Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Общественная роль армян в прошлом Юго-Западной Руси
Այս աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան և վաղ նոր ժամանակների Հարավարևմտյան Ռուսիայում հայկական համայնքների հասարակական դերին, նրանց ձևավորմանը, զարգացմանը և տեղի հասարակության մեջ ունեցած նշանակությանը։ Գրքում ուսումնասիրության կենտրոնում հայերի ներկայությունն է այն տարածքներում, որոնք պատմականորեն կապված են ներկայիս Ուկրաինայի և հարակից շրջանների հետ, ինչպես նաև այն քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և կրոնական պայմանները, որոնց ներքո ձևավորվել և զարգացել են հայկական համայնքները։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում հայերի սոցիալական դիրքին, նրանց մասնակցությանը քաղաքային կյանքի և առևտրի զարգացմանը, արհեստների ու տնտեսական հարաբերությունների մեջ ունեցած դերակատարությանը, ինչպես նաև տեղական իշխանությունների և այլ ժողովուրդների հետ փոխհարաբերություններին։ Առանձին կարևորություն է տրվում հայկական համայնքային կազմակերպվածությանը, եկեղեցական կառույցներին, ինքնության պահպանման մեխանիզմներին և ավանդույթների փոխանցմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև նրանով, որ հայերի պատմությունը ներկայացնում է ոչ միայն որպես առանձին էթնիկ համայնքի պատմություն, այլև որպես տարածաշրջանի ընդհանուր հասարակական զարգացման բաղկացուցիչ մաս։ Ուսումնասիրության միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել, թե ինչպես էին հայկական համայնքները ներգրավվում բազմազգ քաղաքների և բնակավայրերի կյանքում, ինչպիսի կապեր էին հաստատում տեղական բնակչության հետ և ինչ ազդեցություն էին ունենում տարածաշրջանի տնտեսական ու մշակութային միջավայրի վրա։ Գիրքը հատկապես հետաքրքիր է հայկական սփյուռքի պատմությամբ, միջնադարյան քաղաքակրթությունների փոխազդեցությամբ և Արևելյան Եվրոպայի տարածքում հայերի պատմական ներկայությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-12
Economics
Ապահովագրական շուկայի կարգավորման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում (ՀՀ բանկային համակարգի ավանդների ապահովագրման օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրական շուկայի կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բանկային համակարգում ավանդների ապահովագրման մեխանիզմներին և դրանց դերին ֆինանսական կայունության ապահովման գործում։ Հետազոտության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես կարող են պետության կողմից սահմանված իրավական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ կարգավորման գործիքները նպաստել ապահովագրական համակարգի արդյունավետ գործունեությանը, ֆինանսական ռիսկերի նվազեցմանը և քաղաքացիների ու կազմակերպությունների շահերի պաշտպանությանը։ Ավանդների ապահովագրությունը դիտարկվում է որպես ֆինանսական համակարգի նկատմամբ վստահության պահպանման կարևոր մեխանիզմ, որը կարող է սահմանափակել բանկային համակարգում խնդիրների առաջացման դեպքում ավանդատուների հնարավոր կորուստները և նվազեցնել խուճապային վարքագծի ու զանգվածային միջոցների դուրսբերման ռիսկը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ապահովագրական շուկայի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, դրա մասնակիցների փոխհարաբերությունները, պետական վերահսկողության և կարգավորման սկզբունքները, ինչպես նաև բանկային ավանդների ապահովագրման համակարգի կառուցվածքն ու գործառույթները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ավանդների ապահովագրման պայմաններին, փոխհատուցման մեխանիզմներին, ապահովագրական հիմնադրամի ֆինանսական կայունությանը և համակարգի նկատմամբ հասարակության վստահության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև կարգավորման առկա մեխանիզմների արդյունավետությանը, հնարավոր բացերին և այն խնդիրներին, որոնք կարող են առաջանալ ֆինանսական շուկաների փոփոխությունների, տնտեսական անկայունության կամ բանկային ռիսկերի աճի պայմաններում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում ապահովագրական և բանկային ոլորտների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ ավանդների պաշտպանության արդյունավետ համակարգը պետք է միաժամանակ ապահովի ավանդատուների շահերի պաշտպանությունը և չստեղծի ֆինանսական կազմակերպությունների կողմից չափազանց ռիսկային վարքագծի խթաններ։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կարող է քննարկել նաև կարգավորման հավասարակշռված մոտեցումների անհրաժեշտությունը, վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման և ռիսկերի կառավարման կատարելագործման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային և ապահովագրական ոլորտների մասնագետների, պետական կարգավորող մարմինների գործունեությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ինչպես նաև ֆինանսական համակարգի կայունության և ավանդատուների պաշտպանության հիմնախնդիրներն ուսումնասիրող ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-05
Literature
«Ֆրանսիա-Հայաստան. պատմական և մշակութային երկխոսություն» միջազգային գիտաժողովի նյութերի ժողովածու ;
Գիտաժողովային նյութերի այս ժողովածուն ընդգրկում է հայ-ֆրանսիական պատմական, մշակութային և գիտական առնչություններին նվիրված ուսումնասիրություններ ու զեկուցումներ։ Ներկայացված նյութերում քննության են առնվում երկու ժողովուրդների միջև տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված քաղաքական, հասարակական, կրթական, գրական և մշակութային կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական փոխհարաբերությունների զարգացմանը, մշակութային արժեքների փոխանակմանը, գրական ու գեղարվեստական ազդեցություններին և գիտակրթական համագործակցության տարբեր դրսևորումներին։ Հոդվածներում կարող են լուսաբանվել նաև հայ համայնքների դերը, մտավորականների ու մշակույթի գործիչների գործունեությունը, թարգմանական կապերը և փոխադարձ մշակութային ընկալման առանձնահատկությունները։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս տարբեր գիտակարգերի տեսանկյունից դիտարկելու հայ-ֆրանսիական երկխոսության ձևավորման ու զարգացման ընթացքը և բացահայտելու դրա պատմամշակութային նշանակությունը։ Նյութերի բազմաբնույթ ընդգրկումը նպաստում է երկու երկրների ու ժողովուրդների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և հետագա ուսումնասիրությունների համար նոր ուղղությունների առանձնացմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մշակութաբանների, գրականագետների, ֆրանսագետների, հայագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-04
Culture
Ստեփան Դեմուրյանի դերը հայ երաժշտական ֆոլկլորագիտության զարգացման գործում
Աշխատությունը նվիրված է Ստեփան Դեմուրյանի գործունեության և նրա ներդրման ուսումնասիրությանը հայ երաժշտական ֆոլկլորագիտության զարգացման գործում։ Ստեփան Դեմուրյանը հայ երաժիշտ, խմբավար, կոմպոզիտոր, երաժշտագետ, ազգագրագետ և մանկավարժ էր, որի գործունեությունը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում հայ ժողովրդական երաժշտության հավաքագրման, գրառման, տարածման և ուսումնասիրման պատմության մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նրա բանահավաքչական գործունեությունը, որի ընթացքում նա հավաքել և մշակել է հայ ժողովրդական երգերի բազմաթիվ նմուշներ՝ նպաստելով ժողովրդական երաժշտական ժառանգության պահպանմանը։ Նրա աշխատանքը հատկապես կարևոր է այն ժամանակաշրջանի համատեքստում, երբ հայ ժողովրդական երգերի համակարգված գրառումն ու տարածումը աստիճանաբար ձևավորվում էին որպես գիտական և մշակութային գործունեության առանձին ուղղություն։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի Դեմուրյանի կազմած «Քնար» երգարանը, որը 1907 թվականին հրատարակվել է Սանկտ Պետերբուրգում և ներկայացնում է հայ ազգային երգերի եվրոպական նոտագրությամբ վաղ կարևոր ժողովածուներից մեկը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև նրա անտիպ և հետագայում հրատարակված ժողովրդական երգերի հավաքածուներին, որոնց հրապարակումն ու գիտական շրջանառության մեջ ընդգրկումը հնարավորություն են տվել նորովի գնահատել նրա բանահավաքչական ժառանգությունը։ Դեմուրյանի նյութերի հետագա հրատարակությունների շարքում ընդգրկվել է նաև «Հայ ժողովրդական երգեր և նվագներ» ժողովածուն, որը կարևոր աղբյուր է նրա ֆոլկլորագիտական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Դեմուրյանի ավանդը, սակայն, չի սահմանափակվել միայն ժողովրդական երգերի հավաքագրմամբ․ նա զբաղվել է նաև երաժշտական գործիքների, մուղամների և Մերձավոր ու Միջին Արևելքի երաժշտական մշակույթի հարցերով, հանդես եկել երաժշտագիտական հոդվածներով և անդրադարձել երաժշտական կրթության խնդիրներին։ Կարևոր է նաև նրա մանկավարժական և խմբավարական գործունեությունը, որի միջոցով ժողովրդական երգը տարածվել է կրթական և համերգային միջավայրում։ Շուշիում նրա կազմակերպած քառաձայն երգչախմբային գործունեությունը և երաժշտության դասավանդումը նպաստել են երիտասարդության շրջանում հայկական երգարվեստի տարածմանը և երաժշտական կրթության զարգացմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Դեմուրյանի գործունեությունը դիտարկել ոչ միայն որպես անհատական ստեղծագործական ժառանգություն, այլև որպես հայ երաժշտական ֆոլկլորագիտության ձևավորման գործընթացի կարևոր բաղադրիչ։ Նրա հավաքագրած, գրառած և մշակած նյութերը արժեքավոր են հայկական ժողովրդական երաժշտության մեղեդիական առանձնահատկությունների, տարբերակների, կատարողական ավանդույթների և տարածական դրսևորումների հետազոտության համար։ Դեմուրյանի ժառանգության ժամանակակից ուսումնասիրություններն ու հրատարակությունները շարունակում են կարևոր դեր ունենալ հայ երաժշտագիտական ֆոլկլորագիտության պատմության վերականգնման և այդ ոլորտի սկզբնավորման ու զարգացման փուլերի բացահայտման գործում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, ֆոլկլորագետներին, ազգագրագետներին, երաժշտության պատմաբաններին, կատարողներին, մանկավարժներին և հայկական ժողովրդական երաժշտական ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին։
Updated: 2026-09-01
History
Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական կյանքը անդրկովկասյան և սփյուռքահայ մամուլի լուսաբանմամբ (1918 թ. մայիս-1919 թ. մայիս)
Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությանը 1918 թվականի մայիսից մինչև 1919 թվականի մայիս ընկած ժամանակահատվածում՝ Անդրկովկասում և հայկական սփյուռքում հրատարակվող մամուլի նյութերի հիման վրա։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են ժամանակաշրջանի թերթերն ու պարբերականները ներկայացրել նորաստեղծ հայկական պետականության ձևավորումը, իշխանության մարմինների գործունեությունը, ներքաղաքական գործընթացները, հասարակական տրամադրությունները և պետության առջև ծառացած քաղաքական խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում անկախության հաստատումից հետո պետական կառավարման համակարգի ձևավորմանը, քաղաքական ուժերի գործունեությանը, խորհրդարանական կյանքին, ներքին հակասություններին և երկրի սոցիալ-քաղաքական իրավիճակին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տարածաշրջաններում հրատարակվող հայկական մամուլի դիրքորոշումների և իրադարձությունների մեկնաբանությունների համեմատությանը՝ հնարավորություն տալով բացահայտել միևնույն քաղաքական գործընթացների լուսաբանման տարբեր մոտեցումները։ Մամուլի հրապարակումները դիտարկվում են ոչ միայն որպես ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մասին տեղեկատվության աղբյուր, այլև որպես հասարակական և քաղաքական մտքի արտահայտման կարևոր միջոց։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս մամուլի փաստական նյութերի միջոցով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական պետականության առաջին տարվա քաղաքական զարգացումների, հասարակական քննարկումների և ժամանակի քաղաքական միջավայրի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մամուլի պատմության և աղբյուրագիտության մասնագետների, հայագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-02
Biology
Мембранные механизмы липидной модификации в лимфоцитах больных хроническим лимфолейкозом
Աշխատությունը նվիրված է քրոնիկական լիմֆոլեյկոզով հիվանդների լիմֆոցիտներում բջջաթաղանթային լիպիդների փոփոխությունների և դրանց հիմքում ընկած կենսաքիմիական ու մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են լիմֆոցիտների թաղանթների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, լիպիդային բաղադրության դերը բջջային գործընթացների կարգավորման մեջ, ինչպես նաև չարորակ վերափոխման պայմաններում թաղանթային համակարգերի հնարավոր փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆոսֆոլիպիդների, խոլեստերինի և այլ լիպիդային բաղադրիչների փոխհարաբերություններին, թաղանթների ֆիզիկաքիմիական հատկություններին և դրանց ազդեցությանը բջջային ազդանշանների փոխանցման ու նյութափոխանակության վրա։ Քննարկվում են լիպիդների օքսիդացման, ֆերմենտային վերափոխումների, թաղանթային կայունության և բջջային ֆունկցիաների խանգարման հնարավոր մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում քրոնիկական լիմֆոլեյկոզի ժամանակ լիմֆոցիտների կենսաբանական առանձնահատկություններին, հիվանդության զարգացման հետ կապված բջջային փոփոխություններին և դրանց կենսաքիմիական գնահատման մեթոդներին։ Կարևորվում են թաղանթային լիպիդների ուսումնասիրության նշանակությունը հիվանդության բջջամոլեկուլային գործընթացների պարզաբանման, հնարավոր կենսաբանական ցուցանիշների բացահայտման և հետագա հետազոտությունների ուղղությունների որոշման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, բջջաբանների, արյունաբանների, ուռուցքաբանների, մոլեկուլային կենսաբանության մասնագետների և բժշկակենսաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-11