելով համապատասխան աղբյուրների արագ հայտնաբերմանը, ուսումնասիրությանը և հետագա օգտագործմանը։
Updated: 2026-11-02
Religion
Ծիսական արարողությունների գիրք (Մաշտոց)
Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսական ավանդության կարևորագույն գրքերից մեկի այս հրատարակությունը ներկայացնում է եկեղեցական խորհուրդների, օրհնությունների, նվիրագործումների և տարբեր հոգևոր ու հասարակական իրադարձությունների առիթով կատարվող արարողությունների կարգը։ Մաշտոցը հայ եկեղեցական գրականության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ծիսամատյան է, որը նախատեսված է հոգևորականների գործնական ծառայության համար և պարունակում է եկեղեցական կյանքի տարբեր հանգրվաններին համապատասխան աղոթքներ, ծիսական բանաձևեր, ընթերցումներ ու արարողակարգային ցուցումներ։ Այն արտացոլում է Հայ եկեղեցու դարավոր ծիսական ժառանգությունը, աստվածաբանական պատկերացումները և հոգևոր ծառայության կազմակերպման ավանդույթները։ Գրքի հիմնական բովանդակային առանցքը մարդու կյանքի, ընտանեկան հարաբերությունների, հասարակական պարտավորությունների և եկեղեցական համայնքի գործունեության հետ կապված կարևոր իրադարձությունների հոգևոր իմաստավորումն է։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ ծեսը դիտարկվում է որպես հավատքի տեսանելի արտահայտություն, որի միջոցով աստվածային շնորհը, աղոթքը և եկեղեցական օրհնությունը ներգործում են հավատացյալների կյանքի վրա։ Այս առումով Մաշտոցը ոչ միայն արարողությունների կատարման գործնական ձեռնարկ է, այլև հայ քրիստոնեական աշխարհընկալման, հոգևոր խորհրդաբանության և եկեղեցական ինքնության կարևոր արտահայտություն։ Ծիսամատյանի նշանակալի բաժիններից են եկեղեցական խորհուրդների կատարման կարգերը։ Դրանցից առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում մկրտության, դրոշմի, պսակի և այլ խորհուրդների հետ կապված արարողությունները, որոնց միջոցով մարդը ներգրավվում է եկեղեցական կյանքի մեջ և հաստատում իր կապը քրիստոնեական համայնքի հետ։ Մկրտության ծեսը խորհրդանշում է մարդու հոգևոր վերածնունդը, մեղքերից մաքրագործումը և քրիստոնեական կյանքի սկիզբը։ Պսակի խորհուրդը ներկայացնում է ամուսնական միության սրբազան բնույթը՝ ընդգծելով փոխադարձ սիրո, հավատարմության և ընտանեկան պատասխանատվության նշանակությունը։ Այս արարողությունները ոչ միայն անհատական հոգևոր կյանքի կարևոր հանգրվաններ են, այլև եկեղեցու և հասարակության շարունակականության պահպանման միջոցներ։ Մաշտոցի մյուս կարևոր բովանդակային ուղղությունը օրհնությունների և նվիրագործումների ծիսական կարգերի ներկայացումն է։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ օրհնությունը կարևոր տեղ ունի թե՛ անհատի, թե՛ ընտանիքի և թե՛ համայնքի կյանքում։ Այն արտահայտում է Աստծո բարերարության հայցումը, հոգևոր պաշտպանության ակնկալիքը և նյութական աշխարհի նկատմամբ քրիստոնեական պատասխանատվության գիտակցումը։ Տների, առարկաների, սննդի, աշխատանքի միջոցների և տարբեր նշանակության իրերի օրհնությունները վկայում են եկեղեցական կյանքի և առօրյա իրականության սերտ կապի մասին։ Նման արարողությունների միջոցով առօրյա գործունեությունը ներառվում է հավատքի ու հոգևոր արժեքների շրջանակում։ Ծիսամատյանը կարևոր նշանակություն ունի նաև եկեղեցական տարվա և սրբերի հիշատակության հետ կապված արարողությունների տեսանկյունից։ Հայ եկեղեցու ծիսական կյանքում տարբեր տոներ, հիշատակի օրեր և հանդիսավոր իրադարձություններ ուղեկցվում են հատուկ աղոթքներով, օրհնություններով ու կարգերով, որոնք ապահովում են եկեղեցական ավանդության շարունակականությունը։ Մաշտոցի միջոցով պահպանվում և փոխանցվում են այդ արարողությունների կատարման ձևերը՝ ապահովելով դրանց համապատասխանությունը եկեղեցու ընդունած ծիսական սկզբունքներին։ Այսպիսով, աշխատությունը ներկայացնում է ոչ միայն առանձին ծեսերի ամբողջություն, այլև եկեղեցական կյանքի միասնական համակարգ, որտեղ յուրաքանչյուր արարողություն ունի իր աստվածաբանական նշանակությունը, խորհրդանշական բովանդակությունը և գործնական կիրառությունը։ Գրքի գաղափարական կարևոր սկզբունքներից է ծիսական գործողության արտաքին ձևի և ներքին հոգևոր իմաստի միասնությունը։ Աղոթքները, սրբազան ընթերցումները, օրհնության խոսքերը, խորհրդանշական շարժումները և ծիսական առարկաների գործածությունը դիտարկվում են որպես քրիստոնեական հավատքի արտահայտման փոխկապակցված միջոցներ։ Ծիսական կարգի պահպանումը կարևոր է ոչ միայն արարողության պատշաճ կատարման, այլև եկեղեցական ավանդության անաղարտ փոխանցման համար։ Հոգևորականը, կատարելով սահմանված արարողությունը, հանդես է գալիս որպես եկեղեցու ծառայող և հավատացյալ համայնքի հոգևոր առաջնորդ, իսկ ծիսական գիրքը նրա ծառայության անհրաժեշտ ուղեցույցն է։ Գրական և կառուցվածքային առանձնահատկություններով հրատարակությունը պատկանում է հայ եկեղեցական ծիսամատյանների ավանդույթին։ Նման գրքերին բնորոշ են աղոթքների ու ծիսական բանաձևերի կանոնակարգված շարադրանքը, արարողությունների հաջորդականության պահպանումը, աստվածաշնչյան և եկեղեցական ավանդության վրա հիմնված լեզվական ձևակերպումները։ Դրանց լեզուն առանձնանում է հանդիսավորությամբ, աղոթական արտահայտչականությամբ և աստվածաբանական հասկացությունների գործածությամբ։ Մաշտոցի տեքստը կարևոր նյութ է նաև հայ գրական լեզվի եկեղեցական գրանցամատյանի, ծիսական բառապաշարի և կրոնական ոճի ուսումնասիրության համար։ Պատմական ու մշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայ եկեղեցական գրքի և ծիսական մշակույթի պահպանման պատմության մեջ։ Հայ առաքելական եկեղեցին դարերի ընթացքում ձևավորել է ինքնուրույն ծիսական համակարգ, որն իր մեջ միավորում է քրիստոնեական համընդհանուր ավանդույթը և հայ ժողովրդի պատմական ու հոգևոր առանձնահատկությունները։ Մաշտոցները եղել են այդ ժառանգության պահպանման և փոխանցման հիմնական միջոցներից մեկը։ Դրանց միջոցով եկեղեցական արարողությունների կարգերը հասանելի են դարձել տարբեր սերունդների հոգևորականներին՝ նպաստելով ծիսական միասնականության պահպանմանը և եկեղեցական կյանքի կազմակերպմանը։ 19-րդ դարում Կոստանդնուպոլսում նման ծիսամատյանի հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ուներ տեղի հայ համայնքի հոգևոր կյանքի համար։ Կոստանդնուպոլսի հայոց պատրիարքության կենտրոնական դիրքը, համայնքի բազմաշերտ հասարակական կյանքը և եկեղեցական հաստատությունների գործունեությունը մեծ պահանջարկ էին ստեղծում ծիսական գրքերի նկատմամբ։ Պողոս Արապյանի տպագրական գործունեությունը կարևոր դեր է ունեցել հայ տպագրության և կրոնական գրականության տարածման գործում՝ նպաստելով եկեղեցական գրքերի հասանելիության ընդլայնմանը։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր է Հայ առաքելական եկեղեցու ծիսական ժառանգության, խորհուրդների և արարողությունների պատմության, հայ եկեղեցական իրավակարգի, կրոնական լեզվի և 19-րդ դարի հայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, ծիսագետներին, եկեղեցական պատմաբաններին, հայագետներին, հոգևորականներին և հայ քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա գիտական ու ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է հայ եկեղեցական արարողակարգի կառուցվածքի, հոգևոր խորհուրդների խորհրդանշական նշանակության և հայ ժողովրդի կրոնական ու մշակութային ինքնության պահպանման գործում ծիսական գրքի ունեցած դերի բացահայտման հնարավորությամբ։
Updated: 2026-11-12
Law
Պետական ապարատը և նրա զարգացման հիմնական միտումները (ԼՂՀ նյութերի հիման վրա)
Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղում ձևավորված պետական ապարատի կառուցվածքի, գործառույթների և զարգացման հիմնական միտումների տեսական ու պատմաիրավական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետական ապարատ հասկացությունն է՝ որպես պետական իշխանության և կառավարման գործառույթներ իրականացնող մարմինների ու հաստատությունների կազմակերպված համակարգ։ Քննվում են պետական կառույցների ձևավորման նախադրյալները, դրանց իրավական կարգավիճակը, լիազորությունների բաշխումը և տարբեր մարմինների միջև փոխգործակցության մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում օրենսդիր, գործադիր և դատական մարմինների ձևավորման ու ինստիտուցիոնալ զարգացման գործընթացներին։ 2006 թվականին ընդունված սահմանադրական կարգավորումները պետական իշխանության իրականացումը կառուցում էին օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների բաժանման ու հավասարակշռման սկզբունքի հիման վրա, իսկ պետական մարմինների իրավասությունները սահմանափակում էին սահմանադրությամբ և օրենքներով նախատեսված լիազորություններով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև պետական կառավարման կենտրոնական և տարածքային մարմինների հարաբերությունները, տեղական ինքնակառավարման կազմակերպումը, պետական ծառայության համակարգը և կառավարման ապարատի կազմակերպական կառուցվածքը։ Առանձին նշանակություն ունի տարբեր ժամանակաշրջաններում կառավարման մոդելի փոփոխությունների ուսումնասիրությունը. մասնավորապես՝ 2017 թվականի սահմանադրական փոփոխությունները նախատեսում էին անցում նախագահական կառավարման ձևի, որի պայմաններում վերափոխվում էին նախագահի, կառավարության և գործադիր իշխանության մյուս մարմինների փոխհարաբերությունները։ Պետական ապարատի զարգացումը կարող է դիտարկվել կառավարման կենտրոնացման և ապակենտրոնացման, իրավասությունների հստակեցման, պետական մարմինների մասնագիտացման, կառավարման արդյունավետության և իրավական կարգավորման կատարելագործման տեսանկյուններից։ Կարևորվում է նաև պետական մարմինների գործունեության կազմակերպական և իրավական հիմքերի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե ինստիտուցիոնալ փոփոխություններն ինչպես են անդրադարձել որոշումների ընդունման և պետական գործառույթների իրականացման մեխանիզմների վրա։ Թեմայի ուսումնասիրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև Լեռնային Ղարաբաղի վիճելի միջազգային կարգավիճակը և դրա ազդեցությունը պետական ինստիտուտների ձևավորման ու գործունեության պայմանների վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պետության և իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի, հանրային կառավարման և պետական ինստիտուտների պատմության մոտեցումները՝ համակարգված ներկայացնելով պետական ապարատի կառուցվածքային փոփոխություններն ու զարգացման հիմնական ուղղությունները։
Updated: 2026-09-27
Physics
Մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի լաբորատոր աշխատանքների ուսումնամեթոդական ձեռնարկ
Նախատեսված է մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի լաբորատոր փորձերի իրականացման համար։ Գիրքը տրամադրում է համապարփակ և պարզեցված ուղեցույցներ՝ փորձերի տեխնիկական մանրամասներով, սարքավորումներով, ռեագենտներով, անվտանգության կանոններով և արդյունքների վերլուծությամբ։ Այն օգնում է ուսանողներին ձեռք բերել անհրաժեշտ պրակտիկ հմտություններ և գիտական մոտեցում՝ կենսաֆիզիկայի լաբորատոր աշխատանքների հաջող և անվտանգ կատարման համար։ Այս ձեռնարկը օգտակար է կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի, կենսաբժշկության, կենսաբանական գիտությունների և հարակից ոլորտների ուսանողների համար, ինչպես նաև լաբորատոր աշխատակիցների և գիտական հետազոտողների համար՝ որպես պրակտիկ ուղեցույց և ռեֆերանս:
Updated: 2026-09-19
Other Subjects
Նոր գրքեր։ Հասարակական-քաղաքական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն: Լեզվաբանություն։ Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Աշխարհագրություն։ Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցանկ) (1976, Փետրվար, թիվ 2)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական և հումանիտար գիտությունների բնագավառներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, ուսանողների, դասախոսների և լայն ընթերցողական շրջանակների համար։ Հրատարակությունն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններին, բանասիրական գիտություններին, գրականագիտությանը, լեզվաբանությանը, պատմությանը, պատմական գիտություններին, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը և ազգագրությանը վերաբերող նոր աշխատություններ՝ արտացոլելով տվյալ ոլորտներում կատարվող արդի հետազոտությունները, տեսական զարգացումները և գիտական մտքի հիմնական ուղղությունները։ Ցանկը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան գրականություն ուսումնական, գիտահետազոտական կամ մասնագիտական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական աղբյուր է, որը նպաստում է գիտական հաղորդակցության զարգացմանը, նոր գիտելիքների տարածմանը և հասարակագիտական ու հումանիտար գիտությունների ոլորտներում արդի գրականության հասանելիության ապահովմանը։
Updated: 2026-11-02
Literature
Антиутопия и миф в контексте развития русской литературы II половины XX века
Գիրքը նվիրված է հակաուտոպիայի և առասպելի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը ռուս գրականության զարգացման համատեքստում XX դարի երկրորդ կեսին։ Աշխատության մեջ հակաուտոպիան դիտարկվում է որպես հասարակական և քաղաքական իրականության քննադատական արտացոլման կարևոր գրական ձև, որը թույլ է տալիս հեղինակներին պատկերել ապագայի կամ այլընտրանքային հասարակությունների միջոցով ժամանակակից իրականության հակասություններն ու վտանգները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առասպելական մտածողության և առասպելաբանական կառուցվածքների ներթափանցմանը հակաուտոպիական ստեղծագործությունների պոետիկայի մեջ, ինչպես նաև դրանց միջոցով պատմական փորձի, հասարակական հիշողության և մարդկային վարքագծի խորքային իմաստների բացահայտմանը։ Հեղինակը վերլուծում է ռուս գրականության XX դարի երկրորդ կեսի զարգացման միտումները՝ դիտարկելով գրական գործընթացի վրա հասարակական և գաղափարական փոփոխությունների ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում են հակաուտոպիական տեքստերի ժանրային առանձնահատկությունները, կերպարների կառուցման սկզբունքները, ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, խորհրդանիշների ու փոխաբերությունների կիրառությունը, ինչպես նաև առասպելական սյուժեների և մոտիվների վերաիմաստավորման եղանակները։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ առասպելը կարող է հակաուտոպիայում հանդես գալ ոչ միայն որպես հին պատմությունների կամ պատկերների օգտագործման միջոց, այլև որպես իրականության կառուցվածքը մեկնաբանող և դրա թաքնված մեխանիզմները բացահայտող գեղարվեստական համակարգ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մարդու և իշխանության փոխհարաբերություններին, անհատի ազատության սահմանափակմանը, զանգվածային գիտակցության ձևավորմանը, սոցիալական վերահսկողությանը և հասարակության ապամարդկայնացման վտանգին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են XX դարի երկրորդ կեսի ռուս գրողները հակաուտոպիական և առասպելական ձևերի միջոցով արձագանքել իրենց ժամանակի պատմական ու հասարակական իրողություններին։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուս գրականության պատմությամբ և տեսությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրականագետներին, մշակութաբաններին, փիլիսոփաներին, դասախոսներին, ուսանողներին և հակաուտոպիայի ու առասպելի գեղարվեստական փոխազդեցությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։
Updated: 2026-09-15